Mặt tiền đường Trần Phú của khu đất dự án Nha Trang Golden Gate (đang rào, tại số 28E Trần Phú, TP Nha Trang), một trong những dự án có sai phạm trong thu hồi đất, khiến nhiều lãnh đạo UBND tỉnh Khánh Hòa phải vướng vòng lao lý - Ảnh: PHAN SÔNG NGÂN
Hệ lụy từ nhận thức chưa đúng về thẩm quyền thu hồi đất
Những hạn chế này đã được chỉ ra trong các báo cáo giám sát năm 2020 của HĐND tỉnh Khánh Hòa.
Trước đây, việc triển khai các nghị quyết về danh mục thu hồi đất, đặc biệt từ Nghị quyết số 13/NQ-HĐND năm 2014 của HĐND tỉnh Khánh Hòa, đã phát sinh nhiều hệ lụy.
Một số dự án được đưa vào danh mục nhưng không đủ điều kiện pháp lý, thiếu tính khả thi, chậm triển khai kéo dài, gây thiệt hại cho người dân và tiềm ẩn nguy cơ thất thoát ngân sách.
Thậm chí, có những vụ việc khiếu kiện, tố cáo và cả án hình sự liên quan đến quản lý đất đai phát sinh từ các dự án này.
Ngoài ra việc thực hiện sau khi có nghị quyết cũng thiếu đồng bộ: Từ khâu cập nhật kế hoạch sử dụng đất, công bố công khai, đến thu hồi đất, bồi thường, cưỡng chế… đều chậm trễ hoặc không đầy đủ.
Hệ quả là người dân trong vùng quy hoạch bị hạn chế quyền sử dụng đất trong thời gian dài, như không được xây dựng, sửa chữa nhà cửa hoặc trồng cây lâu năm.
Những điều chỉnh quan trọng của Khánh Hòa
Trước thực trạng đó, quy chế phối hợp lập danh mục các dự án phải thu hồi đất mới ban hành đã thiết lập quy trình rõ ràng gồm 4 bước: đăng ký - tổng hợp - lấy ý kiến - hoàn thiện trình duyệt. Đồng thời quy định cụ thể về tiêu chí, hồ sơ và trách nhiệm của từng cơ quan.
Theo đó, dự án muốn đưa vào danh mục phải đáp ứng các điều kiện chặt chẽ: thuộc trường hợp nhà nước thu hồi đất theo quy định pháp luật; phù hợp quy hoạch sử dụng đất; có chủ trương đầu tư hợp pháp; xác định rõ nguồn vốn và đảm bảo tính khả thi. Hồ sơ phải đầy đủ, bao gồm các tài liệu như quyết định chủ trương đầu tư, xác nhận nguồn vốn, trích lục vị trí đất, sự phù hợp với quy hoạch.
Quy chế cũng phân công rõ trách nhiệm: Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối thẩm định và tổng hợp; UBND cấp xã rà soát nhu cầu thực tế; các sở, ngành đăng ký và báo cáo tiến độ.
Đặc biệt, cơ chế "quá thời hạn không trả lời thì xem như đồng ý" được áp dụng nhằm hạn chế tình trạng chậm trễ, né tránh trách nhiệm.
Một điểm đáng chú ý là quy định rà soát định kỳ: Các dự án sau 2 năm không có quyết định thu hồi đất sẽ phải xem xét loại khỏi danh mục hoặc điều chỉnh. Điều này nhằm xử lý dứt điểm tình trạng "dự án treo" - vấn đề đã tồn tại nhiều năm.
Có thể thấy, Quyết định 1203/QĐ-UBND của UBND tỉnh Khánh Hòa là bước điều chỉnh quan trọng, hướng tới nâng cao tính minh bạch, siết chặt kỷ luật trong quản lý đất đai và đầu tư.
Nếu được thực hiện nghiêm túc, quy chế này sẽ góp phần bảo vệ quyền lợi người dân, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa.
