Dưa gang đầm phá quả to, xắt ra mà chấm mắm rò Thuận An

Mỗi khi hè đến, dọc tuyến quốc lộ 49B lại xuất hiện những gánh dưa gang của các mẹ, các mệ. Dưa được trồng từ vườn nhà nên giá cả rất phải chăng. Có khi người bán còn tặng thêm vài quả như một cách sẻ chia chân tình. Chính sự mộc mạc ấy làm nên nét riêng không thể trộn lẫn.

Dưa gang không chỉ ngon mà còn là món ăn giải nhiệt hiệu quả trong mùa nắng nóng. Theo kinh nghiệm dân gian, dưa có tính mát, giúp giải khát, lợi tiểu và hạn chế cảm nắng. 

Để có đĩa dưa gang ngon, người ta chọn những trái vừa độ, không quá non cũng không quá già. Dưa được rửa sạch, giữ nguyên vỏ, bổ đôi rồi bỏ ruột, sau đó xắt thành từng lát vừa phải. Miếng dưa phải đủ dày để giữ được độ giòn, nhưng cũng không quá thô để dễ ăn.

Cá rò sau khi đánh bắt phải được chế biến ngay để giữ độ tươi. Người làm mắm cần có kinh nghiệm và sự tỉ mỉ. Nếu nhiều muối quá thì mắm mặn, ít muối thì dễ hỏng. Khi thành phẩm, mắm có vị ngọt đậm của cá, chua nhẹ do lên men và thoảng chút đắng rất riêng. Màu đỏ của ớt xay khiến chén mắm trở nên hấp dẫn cả về thị giác lẫn vị giác.

Khi ăn, chỉ cần gắp một lát dưa gang, chấm nhẹ vào mắm rồi thưởng thức. Vị giòn mát của dưa hòa cùng vị đậm đà của mắm, thêm chút cay nồng của ớt tạo nên cảm giác rất đặc biệt. Nếu có thêm đĩa thịt ba chỉ luộc thì món ăn càng thêm tròn vị, vừa béo, vừa mặn, vừa thanh mát.

Trên mâm cơm mùa hè của người Huế, dưa gang chấm mắm rò gần như không thể thiếu. Sau một ngày làm việc mệt nhọc, chỉ cần nhìn thấy đĩa dưa mát lành và chén mắm thơm nồng là mọi mệt mỏi dường như tan biến.

Ẩn sau món ăn giản dị ấy là câu chuyện về tình người, tình đất. Người dân vùng phá Tam Giang sống dựa vào thiên nhiên, gắn bó với từng mùa cá, mùa dưa. Họ gìn giữ cách làm mắm, cách ăn dưa như giữ gìn một phần ký ức của quê hương.

Dân gian còn truyền lại câu chuyện tình mộc mạc gắn với món ăn này. Một chàng trai vùng đầm phá mang dưa gang đến tặng người con gái làm mắm rò. 

Tình cảm cứ thế lớn dần theo mùa dưa, mùa cá, để rồi trở thành lời ước hẹn giản dị mà sâu sắc với câu ca dân dã: “ Dưa gang đầm phá quả to/ Xắt ra chấm mắm rò Thuận An/ Cầu cho trời biển bình an/ Mùa dưa sai quả anh sang cưới nàng”.