Việt - Hàn: Kỷ nguyên đối tác công nghệ mới

Chuyến thăm Việt Nam 4 ngày của Tổng thống Lee Jae Myung diễn ra đúng 2 tuần sau khi Tổng Bí thư Tô Lâm được Quốc hội khóa XVI bầu làm Chủ tịch nước. 

Đây cũng là chuyến công du được giới quan sát đánh giá là bước khởi đầu toàn diện cho chiến lược ngoại giao của Hàn Quốc với nhóm các nước phương Nam toàn cầu (Global South).

Việt Nam trong bức tranh toàn cảnh

Khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Hàn Quốc vào tháng 8-2025, Seoul đã dành nghi thức trọng thể ở mức cao nhất dành cho nguyên thủ quốc gia để đón tiếp một nhà lãnh đạo Đảng. 

Một nhà ngoại giao Hàn Quốc tại Việt Nam khi ấy nhận định đó là minh chứng rõ nét cho thấy Seoul thực sự hiểu Hà Nội và hệ thống chính trị Việt Nam. 

Chuyến thăm của Tổng thống Lee Jae Myung lần này tiếp nối tinh thần đó và đặt nền móng cho một mối quan hệ song phương bước sang trang mới, sâu sắc và toàn diện hơn.

Kể từ khi nhậm chức, Tổng thống Lee Jae Myung đã thực hiện hơn 10 chuyến công du nước ngoài, trong đó có 2 chuyến đến Mỹ và Nhật Bản. 

Các điểm đến còn lại phần lớn là các quốc gia thuộc nhóm Global South - thuật ngữ chỉ các nước mới nổi và đang phát triển ở châu Á, châu Phi và châu Mỹ Latinh. 

Tuy nhiên, những chuyến đi đó thường gắn với các hội nghị đa phương mà Seoul tham dự, hoặc nằm trên đường đến địa điểm tổ chức sự kiện.

Từng bị coi chỉ là "người nhận viện trợ", các quốc gia Global South ngày nay đã trở thành nhóm có tiếng nói ngày càng quan trọng trong việc định hướng các chương trình nghị sự toàn cầu. Sự thay đổi này được thúc đẩy bởi dân số trẻ, nguồn lực dồi dào và sức mạnh tập thể trong các tổ chức quốc tế. 

"Các thị trường ở Global South không chỉ mang lại tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ, mà còn là cơ sở sản xuất quan trọng để xuất khẩu sang châu Âu", một đại diện doanh nghiệp lớn của Hàn Quốc nói với tờ JoongAng Ilbo.

Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn ngày càng gay gắt, Hàn Quốc nhận thấy cơ hội với tư cách là một quốc gia tầm trung. 

Theo GS Kang Jun Young (Đại học Ngoại ngữ Hàn Quốc), Seoul có thể không nắm giữ sức mạnh áp đảo nhưng cung cấp được kinh nghiệm đã được chứng minh và năng lực thể chế mà nhiều nước đang tìm kiếm. 

Vì vậy, Hàn Quốc trở thành đối tác tự nhiên của nhiều quốc gia trong hành trình phát triển. GS Kang gợi ý cách tiếp cận cần được tinh chỉnh theo từng khu vực: Ấn Độ là đối tác chiến lược; các nước châu Á như Việt Nam là đối tác chia sẻ kinh nghiệm phát triển; châu Phi vừa là thị trường tương lai vừa là đối tác tăng trưởng xanh; còn Mỹ Latin là trung tâm hợp tác kỹ thuật số và chuỗi cung ứng. 

Theo ông Kang, tăng cường quan hệ với nhóm Global South không đơn thuần là lựa chọn ngoại giao - đó còn là chiến lược sinh tồn của nền kinh tế Hàn Quốc.

Cùng sáng tạo, cùng thịnh vượng

Bộ trưởng Ngoại giao Hàn Quốc Cho Hyun, trong cuộc phỏng vấn dành riêng cho Tuổi Trẻ, khẳng định: "Giờ là thời điểm thích hợp nhất để hai nước chung tay mở ra kỷ nguyên vàng của sự thịnh vượng chung". 

Vượt ra ngoài khuôn khổ đầu tư sản xuất đơn thuần, ông cho biết Hàn Quốc sẽ chia sẻ công nghệ trong toàn bộ các ngành công nghiệp tương lai như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, năng lượng sạch, đồng thời đào tạo nguồn nhân lực bản địa - tạo bàn đạp cho bước nhảy vọt của Việt Nam trong công cuộc hiện đại hóa đất nước.

TS Kwak Sung Il, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các nền kinh tế mới nổi thuộc Viện Chính sách kinh tế đối ngoại Hàn Quốc, nhận định phát ngôn của Bộ trưởng Cho Hyun thể hiện cam kết nâng tầm Việt Nam thành đối tác công nghệ chủ chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu của Seoul. 

"Điều này đánh dấu sự chính thức hóa mối quan hệ Hàn Quốc - Việt Nam vượt ra khỏi động lực đầu tư đổi lấy lao động truyền thống, trở thành một "liên minh công nghệ và cùng thịnh vượng"", ông Kwak nhận định.

Để hiện thực hóa điều đó, theo TS Kwak, yêu cầu cốt lõi là nội địa hóa khoa học và công nghệ tiên tiến thông qua hợp tác đào tạo và trao đổi nhân tài. 

Ông gợi ý một mô hình khả thi: hai nước cùng đào tạo nguồn nhân lực chuyên biệt mà các ngành công nghiệp Hàn Quốc cần tại Việt Nam, sau đó các cá nhân này được tuyển dụng bởi các công ty Hàn Quốc. 

Qua đó công nghệ được chuyển giao một cách tự nhiên, đồng thời giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động mà doanh nghiệp Hàn Quốc đang đối mặt - một chiến lược thực sự đôi bên cùng có lợi.

Tuy nhiên, theo TS Kwak, ngay cả khi Hàn Quốc chuyển giao công nghệ tiên tiến ngay lập tức, công nghệ đó khó tránh khỏi bị mai một nếu thiếu một hệ sinh thái địa phương hoạt động hiệu quả. 

Vì vậy Việt Nam cần tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đạt chuẩn quốc tế, phát triển nhiều hơn các doanh nghiệp có năng lực hấp thụ và ý chí nội địa hóa công nghệ. Hệ thống giáo dục cũng cần được mở rộng đáng kể: cho phép các trường đại học kỹ thuật Hàn Quốc hoạt động và đào tạo nhân tài chuyên ngành tại Việt Nam; các trường đại học Việt Nam chủ động cập nhật chương trình theo nhu cầu thực tế của công nghiệp Hàn Quốc và thành lập các "phòng hợp đồng" để bảo đảm nguồn cung nhân lực công nghệ cao ổn định cho các doanh nghiệp nước ngoài.