Hộ kinh doanh dự buổi tập huấn phổ biến chính sách thuế mới tại Thuế cơ sở 1 - Ảnh: T.T.D.
Như vậy, sau hơn ba tháng áp dụng ngưỡng doanh thu miễn thuế với hộ kinh doanh ở mức 500 triệu đồng/năm, Bộ Tài chính vừa đề nghị sửa đổi để hỗ trợ đối tượng này. Đây là cơ hội để hộ kinh doanh minh bạch doanh thu, dòng tiền. Trong thực tế, ghi nhận cho thấy vẫn còn tình trạng hộ kinh doanh lách bằng cách thu tiền mặt.
Né doanh thu vì lo ngại tiền thuế tăng
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, sau khi cơ quan thuế yêu cầu hộ kinh doanh tách bạch tài khoản cá nhân và tài khoản hộ kinh doanh đồng thời phải thông báo tài khoản cho cơ quan thuế, nhiều hộ kinh doanh đã tìm cách lách bằng cách hạn chế thanh toán không tiền mặt.
Chị Duyên (phường Gia Định, TP.HCM) cho hay trước đây chủ căn hộ dịch vụ nơi chị thuê yêu cầu trả tiền hằng tháng qua tài khoản. Đến tháng chủ nhà gửi thông báo và chị chuyển khoản rất khỏe.
Tuy nhiên, từ sau khi cơ quan thuế áp dụng quy định mới, hằng tháng chị phải ra ATM rút tiền mặt để trả tiền phòng và tiền điện nước vì chủ nhà không nhận tiền qua tài khoản. "Trường hợp của tôi không phải cá biệt vì nhiều đồng nghiệp của tôi cũng gặp phải", chị Duyên nói.
"Tuần trước chủ quán bún bò tôi hay ăn cũng yêu cầu nếu chuyển khoản phải trả thêm 10% khiến tôi hết sức bất ngờ", anh Trường kể.
Anh H. (phường Hà Đông, Hà Nội) cho biết từ đầu năm đến nay, một số chỗ bán hàng hạn chế nhận thanh toán chuyển khoản. Trong khi đó, trước đây khách thanh toán tiền mặt hay chuyển khoản đều như nhau, thậm chí có lúc cần tiền mặt vài trăm ngàn, còn có đổi nhờ ở tiệm cà phê, quán ăn...
"Từ sau Tết, ngay như cô giáo dạy thêm môn văn của con tôi đã thông báo chỉ nhận học phí bằng tiền mặt. Trong khi trước đó, cô thông báo học phí qua Zalo và nhận chuyển khoản 100%", anh H. kể.
Nêu thực tế sau hơn ba tháng chuyển từ thuế khoán sang áp dụng thuế kê khai, Bộ Tài chính cho biết có phát sinh hiện tượng một số hộ kinh doanh hạn chế thanh toán không dùng tiền mặt, ưu tiên giao dịch tiền mặt nhằm che giấu doanh thu.
"Ngoài ra, còn do tâm lý che dấu doanh thu để trốn thuế và sợ bị phát hiện ra doanh thu đã không kê khai trước đây mặc dù tại nghị định 68 đã khẳng định cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để truy thu thuế các năm trước", Bộ Tài chính ghi nhận.
Bộ Tài chính đánh giá đây là xu hướng ngắn hạn, phát sinh do tâm lý cảnh giác ban đầu với chính sách mới. Thực tế, thanh toán không dùng tiền mặt phát triển mạnh mẽ. Thói quen tiêu dùng đã thay đổi rõ rệt, đặc biệt trong thương mại điện tử
và dịch vụ.
Xu thế thanh toán không dùng tiền mặt là tất yếu. "Việc một bộ phận hộ cá nhân kinh doanh cố tình thanh toán tiền mặt là biểu hiện của hành vi trốn, tránh thuế cần có sự vào cuộc của các cơ quan chức năng", một lãnh đạo bộ này nói.
Hộ kinh doanh giấu doanh thu, cơ quan thuế có phát hiện?
Cũng theo vị này, trong thời gian tới cơ quan thuế sẽ tăng cường quản lý rủi ro qua phân tích dữ liệu lớn (big data) từ hóa đơn điện tử, dòng tiền, sàn thương mại điện tử; đối chiếu thông tin thanh toán qua ngân hàng, trung gian thanh toán... "Do vậy, việc che giấu doanh thu thông qua giao dịch tiền mặt sẽ ngày càng khó và tiềm ẩn rủi ro pháp lý cao đối với người nộp thuế", vị này khẳng định.
Theo bà Lê Thị Duyên Hải (Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam), yêu cầu quan trọng nhất với hộ kinh doanh là quản lý được dòng tiền, gồm toàn bộ doanh thu từ bán hàng hóa, dịch vụ và các khoản chi phục vụ hoạt động
kinh doanh.
Hộ kinh doanh cần tách bạch tài khoản kinh doanh và tài khoản cá nhân, đồng thời đăng ký đầy đủ các tài khoản với cơ quan thuế. Việc sử dụng chung tài khoản hoặc không kê khai đầy đủ có thể khiến chi phí không được chấp nhận, làm tăng số thuế phải nộp, thậm chí bị xử phạt hoặc truy cứu trách nhiệm nếu vi phạm nghiêm trọng.
Theo quy định hiện hành, hộ kinh doanh phải đăng ký với cơ quan thuế toàn bộ thông tin tài khoản ngân hàng, ví điện tử liên quan đến hoạt động kinh doanh. "Minh bạch dòng tiền không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc. Đây cũng là cơ hội để hộ kinh doanh nâng tầm quản trị và phát triển bền vững hơn", bà Hải nhận định.
Trong khi đó, ông Đặng Trung Hiếu (Giám đốc sản phẩm và giải pháp, phát triển sản phẩm, quản lý dịch vụ và thu hộ, Techcombank) cho biết ngân hàng đã phát triển các giải pháp số hóa như nền tảng T-Shop của Techcombank giúp hộ kinh doanh quản lý bán hàng, xuất hóa đơn, theo dõi doanh thu - chi phí trên một hệ thống duy nhất.
Dữ liệu được ghi nhận theo thời gian thực, hỗ trợ kiểm soát dòng tiền và giảm sai sót. Thực tế, nhiều hộ kinh doanh gặp khó khăn trong quản lý dòng tiền khi thu từ nhiều nguồn như chuyển khoản, QR code, tiền mặt, sàn thương mại... Tuy nhiên, khi sử dụng bộ phần mềm của Techcombank, mọi thứ trở nên dễ dàng.
Và một lợi ích nữa là hộ kinh doanh không phải làm việc với nhiều nhà cung cấp riêng lẻ cho từng dịch vụ như hóa đơn điện tử, chữ ký số..., mà có thể sử dụng toàn bộ trong hệ thống tích hợp. Điều này giúp giảm chi phí, đơn giản hóa vận hành".
"Dữ liệu dòng tiền được số hóa có thể xem như một "mỏ vàng". Ngân hàng có thể chủ động phân tích dữ liệu và đề xuất hạn mức phù hợp với nhu cầu và tình hình kinh doanh thực tế của cô chú, anh chị hộ kinh doanh", ông Hiếu cho biết.
Ngưỡng doanh thu cho hộ kinh doanh có thể lên hơn 500 triệu đồng
Cơ quan thuế “cầm tay chỉ việc” để hộ kinh doanh thực hiện đúng quy định - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Tại tờ trình vừa được gửi Bộ Tư pháp thẩm định dự án luật sửa đổi một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng và Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Bộ Tài chính đề xuất không quy định mức doanh thu cụ thể trong luật đối với ngưỡng không phải nộp thuế thu nhập cá nhân và không chịu thuế giá trị gia tăng như mức hiện hành 500 triệu đồng/năm, mà giao Chính phủ quy định.
Theo bộ này, dù ngưỡng doanh thu đối với hộ kinh doanh không phải nộp thuế đã được nâng lên 500 triệu đồng/năm từ đầu năm 2026, nhưng bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động, chi phí đầu vào gia tăng, sức mua suy giảm khiến hoạt động sản xuất kinh doanh của hộ, cá nhân vẫn gặp nhiều khó khăn.
Vì vậy, cần tiếp tục rà soát, điều chỉnh ngưỡng doanh thu miễn thuế để chính sách linh hoạt hơn, phù hợp thực tiễn nhằm hỗ trợ và khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp.
Bộ Tài chính cũng đề xuất bổ sung quy định về ngưỡng doanh thu miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp nhỏ, mức cụ thể do Chính phủ quy định. Theo cơ quan này, quy định mới sẽ góp phần tạo sự công bằng giữa các mô hình kinh doanh, giúp người nộp thuế lựa chọn hình thức phù hợp và thúc đẩy hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp.
Theo nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đặt ra mục tiêu đến năm 2030, cả nước có 2 triệu doanh nghiệp, và 3 triệu doanh nghiệp vào năm 2045.
Theo Bộ Tài chính, dự thảo luật sẽ được trình Chính phủ phê duyệt để trình Quốc hội ban hành theo trình tự, thủ tục rút gọn ngay tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI (đợt 2 diễn ra từ ngày 20 đến 23-4).
Giải đáp vướng mắc của hộ kinh doanh về kê khai thuế
Nhằm tiếp tục đồng hành, hỗ trợ hộ kinh doanh thực hiện thuế kê khai, báo Tuổi Trẻ phối hợp Cục Thuế (Bộ Tài chính) tổ chức hội thảo với chủ đề "Hộ kinh doanh: Minh bạch dòng tiền, mở rộng cơ hội kinh doanh" vào lúc 14h ngày 17-4, với sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam (Techcombank) tại trụ sở Thuế TP.HCM.
Khách mời tham dự gồm lãnh đạo Cục Thuế, Thuế TP.HCM, Sở Công Thương TP.HCM, chuyên gia về thuế, đại diện doanh nghiệp, hộ kinh doanh, tiểu thương tại TP.HCM.
Một nội dung đáng chú ý tại hội thảo là lãnh đạo Cục Thuế và các bộ phận nghiệp vụ của Cục Thuế gồm Ban Chính sách, Ban Nghiệp vụ, Ban Quản lý tuân thủ, Ban Pháp chế cùng Thuế TP.HCM, chuyên gia thuế, Techcombank sẽ trao đổi, giải đáp các vướng mắc của hộ kinh doanh về thuế kê khai.
Hộ kinh doanh “lên” doanh nghiệp tăng gấp 7,7 lần
Theo Bộ Tài chính, bức tranh đăng ký doanh nghiệp và phát triển kinh tế tư nhân trong quý 1 ghi nhận nhiều điểm sáng. Cả nước có gần 55.000 doanh nghiệp thành lập mới, với tổng vốn đăng ký hơn 510.000 tỉ đồng, tăng khoảng 50% về số lượng và hơn 43% về vốn so với cùng kỳ năm trước.
Vốn đăng ký bình quân đạt hơn 9 tỉ đồng/doanh nghiệp, giảm gần 5%, cho thấy xu hướng doanh nghiệp mới chủ yếu có quy mô nhỏ và vừa. Xét theo lĩnh vực, số doanh nghiệp thành lập mới trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng mạnh nhất, hơn 79%; công nghiệp và xây dựng tăng gần 52%; khu vực dịch vụ tăng hơn 49%.
Đáng chú ý, có hơn 91.000 doanh nghiệp gia nhập và quay trở lại thị trường. Riêng số hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp đạt khoảng 1.600, tăng gấp 7,7 lần so với cùng kỳ, tập trung chủ yếu ở lĩnh vực dịch vụ.
Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường vẫn ở mức cao. Gần 63.000 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn; gần 14.300 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ giải thể, tăng 24,5%; và gần 11.200 doanh nghiệp đã hoàn tất giải thể, tăng tới 89,5%. Bình quân mỗi tháng có gần 29.400 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.
