Đâu là giải pháp hữu hiệu để tiết kiệm điện trong mùa nắng nóng như đổ lửa?

Buổi thảo luận thuộc khuôn khổ tọa đàm Sử dụng năng lượng tiết kiệm do báo Tuổi Trẻ tổ chức, cùng tham gia có đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC), Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) cùng nhiều chuyên gia ngành điện. 

Tiết kiệm triệt để, sử dụng điện hợp lý

Theo ông Kiên, các Chỉ thị 9, Chỉ thị 10 của Thủ tướng Chính Phủ đều cụ thể hơn, chỉ đạo triệt để hơn trong công tác tiết kiệm điện trong toàn xã hội. 

Trong đó, Chỉ thị 10 đặt ra yêu cầu tiết kiệm điện 3%, yêu cầu cao hơn so với mức trước đây là 2%, nhất là trong cao điểm nắng nóng từ tháng 4 đến tháng 7 kéo dài từ miền Nam ra miền Bắc.

Ngoài tiết kiệm, việc sử dụng điện hiệu quả, hợp lý chia phụ tải cũng được nhấn mạnh, với việc cung - cầu điện cần được quản lý chặt chẽ hơn, quản lý phụ tải và điều chỉnh việc sử dụng các thiết bị có công suất lớn ra khỏi giờ cao điểm. Các nguồn điện tại chỗ và dự phòng cũng được yêu cầu huy động tối đa, các doanh nghiệp sẽ cần có máy móc hoặc nguồn phát dự phòng trong trường hợp nguồn cung bị gián đoạn bất khả kháng.

Bên cạnh đó, để tăng tỉ lệ năng lượng tái tạo và giảm nhu cầu điện từ lưới, khu vực dân sinh, sản xuất và khu vực công cũng được khuyến khích, yêu cầu lắp đặt điện mặt trời mái nhà.

Theo ông Kiên, với khí hậu nắng nóng khó lường và kéo dài, việc sử dụng điện được chỉ đạo tiết kiệm triệt để hơn trong năm nay, như việc các hệ thống chiếu sáng quảng cáo không chỉ được yêu cầu giảm giờ chiếu sáng, nhưng có thể sẽ phải tắt toàn bộ hệ thống quảng cáo, bảng hiệu. "Tiết kiệm điện là tiết kiệm cho bản thân, gia đình và xã hội", ông Kiên nhấn mạnh.

Đầu tư điện mặt trời, đồng bộ các giải pháp tiết kiệm

Ông Phan Tấn Học - Giám đốc kỹ thuật Công ty cổ phần TKG TaeKwang Vina cho biết với đặc thù là doanh nghiệp gia công giày xuất khẩu, bài toán điện năng hiện không chỉ dừng ở chi phí vận hành mà đã trở thành một chỉ số cạnh tranh trực tiếp. Quy mô sản xuất lớn, mức tiêu thụ điện "khổng lồ", "áp lực xanh" từ đối tác quốc tế.

Theo ông Học, sức ép hiện nay không chỉ đến từ tiến độ đơn hàng mà còn đến từ hệ thống đánh giá nhà máy của đối tác quốc tế. 

Các đối tác lớn như Nike không chỉ dựa trên báo cáo giấy tờ mà tiến hành kiểm tra, đo đạc thực tế ngay tại nhà máy. Điều này buộc doanh nghiệp phải triển khai các giải pháp tiết kiệm điện một cách thực chất, liên tục và có thể kiểm chứng. 

"Đây không còn là câu chuyện tiết giảm chi phí nội bộ, mà gắn trực tiếp với năng lực cạnh tranh và khả năng giữ đơn hàng", ông Học nhấn mạnh.

Trước các áp lực đó, trong 5 năm gần đây, doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái nhằm bổ sung nguồn điện phục vụ sản xuất và giảm phụ thuộc vào lưới điện trong giờ cao điểm. Song song đó, nhiều giải pháp tiết kiệm điện được triển khai đồng bộ trong toàn hệ thống nhà máy.

Toàn bộ hệ thống chiếu sáng đã được thay thế bằng đèn LED từ nhiều năm trước. Thiết kế nhà xưởng cũng được tối ưu để tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên, qua đó giảm mức tiêu thụ điện cho chiếu sáng ban ngày.

Bên cạnh đầu tư công nghệ, ông Học đặc biệt nhấn mạnh vai trò của ý thức người lao động trong bài toán tiết kiệm năng lượng. Việc xây dựng văn hóa tiết kiệm điện được xem là nền tảng để các giải pháp kỹ thuật phát huy hiệu quả.

Ở cấp độ vận hành, việc điều chỉnh thời gian sản xuất, chuyển một phần hoạt động sang giờ thấp điểm nhằm giảm tải cho hệ thống điện quốc gia là rất quan trọng. Ngoài ra, việc tối ưu bố trí dây chuyền sản xuất cũng góp phần giảm tình trạng vận hành không tải, từ đó tiết kiệm điện năng đáng kể.

Đầu tư tốn kém nhưng hiệu quả lâu dài

Ông Lê Đình Kính, Công ty cổ phần thương mại dịch vụ giấy Thuận An chia sẻ đối với doanh nghiệp sản xuất thì đơn vị nhận thức rõ áp lực chi phí mua điện để phục vụ sản xuất.

Để tiết kiệm điện và chi phí doanh nghiệp đã áp dụng hai nhóm giải pháp chính: Giải pháp vận hành và nhân sự, nhà máy đã áp dụng dịch chuyển phụ tải (DR), chuyển các công đoạn tiêu thụ điện năng lớn sang khung giờ thấp điểm (từ 22h đêm đến 4h sáng) để tận dụng giá điện rẻ. 

Điều tiết sản xuất giờ cao điểm, trong các khung giờ cao điểm, nhà máy giảm công suất vận hành tối đa, chuyển sang làm các khâu phụ trợ ít tiêu tốn điện hoặc thực hiện bảo trì, bảo dưỡng máy móc.

Đối với giải pháp kỹ thuật và thiết bị, chúng tôi lắp đặt hệ thống biến tần giúp động cơ khởi động êm hơn, tránh tình trạng dòng điện tăng vọt gây quá tải cục bộ. Cải thiện hệ thống chiếu sáng bằng cách thay thế toàn bộ bằng đèn LED tiết kiệm năng lượng.

Tối ưu hệ thống làm mát qua việc sử dụng thông gió tự nhiên và các quạt hút năng lượng gió để thoát hơi nóng trong nhà xưởng mà không tốn điện. "Việc triển khai của chúng tôi cũng gặp phải những khó khăn và thách thức về nhân sự và chi phí. Việc chuyển ca làm việc sang ban đêm gây ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt của công nhân. Để khắc phục, nhà máy đã có các chính sách tăng phụ cấp ca đêm để khuyến khích người lao động.

Về chi phí đầu tư ban đầu cho các thiết bị hiện đại như hệ thống biến tần rất lớn. Tuy nhiên, doanh nghiệp xác định đây là khoản đầu tư cần thiết cho mục tiêu tiết kiệm lâu dài và giảm phát thải", ông Kính đánh giá.

Người dân TP.HCM đang tiết kiệm điện như thế nào?

Dưới góc độ người tiêu dùng hộ gia đình, chị Trần Thị Thùy Vân (ngụ phường Phú Thọ Hoà) cho biết hóa đơn điện của gia đình vào khoảng 1 triệu đồng/tháng, với 4 người sử dụng. Chị cho biết mỗi thành viên luôn có ý thức tự tiết kiệm bằng việc tắt các thiết bị điện khi không có nhu cầu sử dụng và sử dụng các thiết bị có tiêu chuẩn tiết kiệm điện. Tuy vậy, dù tiết kiệm, vào cao điểm nắng nóng như hiện nay, hóa đơn điện nhà chị vẫn tăng 20%.

Cùng là hộ gia đình 4 người, anh Lê Hoàng Minh (phường Nhiêu Lộc) cho biết tiền điện của gia đình trước tháng nóng cao điểm khoảng từ 1,6 triệu đồng/tháng, nhưng thời điểm này tăng mạnh, vượt 2,3 triệu đồng. Gia đình anh tiết kiệm triệt để bằng cách rút hẳn các phích cắm đối với các thiết bị không sử dụng. Gia đình cũng tận dụng thêm ánh sáng tự nhiên, tắt bớt đèn đóm.

Theo anh Minh, gia đình có lượng tiêu thụ điện lớn, nên đã đầu tư lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái hệ 3kWh, với lượng tiêu thụ từ hệ thống này từ 12-15kWh mỗi ngày, giúp tiết kiệm gần 1 nửa tiền điện hằng tháng.

"Tôi thấy đây là mức tiết kiệm đáng kể. Các ban, ngành có thể vận động người dân lắp đặt thêm hệ thống điện mặt trời áp mái", anh Minh nêu.

Đẩy nhanh tiến độ các công trình lưới điện trọng điểm

Ông Phạm Viết Thạch, Phó Trưởng ban Môi trường và phát triển bền vững, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết đang tập trung nâng cao độ sẵn sàng của các nhà máy điện thuộc tập đoàn và các tổng công ty. Quán triệt các đơn vị phát điện tuyệt đối không để xảy ra tình trạng thiếu nhiên liệu (đặc biệt là than, dầu, khí) phục vụ sản xuất điện trong các tháng cao điểm mùa khô.

Kết quả quý 1, EVN và các đơn vị đã khởi công 46 công trình và đóng điện 36 công trình lưới điện (từ 110kV đến 500kV). Các dự án tiêu biểu như nâng công suất trạm biến áp 500kV Nho Quan, đường dây 220kV Dốc Sỏi - Dung Quất (đoạn đấu nối), trạm biến áp 500kV Vĩnh Yên.

Về tháo gỡ vướng mắc, EVN đã có nhiều văn bản kiến nghị các bộ, ngành và địa phương hỗ trợ tháo gỡ khó khăn về cơ chế chính sách, thủ tục đầu tư và giải phóng mặt bằng cho các dự án nguồn điện. Đồng thời cũng đề nghị các bộ ngành có giải pháp đảm bảo cung ứng nhiên liệu ổn định không chỉ cho EVN mà cho cả các đơn vị phát điện ngoài tập đoàn.

Về công tác phối hợp với khách hàng sử dụng điện, EVN mong muốn nhận được sự phối hợp của khách hàng, đặc biệt là các khách hàng lớn, trong việc điều chỉnh phụ tải điện. Ngành điện cũng khuyến khích sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả để giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia trong các khung giờ cao điểm.

Trao đổi về bài toán sử dụng điện trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ ngày càng gia tăng, ông Ngô Trọng Hiền, Trưởng ban Kinh doanh Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC), đánh giá đây không chỉ là thách thức đối với công tác vận hành hệ thống điện mà còn là cơ hội để tái định hình thói quen tiêu dùng năng lượng của toàn xã hội theo hướng bền vững hơn.

"Từ góc độ quản lý, chủ trương tiết kiệm điện đã được quán triệt từ trung ương đến các địa phương. Các chương trình hành động đang được triển khai đồng bộ, hướng tới mục tiêu chung là giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia, đặc biệt trong những thời điểm cao điểm phụ tải", ông Hiền cho hay.