Khám tiền hôn nhân tại Bệnh viện Hùng Vương - Ảnh: TRẦN NHÂN
Theo các bác sĩ, việc chủ động thăm khám trước khi cưới không chỉ giúp bảo vệ khả năng sinh sản mà còn là nền tảng quan trọng cho hạnh phúc gia đình lâu dài.
Ngỡ ngàng khi biết trục trặc sức khỏe từ lâu
Theo TS Lê Thị Thu Hà - nguyên Trưởng Khoa sản N1 Bệnh viện Từ Dũ, khám sức khỏe tiền hôn nhân không đơn thuần là một lần kiểm tra sức khỏe tổng quát mà là bước chuẩn bị chủ động, khoa học cho cuộc sống hôn nhân và kế hoạch sinh con an toàn.
"Khám tiền hôn nhân giúp đánh giá toàn diện sức khỏe sinh sản của cả nam và nữ. Thông qua thăm khám, xét nghiệm và tư vấn chuyên khoa, bác sĩ có thể phát hiện sớm các rối loạn nội tiết, bệnh lý phụ khoa - nam khoa, các bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc những bất thường có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai và mang thai sau này", bác sĩ Hà cho biết.
Không ít cặp đôi trẻ đến khám hiếm muộn mới ngỡ ngàng khi biết rằng vấn đề của mình đã tồn tại từ nhiều năm trước. Theo TS Hà, nguyên nhân chủ yếu là do thiếu thói quen và nhận thức đúng về khám sức khỏe tiền hôn nhân. Nhiều người cho rằng còn trẻ, khỏe mạnh, sinh hoạt bình thường thì không cần đi khám.
"Chỉ đến khi kết hôn, mong con trong thời gian dài mà chưa có thai, họ mới tìm đến cơ sở chuyên khoa hiếm muộn. Lúc này một số bệnh lý đã tiến triển nặng hơn, việc điều trị trở nên phức tạp và ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý, hạnh phúc gia đình", TS Hà chia sẻ.
Đánh giá về thực tế hiện nay, TS Hà cho rằng giới trẻ vẫn còn khá thờ ơ với khám sức khỏe tiền hôn nhân. Một phần do tâm lý chủ quan, phần khác do thiếu thông tin và truyền thông đúng cách. Ở nhiều nơi, khám tiền hôn nhân vẫn chưa được xem là một nội dung chăm sóc sức khỏe thiết yếu trước khi lập gia đình.
Theo các bác sĩ, thời điểm lý tưởng để khám sức khỏe tiền hôn nhân là trước khi cưới khoảng 3-6 tháng. Khoảng thời gian này đủ để phát hiện và điều trị các bệnh lý ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, thực hiện các mũi tiêm ngừa cần thiết như rubella, viêm gan B, thủy đậu cũng như điều chỉnh lối sống, dinh dưỡng và tâm lý theo tư vấn y khoa.
Trong trường hợp đã cận ngày cưới, các chuyên gia vẫn khuyến cáo nên đi khám. Việc thăm khám lúc này vẫn có giá trị trong việc đánh giá sức khỏe sinh sản ban đầu, tư vấn kế hoạch mang thai an toàn và phát hiện sớm những yếu tố nguy cơ cần theo dõi sau khi kết hôn.
Một nửa các trường hợp hiếm muộn liên quan đến nam giới
Khám sức khỏe tiền hôn nhân bao gồm khám tổng quát, khám và tư vấn sức khỏe sinh sản cho cả nam và nữ, thực hiện các xét nghiệm cần thiết và tư vấn tiêm ngừa, chuẩn bị mang thai.
Đối với nữ giới, việc khám phụ khoa, siêu âm tử cung - buồng trứng, đánh giá chu kỳ kinh nguyệt giúp phát hiện sớm các bệnh lý phụ khoa. Đối với nam giới, khám nam khoa và đánh giá chất lượng tinh trùng có ý nghĩa quan trọng trong việc tầm soát nguy cơ hiếm muộn.
Theo TS Lê Thị Thu Hà, nam giới hoàn toàn không nên đứng ngoài khám sức khỏe tiền hôn nhân. Thống kê cho thấy khoảng một nửa các trường hợp hiếm muộn có liên quan đến nam giới nhưng trên thực tế nhiều nam giới vẫn chưa có thói quen khám sức khỏe sinh sản.
"Khám tiền hôn nhân không phải là trách nhiệm riêng của phụ nữ mà là sự chuẩn bị chung của cả hai vợ chồng cho cuộc sống gia đình và thế hệ con cái sau này", TS Hà nhấn mạnh.
Việc chuẩn bị sức khỏe sinh sản tốt trước khi mang thai giúp giảm đáng kể các nguy cơ cho cả mẹ và bé. Đối với người mẹ, việc phát hiện và kiểm soát tốt các bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tuyến giáp giúp hạn chế các biến chứng thai kỳ như tiền sản giật, sinh non, sẩy thai, thai lưu.
Đối với thai nhi, việc tầm soát bệnh di truyền, bổ sung axit folic và tiêm ngừa đầy đủ trước khi mang thai giúp giảm nguy cơ dị tật bẩm sinh, sinh non, nhẹ cân và các bệnh lây truyền từ mẹ sang con.
Theo các chuyên gia, khám sức khỏe tiền hôn nhân là một khoản "đầu tư sớm" nhưng mang lại giá trị lâu dài. Khi bước vào hôn nhân với sự chuẩn bị tốt về sức khỏe, kiến thức và tâm lý, các cặp đôi không chỉ chủ động hơn trong kế hoạch sinh con mà còn góp phần xây dựng nền tảng vững chắc cho một gia đình hạnh phúc, bền vững.
Gần 50% nam giới có bất thường về chất lượng tinh trùng
TP.HCM đang triển khai chương trình khám sức khỏe tiền hôn nhân cho các cặp vợ chồng trẻ - Ảnh: T.HIỀN
Bác sĩ Huỳnh Xuân Nghiêm - Phó giám đốc Bệnh viện Hùng Vương cho biết kết quả khám, tư vấn sức khỏe tiền hôn nhân cho 121 cặp đôi do Hội Liên hiệp phụ nữ TP.HCM giới thiệu, thực hiện năm 2025, đã ghi nhận gần 50% nam giới có bất thường về chất lượng tinh trùng.
Theo báo cáo của Bệnh viện Hùng Vương, tuổi trung bình của nam giới tham gia khảo sát là 28, nữ giới 26,9 tuổi - độ tuổi được đánh giá phù hợp cho hôn nhân và sinh sản. Tuy nhiên kết quả thăm khám cho thấy nhiều trường hợp tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản nếu không được phát hiện và can thiệp sớm.
Trong số nam giới được khảo sát, 52% có bất thường về hình dạng tinh trùng; 22,3% giảm khả năng di động; 5,8% tinh trùng yếu và dị dạng và đặc biệt ghi nhận 1 trường hợp không có tinh trùng. Những rối loạn này có thể làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên và là nguyên nhân dẫn đến vô sinh nam.
Bên cạnh đó, 5,8% nam giới được phát hiện nhiễm viêm gan siêu vi B. Không chỉ nam giới, khảo sát cũng cho thấy nhiều vấn đề sức khỏe đáng chú ý ở nữ giới: 4,8% phụ nữ nhiễm viêm gan siêu vi B, cần được theo dõi chặt chẽ trong thai kỳ; Thiếu máu chiếm 8% có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai, diễn tiến thai kỳ và sức khỏe của người mẹ nếu không được điều trị kịp thời.
Các bệnh lý phụ khoa cũng được ghi nhận như u xơ tử cung (7,2%), polyp lòng tử cung, u bì buồng trứng (0,8%), nang buồng trứng lành tính và hội chứng buồng trứng đa nang (khoảng 7%). Đặc biệt, một số trường hợp được phát hiện giảm dự trữ buồng trứng (AMH thấp) - yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản trong tương lai.
