Kiến nghị nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 3 tỉ đồng/năm cho hộ kinh doanh - Ảnh: HỮU HẠNH
Thuế cao, lãi mỏng, hộ kinh doanh khó bám trụ
Theo bà Hằng, doanh thu 2 tỉ đồng/năm tương đương 167 triệu đồng/tháng, tính theo ngày là 5,5 triệu đồng. Với giá 45.000 - 50.000 đồng/bát, chỉ cần bán 120 - 150 bát phở mỗi ngày là đã chạm ngưỡng phải nộp thuế.
Trong khi đó, để bán được hơn 100 bát phở/ngày cần phải có ít nhất ba người làm. Nếu lợi nhuận đạt 10 - 12% tương ứng 200 - 250 triệu đồng/năm, chia cho ba người là khá thấp. Thêm nữa, mức thuế áp dụng với dịch vụ ăn uống gồm thuế thu nhập cá nhân và giá trị gia tăng với 4,5% là khá cao.
Tương tự, bà Ph., chủ cửa hàng tạp hóa ở đường Ngô Thị Nhậm (phường Hà Đông, Hà Nội), cho biết việc nâng ngưỡng doanh thu tính thuế đối với hộ kinh doanh là quá mừng. Song, điều quan trọng là mức cụ thể phải đảm bảo để người buôn bán nhỏ yên tâm làm ăn.
Theo bà Ph., kinh doanh tạp hóa biên lợi nhuận rất thấp chỉ 5 - 8%, thậm chí có mặt hàng chỉ lãi 2%. Chẳng hạn, can dầu ăn 2 lít nhập vào đã 104.000 đồng mà bán ra chỉ 112.000 đồng. Hay hộp sữa Ensure bán ra 810.000 đồng nhưng giá nhập vào khoảng 780.000 - 790.000 đồng. Chi phí vốn rất lớn, lợi nhuận mỏng.
Bà Ph. cho biết vừa kê khai và nộp thuế quý 1 xong, doanh thu 420 triệu đồng mà nộp thuế 6,3 triệu đồng. Tính ra lãi mỗi tháng khoảng 12 triệu đồng mà nộp thuế 2,1 triệu đồng, tương ứng với 17% lợi nhuận.
Để công bằng với người làm công ăn lương, bà đề xuất doanh thu trên 3 tỉ đồng mới phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Bởi để đạt được mức này, cửa hàng thuê thêm 1 - 2 lao động, trong khi đó, hộ kinh doanh lại không được giảm trừ cho người phụ thuộc.
Còn riêng đối với thuế giá trị gia tăng, nên miễn cho người có doanh thu dưới 1 tỉ đồng/năm. Vì đây là tiền thuế mà người tiêu dùng đóng. Ngoài mức thuế và ngưỡng doanh thu miễn thuế, nhiều hộ kinh doanh cũng cho rằng cần giảm gánh nặng thủ tục về kê khai, hóa đơn và sổ sách kế toán.
Phải giảm thủ tục, nới quy định về hóa đơn
Bà Ph. đề xuất trước mắt chỉ nên bắt buộc hộ có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm phải sử dụng hóa đơn điện tử thay vì mức trên 1 tỉ đồng hiện nay. Còn hộ dưới ngưỡng này, Nhà nước nên khuyến khích tự nguyện áp dụng.
Đối với những đơn hàng giá trị nhỏ từ 200.000 đồng trở xuống và thanh toán bằng chuyển khoản, nên cho xuất gộp hóa đơn vào cuối ngày. Như vậy, chính sách vừa thúc đẩy thanh toán không tiền mặt, giảm chi phí, tạo thuận lợi cho hộ kinh doanh và giúp minh bạch doanh thu.
"Những món hàng như cái bút 4.000 đồng hay mấy gói mì cũng xuất hóa đơn là rất tốn kém và không cần thiết", bà Ph. nói.
Ông Nguyễn Hữu Đồng, chủ cửa hàng thiết bị điện trên phố Nguyễn Trãi (Hà Nội), kiến nghị nâng ngưỡng doanh thu phải áp dụng phương pháp tính thuế trên thu nhập lên mức trên 10 tỉ đồng thay vì 3 tỉ đồng/năm như hiện nay.
Theo ông Đồng, doanh thu 3 tỉ đồng và 50 tỉ đồng là hai quy mô hoàn toàn khác nhau, nhưng lại đang bị xếp chung nhóm áp dụng phương pháp tính thuế theo thu nhập, tức lấy doanh thu trừ chi phí rồi nhân thuế suất.
"Muốn tính đúng thu nhập thì phải có chứng từ chi phí đầy đủ. Nhưng thực tế nhiều khoản chi rất khó có hóa đơn", ông Đồng nói và cho biết vừa hoàn tất kê khai thuế quý 1 nhưng phải mất nhiều ngày nghiên cứu quy định, hỏi cơ quan thuế rồi vẫn lo sai sót.
"Nếu chính sách quá phức tạp, nhiều người sẽ chỉ giữ doanh thu quanh dưới 3 tỉ đồng để nộp thuế theo tỉ lệ trên doanh thu cho đơn giản", ông Đồng nhận định và cho rằng việc dùng hóa đơn điện tử nên để thị trường thúc đẩy.
Khi khách hàng yêu cầu hóa đơn để quyết toán hay khấu trừ chi phí, người bán hàng sẽ chủ động đăng ký sử dụng để có hóa đơn xuất cho khách. Như vừa rồi, một loạt hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm đề nghị được sử dụng hóa đơn.
Theo bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, trong giai đoạn đầu, có thể cho phép hộ kinh doanh lựa chọn phương pháp nộp thuế.
Một là tính theo tỉ lệ trên doanh thu như hoạt động bán hàng có tổng mức thuế thu nhập cá nhân và giá trị gia tăng là 1,5%, dịch vụ ăn uống áp dụng mức 4,5%... Hoặc hộ kinh doanh có thể chọn tính trên thu nhập chịu thuế (doanh thu trừ chi phí hợp lý) với các mức thuế suất 15%, 17% hoặc 20%.
"Tuy nhiên, cần quy định ngưỡng áp dụng tỉ lệ trên doanh thu ở mức phù hợp, chẳng hạn từ 5 - 7 tỉ đồng/năm và tối đa khoảng 10 tỉ đồng/năm. Còn trên mức này, phải áp dụng phương pháp tính thuế theo thu nhập chịu thuế nhân với thuế suất, nhằm nâng cao trách nhiệm và đảm bảo tính minh bạch.
Theo đó, kinh doanh có lãi thì nộp thuế, lãi nhiều nộp nhiều, lãi ít nộp ít. Nếu thua lỗ, không phải nộp thuế", bà Cúc gợi ý.
- Đại biểu NGUYỄN THỊ VIỆT NGA (Hải Phòng):
Phải tiếp tục đơn giản hóa thủ tục thuế
Tôi nhất trí về chủ trương sửa đổi luật, trong đó giao cho Chính phủ quy định mức doanh thu năm không phải nộp thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh.
Đây là cách làm linh hoạt hơn, kịp thời hơn, phù hợp với yêu cầu thực tiễn, tạo điều kiện cho hộ kinh doanh nhỏ, cá nhân kinh doanh, đồng thời, phù hợp với định hướng quản lý thuế hiện đại.
Nhà nước nên có các chính sách nhằm ưu tiên nuôi dưỡng nguồn thu, hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ lớn lên, minh bạch lên, rồi sau đó thu đúng, thu đủ.
Tôi đề nghị Chính phủ cần cân nhắc bổ sung các căn cứ để xác định ngưỡng doanh thu như mức sống tối thiểu, biến động chỉ số giá tiêu dùng, đặc điểm ngành nghề, chi phí tuân thủ thuế, mục tiêu hỗ trợ khu vực kinh doanh nhỏ, yêu cầu quản lý thuế và chống thất thu.
Khi đã có nguyên tắc trong luật, việc Chính phủ điều chỉnh sẽ có cơ sở, minh bạch và dễ giám sát hơn. Cần bảo đảm tính đồng bộ giữa thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng.
Không nên để hai ngưỡng tách rời nhau một cách thiếu hợp lý, bởi sẽ gây khó hiểu cho người dân và khó tổ chức thực hiện. Cũng cần kiểm soát nguy cơ chia nhỏ doanh thu để né thuế. Đây là rủi ro rất thực tế.
Khi ngưỡng doanh thu trở thành căn cứ miễn hoặc không chịu thuế, sẽ có tình trạng một cơ sở kinh doanh tách thành nhiều hộ, đứng tên nhiều cá nhân trong cùng gia đình, chia điểm bán, chia tài khoản, chia hóa đơn, thậm chí chia giao dịch trên nền tảng số để nằm dưới ngưỡng. Nếu không kiểm soát tốt, chính sách hỗ trợ sẽ bị biến thành kẽ hở thất thu.
Vì vậy, khi quy định phải có tiêu chí nhận diện trường hợp cùng địa điểm kinh doanh, cùng mô hình kinh doanh, cùng chuỗi cung ứng, cùng người quản lý thực tế, cùng nền tảng thanh toán thì phải xem xét cộng gộp doanh thu theo nguyên tắc chống chia tách giả tạo.
Ngoài ra, phải cải cách thủ tục, không nên chỉ nói đến miễn thuế hay không thu thuế, mà cần gắn với việc đơn giản hóa đăng ký, kê khai, sử dụng hóa đơn điện tử, kết nối dữ liệu với ngân hàng và nền tảng số.
Nếu thủ tục vẫn phức tạp, người dân vẫn ngại bước vào khu vực chính thức.
- Đại biểu TRẦN HOÀNG NGÂN (TP.HCM):
Ngưỡng doanh thu nên từ 2 - 3 tỉ đồng
Trong bối cảnh kinh tế còn khó khăn, nhiều hộ kinh doanh phải đóng cửa. Vì vậy, chính sách cần đặt mục tiêu an sinh xã hội lên trên hết, trước hết là bảo đảm việc làm, ổn định đời sống người dân, thay vì quá nặng về mục tiêu thu thuế.
Tôi nhất trí với phương án trong dự thảo luật sẽ phân cấp cho Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu theo từng giai đoạn, phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội.
Song, Chính phủ cũng cần làm rõ định hướng cụ thể về mức dự kiến để bảo đảm tính minh bạch và khả thi khi thực hiện. Tôi cho rằng ngưỡng doanh thu miễn thuế từ 2 - 3 tỉ đồng đối với hộ kinh doanh là phù hợp với thực tế thu nhập của một hộ gia đình hiện nay.
Theo quy định, mức giảm trừ cho một người làm công ăn lương là 15,5 triệu đồng/tháng, và người phụ thuộc là 6,2 triêu đồng/tháng. Như vậy, một hộ gia đình có hai con đang tuổi ăn học sẽ có mức khấu trừ 43,4 triệu đồng/tháng.
Với doanh thu 3 tỉ đồng, lợi nhuận khoảng 15%, như vậy thu nhập 450 triệu đồng/năm, tương đương khoảng 35 - 40 triệu đồng/tháng mới đảm bảo.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đề xuất nghiên cứu áp dụng ngưỡng doanh thu miễn thuế thu nhập doanh nghiệp khoảng 5 tỉ đồng. Điều này nhằm tạo động lực cho hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp.
- Đại biểu NGUYỄN DUY THANH (Cà Mau):
Bổ sung các căn cứ để xác định ngưỡng doanh thu
Dự thảo tờ tình của Chính phủ chưa làm rõ được phương án điều chỉnh, còn Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề xuất mức 2 tỉ đồng, nhưng cá nhân tôi cho rằng nên để ở mức 3 tỉ đồng.
Bởi nội dung này đã được các đại biểu cho ý kiến rất nhiều tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV. Nhiều đại biểu chưa đồng tình với mức 500 triệu đồng như hiện nay.
Tuy nhiên, việc giao toàn bộ cho Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu miễn thuế mà thiếu khung định hướng trong luật có thể dẫn tới tâm lý thiếu ổn định chính sách đối với người nộp thuế, đặc biệt là hộ kinh doanh nhỏ - vốn rất nhạy cảm với nghĩa vụ thuế.
Do vậy, tôi đề xuất cân nhắc hai hướng quy định một "khung cứng" trong luật, ví dụ khoảng doanh thu tối thiểu - tối đa được miễn thuế, để bảo đảm tính ổn định.
Hoặc ít nhất phải xác lập nguyên tắc rõ ràng như gắn với thu nhập bình quân đầu người, mức sống dân cư hoặc chỉ số giá tiêu dùng, để Chính phủ có cơ sở điều chỉnh và người nộp thuế có thể dự báo được.
