Bài học thúc đẩy tài chính xanh từ Trung Quốc và Singapore

Ngày 21-4, Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP.HCM phối hợp với Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam cùng các đối tác tổ chức Hội thảo "Luật, Công lý và Phát triển" (LJDC 2026).

Trong phiên thảo luận về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) và các công cụ kinh tế - tài chính thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, ThS Nguyễn Lê Phương Anh, Khoa Luật kinh tế, Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM đã đại diện nhóm chuyên gia trình bày nhiều kinh nghiệm quốc tế đáng chú ý.

Bài học từ Singapore và Trung Quốc

Mô hình này nổi bật với vai trò điều phối mạnh của Nhà nước thông qua cơ chế giám sát tập trung, đi kèm ưu đãi thuế và hỗ trợ chi phí phát hành, đồng thời thiết lập khung pháp lý chuẩn hóa với yêu cầu minh bạch chặt chẽ về sử dụng vốn, lựa chọn dự án và quản lý dòng tiền,...

Nhờ đó, đến năm 2022, giá trị phát hành trái phiếu xanh đạt khoảng 22 tỉ USD, cùng với việc ứng dụng công nghệ tài chính hiện đại trong quản lý dòng vốn.

Bên cạnh Singapore, Trung Quốc cũng được xem là một trong những thị trường tài chính xanh lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 20-25% tổng giá trị phát hành trái phiếu xanh toàn cầu.

Để đạt được kết quả này, theo ông Phương Anh, từ năm 2015, Chính phủ Trung Quốc đã ban hành danh mục phân loại dự án xanh nhằm định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực thân thiện với môi trường. 

Danh mục này tiếp tục được cập nhật qua các năm, hướng tới loại bỏ các dự án có yếu tố phát thải cao, qua đó siết chặt tiêu chuẩn và nâng cao chất lượng thị trường.

Hệ thống chính sách của Trung Quốc được thiết kế đồng bộ, bao gồm ưu đãi tài chính, cơ chế phê duyệt nhanh, cũng như tạo điều kiện thuận lợi trong đăng ký, niêm yết và giao dịch trái phiếu xanh. Các ngân hàng phát triển đóng vai trò chủ lực trong việc cung cấp nguồn vốn ưu đãi cho các dự án.

Gợi mở cho Việt Nam

Từ kinh nghiệm của Singapore và Trung Quốc, nhóm nghiên cứu của ThS Nguyễn Lê Phương Anh đã rút ra một số bài học cốt lõi cho Việt Nam trong quá trình phát triển thị trường tài chính xanh.

Theo đó, yêu cầu trước tiên là xây dựng khung pháp lý rõ ràng, chặt chẽ và đồng bộ. Cùng với đó, cơ chế giám sát cần được thiết kế hiệu quả, gắn với tiêu chuẩn minh bạch và trách nhiệm giải trình cao.

Trên cơ sở phân tích thực trạng, nhóm nghiên cứu đề xuất 5 nhóm giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật về trái phiếu xanh.

Thứ nhất, cần ban hành văn bản pháp luật chuyên biệt, cụ thể là một nghị định riêng về phát hành trái phiếu xanh, đồng thời sửa đổi Luật Chứng khoán để bổ sung quy định riêng cho loại hình này.

Thứ hai, xây dựng cơ chế xác minh và giám sát độc lập, trong đó quy định bắt buộc việc thẩm định và chứng nhận bởi các tổ chức kiểm toán hoặc tư vấn độc lập, cùng với chế độ công bố kết quả và chế tài xử lý vi phạm.

Thứ ba, hoàn thiện chính sách tài chính hỗ trợ, bao gồm ưu đãi thuế cho doanh nghiệp phát hành và nghiên cứu thành lập các quỹ hỗ trợ tương tự mô hình quốc tế.

Thứ tư, tăng cường tính minh bạch thông tin, với các quy định công bố rõ ràng trước, trong và sau quá trình phát hành trái phiếu.

Thứ năm, nâng cao nhận thức và năng lực của các chủ thể tham gia thị trường thông qua hoạt động đào tạo, phổ biến kiến thức cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.

"Nhóm tác giả kỳ vọng những kiến nghị này sẽ góp phần hoàn thiện khung pháp lý và tạo nền tảng cho thị trường tài chính xanh tại Việt Nam trong thời gian tới", ông Phương Anh chia sẻ.