Lễ phát động chiến dịch truyền thông lồng ghép với cung cấp dịch vụ nâng cao chất lượng dân số tại vùng mức sinh thấp năm 2026 tại UBND phường Thủ Dầu Một - Ảnh: H.LAN
Tại buổi lễ, ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Chi cục Dân số TP.HCM, cho biết sau quá trình sáp nhập, TP.HCM đã trở thành siêu đô thị với quy mô dân số hơn 14 triệu người.
Bức tranh dân số của thành phố hiện có hai điểm đáng chú ý.
Thứ nhất, TP.HCM nằm trong nhóm 13 tỉnh, thành có mức sinh thấp. Năm 2025, tổng tỉ suất sinh đạt 1,51 con/phụ nữ, tăng nhẹ so với mức 1,43 của năm 2024 nhưng vẫn thuộc nhóm thấp nhất cả nước.
Thứ hai, thành phố đang ở thời kỳ "cơ cấu dân số vàng" khi hơn 70% dân số nằm trong độ tuổi lao động. Tuy nhiên, TP.HCM không còn là "thành phố trẻ" mà đang đối mặt với tốc độ già hóa nhanh.
Hiện số người cao tuổi đạt hơn 1,57 triệu người, chiếm 11,4% dân số, với chỉ số già hóa ở mức 60,93. Tuổi thọ trung bình của người dân thành phố năm 2025 là 76,7 tuổi, cao hơn mức bình quân cả nước (74,7 tuổi).
Những đặc điểm này dự báo sẽ tạo ra nhiều thách thức đối với sự phát triển kinh tế - xã hội trong tương lai.
Mức sinh thấp kéo dài có thể làm thay đổi cơ cấu dân số, trong khi yêu cầu nâng cao chất lượng dân số ngày càng cấp thiết.
Thành phố cần đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tham gia khám sức khỏe trước hôn nhân, tầm soát và điều trị bệnh trước sinh, sơ sinh, đồng thời hoàn thiện hệ thống chăm sóc người cao tuổi.
Trước bối cảnh đó, ngành y tế đã phối hợp với các ban, ngành và đoàn thể triển khai chiến dịch truyền thông gắn với cung cấp dịch vụ nâng cao chất lượng dân số tại các khu vực có mức sinh thấp trên toàn địa bàn TP.HCM năm 2026.
Chiến dịch được thực hiện tại 168 phường, xã, thị trấn từ ngày 15-4 đến 30-5, nhằm giúp người dân tiếp cận các dịch vụ dân số một cách an toàn, hiệu quả và chất lượng.
Ông cho biết năm 2025, tổng tỉ suất sinh của TP.HCM chỉ đạt 1,51 con/phụ nữ.
Đây không đơn thuần là một con số thống kê mà là tín hiệu cảnh báo rõ ràng, đòi hỏi ngành y tế và toàn hệ thống phải nhanh chóng điều chỉnh các giải pháp thích ứng.
Mức sinh thấp kéo dài đang tác động trực tiếp đến nguồn nhân lực tương lai, làm gia tăng tốc độ già hóa dân số và đặt ra nhiều thách thức đối với sự phát triển bền vững của thành phố.
Sở Y tế TP.HCM đề nghị toàn bộ hệ thống chính trị bước vào một cuộc "chiến đấu" mới về dân số
Với tinh thần "Dân số là yếu tố quan trọng hàng đầu của sự nghiệp phát triển quốc gia", thay mặt lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM, ông Chín tha thiết kêu gọi và đề nghị toàn hệ thống chính trị cùng ngành y tế bước vào một cuộc chiến đấu mới:
Đối với các sở, ban ngành, đoàn thể và các cơ quan truyền thông: "Hãy biến chiến dịch này thành một đợt sóng truyền thông mạnh mẽ len lỏi vào từng nếp nhà. Hãy làm cho mỗi người dân thấu hiểu sâu sắc Luật Dân số 2025 (sẽ chính thức có hiệu lực từ 1-7-2026).
Cần thay đổi tư duy của cộng đồng "khám sức khỏe trước kết hôn không phải là thủ tục, mà là bảo chứng cho hạnh phúc; sinh đủ hai con không chỉ là niềm vui gia đình, mà là trách nhiệm thiêng liêng với vận mệnh và tương lai của thành phố".
Với toàn ngành y tế (Chi cục Dân số, HCDC, và các trạm y tế), ông Chín yêu cầu các đơn vị phải đưa các gói dịch vụ y tế, từ sàng lọc trước sinh, khám tiền hôn nhân, đến lập hồ sơ sức khỏe người cao tuổi, đến với người dân bằng chất lượng chuyên môn cao nhất và bằng trái tim tận tụy nhất.
Đối với lãnh đạo các địa phương, phường, xã, đặc khu, ông Chín đề nghị xem công tác dân số là chỉ tiêu cốt lõi của phát triển kinh tế - xã hội.
Hãy đầu tư nguồn lực xứng đáng. Hãy sát cánh cùng cộng tác viên dân số "đi từng ngõ, gõ từng nhà".
Đặc biệt, phải triển khai ngay, minh bạch và kịp thời Nghị quyết số 32/2025/NQ-HĐND của HĐND Thành phố: Khen thưởng, hỗ trợ thiết thực cho những phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, dang rộng vòng tay hỗ trợ những gia đình khó khăn, yếu thế. Đừng để chính sách nhân văn này chỉ nằm trên giấy.
