Ông Tạ Hải tại triển lãm Cuộc chơi của lá - Ảnh: T.ĐIỂU
Qua bàn tay khéo léo và tình yêu với thiên nhiên, với cái đẹp, những thứ tưởng như đã kết thúc vòng đời lại được tái sinh, trở thành những bức họa rực rỡ.
Những phong cảnh thiên nhiên, làng quê, các cánh rừng mùa thu, các con phố Hà Nội, cảnh đẹp ở các miền đất nước và các quốc gia nơi ông có dịp đặt chân đến hay chân dung những người thân yêu trong gia đình… được Tạ Hải vẽ lên bằng tất cả rung động của ông với thiên nhiên, với đời sống.
Triển lãm thu hút sự quan tâm của công chúng bởi sự kỳ công với lá của Tạ Hải - Ảnh: T.ĐIỂU
Từ "triết lý" của chiếc lá
Kể với Tuổi Trẻ Online, ông Tạ Hải bảo ông không học qua trường lớp hội họa nào, nhưng thích vẽ và đặc biệt yêu thiên nhiên hoa lá.
Tuổi trẻ nhiều mơ mộng, một lần nhìn những lá cây rụng xuống vẫn để cho đời những màu sắc rất đẹp. Và khi chiếc lá rơi xuống, trên cành, những chồi non mọc lên thay thế. Ông Hải "bừng sáng" cái triết lý của lá cây: cái chết khởi đầu cho một đời sống mới, chiếc lá khô rụng xuống là để nhường chỗ cho mầm đời mọc lên.
Muốn tôn vinh triết lý của chiếc lá và mong con người cũng biết sống như chiếc lá, ông Tạ Hải muốn nối dài đời sống cho những chiếc lá khô. Và ông làm tranh lá.
Ban đầu, ông dán những chiếc lá lên bề mặt tranh bằng hồ dán, nhưng chỉ một thời gian sẽ hỏng vì côn trùng ăn. Không nản chí, ông mày mò tìm kiếm vật liệu để tạo keo dính riêng cho những bức tranh của mình.
Từ đó, những bức tranh của ông có thể giữ gìn lâu dài. Ông vẫn còn giữ được bức tranh đầu tiên ông làm thành công năm 1965 từ lá chuối khô.
Tác phẩm Đường Phan Đình Phùng ở Hà Nội
Màu mẹ cho
Trong quá trình làm tranh của mình, ông Tạ Hải nói có một câu chuyện ông xúc động nhất. Ấy là chuyện ông tìm ra màu đỏ. Màu vàng nâu của lá khô rất sẵn, ông tìm thêm được màu đồng của vỏ củ hành tây, lại thêm màu vàng tươi của kén tằm…
Nhưng màu đỏ thì tìm không dễ. Nhiều năm ông mày mỏ tìm kiếm màu đỏ quý giá từ thiên nhiên cho bức tranh của mình mà không thấy. Một ngày, hình ảnh vỏ cây chay, loại cây các bà các cô lấy võ để ăn trầu, bỗng hiện ra trong trí não ông Hải.
Ông nhớ lại những năm xưa khi mẹ còn sống, rất thích ăn trầu, thường nhờ con trai đến chợ Bắc Qua phía sau chợ Đồng Xuân để mua đoạn cành chay về cho bà nhai trầu.
Ông Hải phát hiện ra rằng vỏ của cây chay ấy có màu đỏ rất đẹp, lại mỏng dính như giấy bóng kính. Và thế là ông tìm được một màu sắc quan trọng cho những bức tranh của mình.
"Mẹ đã cho tôi cái màu ấy", ông Tạ Hải xúc động nói.
Không chỉ mẹ cho, ở nhà ông Hải, cả gia đình đều ủng hộ thú đam mê của ông. Vợ con mang các loại lá mới về cho ông, đến người giúp việc cũng in vỏ hành, tỏi ở chợ để ông làm tranh.
Cuộc chơi với lá của ông Tạ Hải tới nay đã kéo dài hơn 60 năm, hàng trăm bức tranh lá chất chồng ở nhà chỉ để… chơi, không có mấy khách mua. Nhưng ông đã mở triển lãm ba lần kể từ năm 1998.
Tác phẩm Cây bàng trong phố
Nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Đỗ Bảo ấn tượng tranh lá của Tạ Hải, cho đó là một lối chơi tao nhã đầy bản sắc, làm phong phú đời sống thẩm mỹ đương đại.
Theo ông Bảo, tranh lá của Tạ Hải là một tâm thức chân quê đằm thắm, là góc nhìn của những người con không quên cội nguồn văn hóa.
