Những căn nhà chưa giải tỏa nằm sau lưng chợ Bình Tây khiến dự án cải tạo kênh Hàng Bàng giai đoạn 2 chưa thể về đích - Ảnh: PHƯƠNG NHI
Dòng kênh chết hồi sinh
Hàng chục năm sống ven con kênh, chị Trần Thị Xuân vẫn nhớ rõ hình ảnh ngày trước. Khi đó kênh rộng gấp đôi hiện nay, người dân muốn sang bờ bên kia phải đi đò, ghe mía. Về sau có cầu bắc qua, người dân quen gọi là "kênh cầu đò".
"Ngày xưa đông đúc lắm, buôn bán cũng được. Tôi bán trái cây, dọn hàng từ 5h sáng mà chỉ vài tiếng là hết", chị kể về một thời ăn nên làm ra gắn bó với dòng kênh.
Trước khi dự án cải tạo được triển khai, theo lời kể của những người dân gắn bó lâu năm với kênh Hàng Bàng, đây từng là một dòng kênh "chết", luôn trong tình trạng hôi thối, hai bên bờ nhếch nhác.
Cùng sống lâu năm tại đây, bà Nguyễn Hoàng Ý (55 tuổi) cũng cảm nhận rõ sự "lột xác" của con kênh. Bà cho biết lúc còn nhỏ, nhà ven kênh toàn lụp xụp, tạm bợ, tưởng như một cơn gió mạnh cũng có thể tốc mái, không ai nghĩ sẽ có ngày được chỉnh trang sạch đẹp như hôm nay.
Sự thay đổi cũng ít nhiều tác động đến cuộc sống của những người dân gắn bó với dòng kênh.
Theo lời chị Xuân, khi giải phóng mặt bằng để làm dự án nhiều hộ dân đã dọn đi, trong đó có cả những mối quen của chị, việc buôn bán cũng chậm lại, có khi chỉ còn bằng một phần ba so với trước.
"Mình sống ở đây từ lúc đông đúc đến khi người ta lần lượt dọn đi nơi khác cũng có chút buồn", chị nói.
Dù vậy chị Xuân cho rằng sự thay đổi là rõ ràng và tích cực khi kênh được kè kiên cố, có lối đi bộ dọc bờ, thảm cỏ và cây xanh nên không khí dễ chịu hơn.
Điều chị mong mỏi lúc này là đoạn còn dang dở phía sau chợ Bình Tây sớm được hoàn thành để dòng kênh thông suốt. Bởi chỉ một đoạn nhỏ nhếch nhác cũng dễ trở thành nơi vứt rác, cỏ cây mọc um tùm, vật nuôi phóng uế gây mất mỹ quan. Đó cũng là mong muốn chung của người dân ở đây.
Chưa đồng thuận vì mức đền bù
Nhiều năm qua, nút thắt mặt bằng tại đây chưa được tháo gỡ do nhiều nguyên nhân nhưng một trong những vướng mắc lớn nhất là chênh lệch giá bồi thường giữa hai địa phương cùng triển khai dự án.
Với mức chênh lệch khoảng 50 triệu đồng mỗi mét vuông, một căn nhà diện tích 40m² có thể chênh lên tới hàng tỉ đồng. Người dân cho rằng đây là vấn đề quyền lợi cần được đảm bảo nên vẫn chưa đồng thuận bàn giao mặt bằng.
Chạy dọc kênh Hàng Bàng, hình ảnh dòng kênh thẳng tắp, sạch sẽ, khang trang đã khác hẳn vài năm trước. Con kênh xanh sau khi được "hồi sinh" nhưng dòng chảy bị khựng lại ngay đoạn còn dang dở.
Theo Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP.HCM, dự án bồi thường phía quận 6 cũ được phê duyệt từ cuối năm 2018 nhưng trong quá trình triển khai đã phát sinh nhiều vướng mắc. Đơn vị đo đạc cũ ngừng hoạt động nên phải thuê đơn vị mới, đồng thời dự án cũng phải bổ sung vốn, cập nhật lại số liệu đền bù.
Bên cạnh đó, các quy định mới buộc phải điều chỉnh hồ sơ, trong khi việc sắp xếp lại tổ chức, nhân sự cũng ảnh hưởng đến tiến độ xử lý. Hiện hồ sơ điều chỉnh dự án đang được lập, xin ý kiến các sở ngành trước khi tiếp tục các bước tiếp theo.
Đến nay vẫn chưa có mốc tiến độ chính xác cho việc hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng và tiếp tục triển khai thi công dự án.
Theo chủ đầu tư, việc bàn giao mặt bằng dự kiến được phấn đấu hoàn tất vào quý 4-2026. Trong khi đó, UBND phường Bình Tây cho biết dự án có thể được thực hiện trong giai đoạn 2026-2027.
Còn nhiều vướng mắc
Dự án cải tạo kênh Hàng Bàng giai đoạn 2 đi qua địa bàn quận 5 và quận 6 cũ. Đoạn qua quận 5 cũ dài 250m đã hoàn thành, tạo thêm không gian xanh, góp phần cải thiện môi trường sống cho người dân.
Riêng đoạn 750m qua quận 6 cũ, nay là phường Bình Tây, vẫn còn vướng khoảng 120m cuối cùng do 19 căn nhà chưa bàn giao mặt bằng. Đây cũng là "nút thắt" lớn nhất khiến dự án kéo dài nhiều năm.
Về phía địa phương, theo UBND phường Bình Tây, dự án có 173 trường hợp bị thu hồi đất, đến nay đã giải quyết 154 trường hợp, đạt 89%. Phần còn lại gồm 19 trường hợp, tương ứng với khoảng 120m chưa thể giải tỏa.
Giải thích về một trong những vấn đề lớn là chênh lệch giá bồi thường giữa hai địa bàn trong cùng dự án, UBND phường Bình Tây cho biết phía quận 6 cũ áp dụng mức 71,5 triệu đồng/m² theo đơn giá năm 2017, trong khi quận 5 cũ áp dụng mức 123,5 triệu đồng/m² theo đơn giá năm 2023, chênh khoảng 52 triệu đồng/m².
Người dân cho rằng mức bồi thường chưa sát giá thị trường, khó mua lại diện tích tương đương. Theo UBND phường Bình Tây, do thời điểm phê duyệt khác nhau nên đơn giá giữa hai khu vực có sự chênh lệch.
Bên cạnh đó, một số hộ chỉ đồng ý bàn giao phần đất nằm trên kênh và hành lang bảo vệ kênh, trong khi phần còn lại thuộc dự án mở rộng đường Phan Văn Khỏe nên tiếp tục phát sinh vướng mắc.
