Hà Mi trong tọa đàm Ánh sáng từ trái tim và khát vọng nguồn ảnh trường trung học thực hành - Ảnh do nhân vật cung cấp
Từ những quan sát của một người mất thị lực bẩm sinh, tôi hiểu rằng sự cống hiến ấy không phải là phép màu sẵn có. Đó là cuộc đối thoại công bằng giữa nỗ lực từ cá nhân và sự thấu cảm thực tâm của xã hội.
Sự mù lòa không giới hạn những gì ta có thể cố gắng
Sinh non với ngoại hình chỉ lớn bằng một "chú cá lóc", ký ức tuổi thơ của tôi được dệt nên bằng xúc giác và trí nhớ thay vì màu sắc. Tôi bắt đầu hành trình cuộc đời của mình bằng cách tập ghi nhớ vị trí từng món đồ vật nhỏ trong nhà do gia đình hướng dẫn, rồi dần mở rộng ra những địa hình phức tạp hơn.
Đó là những ngày lẩn mẩn đếm từng bước chân trên con đường quen thuộc từ nhà đến trường, cảm nhận sự thay đổi của mặt đường dưới đế giày để biết mình đang ở đâu.
Tôi học cách nhận diện bạn bè qua nhịp điệu của tiếng bước chân, hiểu về sự bao la của không gian qua tiếng gió rít, hay sự dội lại của âm thanh trong một căn phòng trống. Và trên hết, tôi cảm nhận tình yêu hay sự chân thành qua tông giọng, qua những rung cảm nhỏ nhất trong hơi thở của người đối diện.
Lương Ngọc Hà Mi
Nhiều người gọi đó là nghịch cảnh, nhưng tôi chọn phương châm: "Khiếm thị, đời vẫn thú vị". Sự thú vị ấy không phải là đặc ân sẵn có, mà được bồi đắp từ chính những lần va vấp để tôi học được cách tự đứng dậy vững vàng hơn.
Khiếm thị nhưng không im lặng: Tiến vào đại học ngành Quan hệ quốc tế
Họ thắc mắc: Vì sao tôi lại chọn một ngành nghề vốn đòi hỏi sự quan sát nhạy bén, những nghi thức ngoại giao khắt khe và khả năng giao tiếp bằng ánh mắt?
Câu trả lời nằm ở niềm tin của tôi về sự kết nối.
Tôi tin rằng trong bất kỳ thời đại nào, sự gắn kết giữa người với người vẫn là điều quan trọng nhất.
Minh chứng rõ nhất trong đời tôi là dấu mốc tuổi 20, khi tôi trở thành đồng tác giả trẻ nhất trong cuốn sách "Không có đá quá mềm" cùng Giáo sư Phan Văn Trường.
Chính sự kết nối về tư duy và niềm tin mà thầy dành cho một cô học trò khiếm thị đã biến những rào cản tưởng chừng như đá cứng trở nên mềm mại.
Người khuyết tật có thể gieo niềm tin cho người khác
Hà Mi cùng đoàn Việt Nam tại hội nghị Thanh niên khiếm thị khu vực châu Á - Thái Bình Dương - Ảnh do nhân vật cung cấp
Đầu năm nay, tại tọa đàm "Ánh sáng từ trái tim và khát vọng" do Trường trung học Thực hành (ĐH Sư phạm TP.HCM) tổ chức, tôi đã có một cuộc gặp gỡ đặc biệt. Đứng trước các em học sinh đang tràn đầy hoài bão nhưng cũng không ít chênh vênh, tôi nhận ra: sự khiếm khuyết về thể xác không đáng sợ bằng sự thiếu hụt niềm tin vào bản thân.
Tôi chia sẻ với các bạn về cách dùng AI làm "đôi mắt" thứ hai để tự học đa ngoại ngữ và xử lý tài liệu. Khi kể về cách tôi dùng tính năng Voice chat của AI để tự học đa ngoại ngữ, thông qua tiếng ồ, à của các em.
Các bạn sẽ hiểu ra rằng công nghệ không chỉ để giải trí, mà là công cụ để giúp người khiếm thị nâng cao năng lực của mình. Cuộc đối thoại ấy không đơn thuần là chia sẻ kỹ năng, mà là sự truyền lửa: Khi ta đủ khát khao, thế giới mới sẽ mở ra theo cách bạn không ngờ tới.
Cộng đồng hãy trao cho chúng tôi sự thấu cảm thực tâm
Nhiều người hỏi tôi, liệu sự tự tin và tinh thần lạc quan có phải là "chìa khóa vạn năng" giúp người khuyết tật luôn vững bước? Tôi cho rằng, lạc quan là nền tảng để bắt đầu tự tin sống hòa nhập.
Hòa nhập thực chất không chỉ nằm ở quyền đượcgiáo dục, mà còn ở quyền được thụ hưởng cái đẹp và sự an toàn. Khoảnh khắc tôi đeo tai nghe, lắng nghe từng cử chỉ của nghệ sĩ Thành Lộc tại sân khấu Thiên Đăng (dự án Từ tai đến mắt) là một giây phút kỳ diệu. Đó là khi khát khao của tôi gặp được một "điểm tựa" thấu cảm từ cộng đồng.
Nhưng cuộc đời không chỉ có ánh đèn sân khấu. Vẫn còn đó những góc khuất rủi ro nơi Cơ quan Liên Hợp Quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho Phụ nữ (UN Women Viet Nam) khẳng định: 76,8% phụ nữ và trẻ em khuyết tật trở thành đối tượng dễ tổn thương trước vấn nạn quấy rối tình dục.
Để góp phần giảm thiểu điều này, lớp tập huấn Phòng chống xâm hại tình dục dành cho học sinh khiếm thị do tôi thực hiện tại mái ấm Huynh Đệ Như Nghĩa (cùng Tổ chức Nơ Xanh Việt Nam) giúp những nữ sinh nơi đây bảo vệ bản thân trước sóng gió cuộc đời.
Sau cùng, nỗ lực cá nhân dù phi thường đến đâu cũng chỉ là một nửa chiếc chìa khóa. Nếu người khuyết tật cố gắng 200% sức lực nhưng xã hội vẫn thiếu hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ, thiếu cơ hội việc làm công bằng, thì mọi nỗ lực sẽ như "muối bỏ biển".
Vì vậy, đừng chỉ trao tặng chúng tôi những đóa hoa hướng dương rực rỡ trong ngày lễ, hãy trao cho chúng tôi chiếc chìa khóa của sự thấu cảm thực tâm. Để mỗi bước đi không còn là những nỗ lực đơn độc, mà là hành trình cộng hưởng chung của những con người tin vào sức mạnh của sự kết nối chân thành.
Hội đoàn dành cho người khuyết tật cần bài bản và mạnh mẽ hơn
Theo một số chỉ báo nghiên cứu đang trên The Lancet Global Health, BMC Public Health và Disability and Society, những tổ chức cộng đồng của người khuyết tật đóng vai trò như một cầu nối xã hội. Việc tham gia các nhóm cộng đồng giúp người khuyết tật cải thiện đáng kể sức khỏe tâm thần, giảm cô lập xã hội và tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu.
Tại các quốc gia như Vương quốc Anh, Úc hay Canada, các Hội người khuyết tật được tổ chức bài bản từ trung ương đến địa phương, có sự hỗ trợ của nhà nước và gắn chặt với hệ sinh thái chính sách công. Đây không chỉ là nơi sinh hoạt, mà còn là không gian để người khuyết tật kết nối, chia sẻ và tham gia vào các vấn đề liên quan đến chính mình.
Ở nước ta, ở nhiều địa phương vùng sâu, vùng xa hoạt độngcủa hội nhóm còn rất kém, người khuyết tật thiếu môi trường để hoạt động và được hỗ trợ.
Người khuyết tật vẫn còn thiếu không gian chung để kết nối. Khi thiếu thiết chế, quyền tham gia khó có thể được hiện thực hóa đầy đủ. người khuyết tật vì thế cũng ít có cơ hội để kết nối, chia sẻ và đóng góp tiếng nói của mình.
Việc phát triển mạnh mẽ các tổ chức của người khuyết tật cần được nhìn nhận như một phần của hạ tầng xã hội. Đây không chỉ là giải pháp hỗ trợ, mà là điều kiện để trao quyền cho người khuyết tật tham gia một cách hiệu quả.
Theo tôi, việc hỗ trợ thành lập các Hội, câu lạc bộ đều khắp ở các địa phương tạo điều kiện để người khuyết tật tham gia các hoạt động văn hóa – thể thao; mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn lực và không gian sinh hoạt… là những bước đi cần thiết để xây dựng một môi trường hòa nhập.
Quan trọng hơn, người khuyết tật cần được nhìn nhận như một khách thể trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách, bởi không ai hiểu rõ nhu cầu của người khuyết tật hơn chúng tôi.
-Thạc sĩ tâm lý ĐẶNG HOÀNG AN-
