TP.HCM từng bước hình thành tam giác phát triển thể thao

Ông Nguyễn Nam Nhân nói:

Lần đầu tiên chúng ta tổ chức đại hội trong một không gian đã được mở rộng sau sáp nhập, quy mô hàng chục triệu người, với đầy đủ đặc trưng từ đô thị trung tâm, công nghiệp phát triển đến biển đảo và du lịch.

Điều đó khiến đại hội mang ý nghĩa vượt ra khỏi phạm vi thi đấu, trở thành một cơ hội để nhìn lại toàn bộ hệ thống thể thao của thành phố trong một cấu trúc hoàn toàn mới.

Khi kết nối với Bình Dương (nơi có thế mạnh về thể thao công nghiệp, hệ thống CLB và doanh nghiệp đồng hành) và Bà Rịa - Vũng Tàu (với lợi thế biển, du lịch thể thao), chúng ta có điều kiện hình thành một không gian thể thao đa dạng.

Tuy nhiên thách thức cũng nằm ngay trong chính quy mô đó. Nếu không có cách tổ chức phù hợp, rất dễ rơi vào tình trạng dàn trải, thiếu chiều sâu, hoặc mỗi nơi phát triển theo một hướng riêng. Vì vậy điều chúng tôi hướng tới không phải là một đại hội lớn về hình thức, mà là một đại hội tạo được cấu trúc phát triển rõ ràng cho thể thao thành phố trong giai đoạn mới.

Nếu trước đây chúng ta phát triển theo từng địa phương, đại hội lần này là bước chuyển sang tư duy phát triển theo không gian liên kết. Đó mới là giá trị lớn nhất.

* Sở đã có sự chuẩn bị như thế nào cho Đại hội thể dục thể thao TP.HCM lần I và Đại hội Thể thao toàn quốc vào cuối năm?

- Chúng tôi không chỉ xem đại hội lần này như một bài kiểm tra tổng thể, mà còn là cơ hội để thử nghiệm, tạo đòn bẩy cho cả năng lực điều hành của thành phố trong tổ chức sự kiện quy mô lớn.

Công tác chuẩn bị được triển khai đồng thời trên nhiều mặt, từ đầu tư hạ tầng với nguồn lực hơn 1.000 tỉ đồng cho các công trình trọng điểm (điều mà gần 20 năm qua thành phố chưa làm được ở quy mô như vậy), đến việc xây dựng lại cơ chế phối hợp giữa các địa phương trong bối cảnh mới có tới 168 phường, xã, đặc khu.

Điểm khác biệt của lần này là cách tiếp cận không còn đơn lẻ, mà theo hướng hệ sinh thái. 

Chúng tôi đang từng bước hình thành tam giác phát triển thể thao gồm 3 vùng địa lý sáp nhập với 3 tính chất phong trào - thành tích cao - kinh tế thể thao. Trong đó khoa học - công nghệ đóng vai trò kết nối.

Từ việc ứng dụng dữ liệu trong quản lý VĐV, đến truyền thông số cho các sự kiện, hay cách tổ chức thi đấu theo chuẩn quốc tế. Có thể nói đại hội lần này không chỉ là tổ chức một sự kiện, mà là chạy thử mô hình vận hành mới của thể thao thành phố trong giai đoạn mở rộng.

Tất nhiên thách thức lớn nhất là đảm bảo sự đồng đều. Một thành phố với quy mô mở rộng như hiện nay sẽ luôn có độ lệch nhất định giữa các khu vực. Vì vậy đại hội không chỉ là nơi tổ chức thi đấu, mà còn là quá trình để chúng tôi kiểm chứng mô hình vận hành, qua đó chuẩn bị tốt nhất cho Đại hội thể thao toàn quốc 2026 với quy mô khoảng 12.000 người tham gia.

* Sau khi sáp nhập thêm hai tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP.HCM hiện có 168 phường, xã, đặc khu; số lượng VĐV tăng đáng kể. Đây có phải động lực cho thể thao TP.HCM?

- Đây không chỉ là niềm vui về quy mô, mà còn là áp lực phải tổ chức một đại hội công bằng - nơi mỗi phường, xã, đặc khu (ở trung tâm hay vùng xa) đều có cơ hội được thể hiện và phát triển. Tuy vậy đây rõ ràng là một tín hiệu tích cực, bởi khi không gian mở rộng, nguồn VĐV tham gia nhiều hơn và tuyển chọn VĐV cũng được mở rộng theo, phong trào thể thao có điều kiện lan tỏa sâu hơn.

Thực tế cho thấy TP.HCM có thế mạnh về các môn thể thao hiện đại, tổ chức sự kiện lớn và truyền thông; Bình Dương có nền tảng doanh nghiệp, xã hội hóa mạnh; còn Bà Rịa - Vũng Tàu có lợi thế tự nhiên rất rõ về biển, du lịch, thể thao ngoài trời. Nếu biết kết nối, đây sẽ là một cấu trúc bổ trợ rất tốt cho nhau.

Nhưng ngược lại, nếu không có định hướng rõ ràng, nguy cơ "lệch pha" là rất lớn. Những khu vực xa trung tâm hoặc có điều kiện đặc thù như Côn Đảo rất dễ bị nhìn nhận chỉ như một điểm hành chính, trong khi thực chất đây là một "địa chỉ đỏ" về lịch sử, có thể phát triển những mô hình thể thao gắn với giáo dục truyền thống, trải nghiệm và du lịch khác biệt.

Vì vậy bài toán không chỉ là tăng số lượng VĐV, mà là xây dựng một hệ thống phát triển cân bằng, trong đó không có khu vực nào bị bỏ lại phía sau. Quy mô 168 phường, xã, đặc khu không chỉ đặt ra bài toán tổ chức, mà còn là bài toán quản trị.

* Ngoài yếu tố thành tích cao, Đại hội thể dục thể thao TP.HCM 2026 còn mang yếu tố phát triển phong trào, nơi để các VĐV không chuyên có cơ hội tranh tài. Đó là một trong những mục tiêu mà Sở Văn hóa - Thể thao đề ra?

- Nếu nhìn vào những gì TP.HCM đã làm trong nhiều năm qua, có thể thấy phong trào chính là nền tảng. Các giải chạy với quy mô hàng chục nghìn người, các sự kiện thể thao cộng đồng diễn ra gần như quanh năm đã tạo ra một thói quen trong xã hội.

Đại hội lần này không đi ngoài xu hướng đó, mà ngược lại, đóng vai trò như điểm hội tụ. Chúng tôi muốn người dân không chỉ theo dõi, mà cảm thấy mình là một phần của đại hội. Cho nên từ cấp phường xã đã vận động và điều lệ đã được mở rộng để người dân đều có thể tham gia. Và từ đó phong trào không dừng lại sau sự kiện, mà tiếp tục được duy trì và nâng lên.

Ở góc độ chiến lược, thành phố cũng đang tính đến việc mở rộng không gian tổ chức các sự kiện phong trào ra những khu vực có lợi thế đặc thù. Ví dụ trong tương lai các giải marathon quy mô lớn hoàn toàn có thể được đưa ra Cần Giờ, Côn Đảo; kết hợp giữa chạy bộ, du lịch và trải nghiệm biển.

Đây là cách mà nhiều thành phố trên thế giới đã làm rất thành công. Mục tiêu cuối cùng của Đại hội thể dục thể thao thành phố là biến thói quen tham gia sự kiện thành thói quen vận động thường xuyên của người dân.