Học sinh ở TP.HCM - Ảnh: NHƯ HÙNG
Tuổi Trẻ Online ghi nhận nhiều câu chuyện hay trong xử lý tình huống sư phạm ở các giáo viên. Các chuyên gia giáo dục nhìn nhận "cái đích" của việc phạt học sinh là phải giúp các em nhận ra lỗi và ý thức sửa sai.
Tìm hiểu kỹ nguyên nhân trước khi phạt
Cô Nguyễn Thị Hoa (giáo viên một trường tiểu học ở phường Bình Dương, TP.HCM) với gần 20 năm kinh nghiệm đứng lớp nói có nhiều tình huống mắc lỗi của học sinh mà giáo viên cần lưu tâm, cân nhắc kỹ khi xử lý.
Cô Hoa kể ở tiểu học, học sinh mắc lỗi không quá lớn nên giáo viên cần kiên nhẫn và tìm hiểu nguyên nhân kỹ lưỡng rồi hãy tính có áp dụng hình phạt hay không.
Các lỗi như nói chuyện, không ngủ trưa, không ghi bài, không mang sách giáo khoa… là những lỗi quen thuộc, giáo viên nên nhắc nhở nhẹ nhàng để học sinh không tái diễn. Tùy diễn biến lỗi mà có thể nhắn với phụ huynh để phối hợp, giúp con sửa sai theo hướng tích cực.
Trong khi đó, hiệu trưởng một trường THCS ở phường trung tâm TP.HCM nhìn nhận tùy học sinh, tùy lỗi vi phạm mà giáo viên nhẹ nhàng hay cứng rắn trong cách phạt học trò, cũng phải "vừa đấm vừa xoa" khéo léo để học sinh thấy được lỗi của mình.
Ví dụ học sinh nói chuyện, lần đầu nhắc nhở, còn tiếp tục nói chuyện thì tìm hiểu kỹ lý do. Nếu lý do hợp lý, chính đáng, giáo viên nên cũng chia sẻ lại với học trò, còn không hợp lý mới mời ra ngoài để không ảnh hưởng các bạn khác.
Đa số giáo viên cho rằng dù ở cấp học nào học sinh cũng có những lỗi "kinh điển" như không làm bài, không học bài cũ, chọc ghẹo bạn, ngủ gật trong lớp, mất trật tự, đi muộn…
Với những trường hợp mắc lỗi phổ biến, cách giải quyết thường nhắc nhở một lần, tìm hiểu nguyên nhân hay phạt nhận điểm thấp nhưng vẫn dành cơ hội để các em "gỡ". Cũng có thể bắt chép bài nhiều lần, viết kiểm điểm có chữ ký của phụ huynh hoặc giáo viên sẽ gọi trực tiếp cho cha mẹ.
Phạt nhưng phải để học sinh tự thấy lỗi
Cô Hứa Thị Diễm Trâm - Hiệu trưởng Trường THCS Hà Huy Tập (phường Gia Định, TP.HCM) - chia sẻ trên trang cá nhân về lá thư tay mà cô nhận được từ học sinh lớp 8 chạy vội trên hành lang, làm vỡ bình hoa trước phòng hiệu trưởng.
Cô Trâm kể học sinh viết thư nhận mình có lỗi bất cẩn, cảm thấy áy náy và cám ơn vì không bị cô phạt mà chỉ nhẹ nhàng nhắc nhở giúp bạn tự rút ra bài học về tính cẩn thận.
Khi một đứa trẻ biết nói "em xin lỗi" bằng sự chân thành, đó không còn là kỷ luật… mà là thành công của giáo dục", cô Trâm chia sẻ.
Hiệu trưởng Trường THCS Hà Huy Tập (phường Gia Định, TP.HCM) chia sẻ trên trang cá nhân lá thư tay của học sinh gửi xin lỗi vì làm vỡ bình hoa nhưng không bị cô phạt, chỉ nhắc nhở. Học sinh này tự rút ra bài học về tính cẩn thận - Ảnh: DIỄM TRÂM
Trong khi đó theo các chuyên gia giáo dục, "cái đích" của việc phạt học sinh phải là giúp các em nhận ra lỗi và ý thức sửa sai. Cốt lõi của giao tiếp giữa thầy và trò là giúp hình thành và phát triển toàn diện nhân cách cho học sinh một cách đúng đắn.
"Cách thức phạt học sinh có mục tiêu là điều chỉnh hành vi nên cần áp dụng hình phạt phù hợp, phạt theo tinh thần kỷ luật tích cực. Nếu giáo viên phạt vì cảm tính, phạt để "hả hê", để cảm xúc cá nhân chi phối, không đồng cảm là vi phạm nguyên tắc sư phạm.
Hậu quả học sinh sẽ tổn thương về thể chất, tinh thần như xấu hổ, ghét đi học, tự ti, càng về sau càng khó chịu với giáo viên", một chuyên gia giáo dục nhìn nhận.
4 hình thức phạt học sinh nếu vi phạm
Thông tư 11/2011 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành điều lệ trường THCS, THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học, điều 42 quy định rõ về khen thưởng và kỷ luật học sinh.
Với học sinh có thành tích trong học tập, rèn luyện, có thể được khen thưởng bằng các hình thức như: tuyên dương trước lớp, trước trường; công nhận danh hiệu học sinh tiên tiến, học sinh giỏi; cấp giấy chứng nhận, giấy khen, bằng khen khi đạt thành tích trong các kỳ thi, hội thi theo quy định.
Với học sinh vi phạm trong quá trình học tập, rèn luyện, có thể bị nhắc nhở hoặc áp dụng các hình thức kỷ luật như: phê bình trước lớp, trước trường; khiển trách, thông báo với gia đình; cảnh cáo ghi học bạ; buộc thôi học có thời hạn.
