Bà Zaimah Osman, lãnh sự Thương Mại, Cục Xúc tiến Thương mại Malaysia tại TP.HCM (MATRADE) phát biểu tại hội thảo - Ảnh: TRƯƠNG LINH
Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - Malaysia tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, đạt trên 15 tỉ USD trong năm 2025, tăng 5% so với năm trước. Riêng xuất khẩu của Việt Nam sang Malaysia đạt 4,8 tỉ USD.
Tuy nhiên, song hành với cơ hội là áp lực chuyển đổi khi Malaysia ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn nhập khẩu theo hướng xanh và bền vững, cũng như các yêu cầu đối với chứng nhận Halal.
Tiềm năng từ thị trường tỉ đô
Sáng 23-4, tại TP.HCM, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) phối hợp cùng Tổng Lãnh sự quán Malaysia tại TP.HCM và Cục Xúc tiến Thương mại Malaysia tại TP.HCM (MATRADE) tổ chức hội thảo "Đẩy mạnh sản xuất xanh và xuất khẩu bền vững cho hàng hóa Việt Nam thâm nhập vào thị trường Malaysia".
Tại đây, bà Zaimah Osman, Lãnh sự Thương Mại, Cục Xúc tiến Thương mại Malaysia tại TP,HCM (MATRADE), cho biết ngành công nghiệp Halal dự kiến đóng góp khoảng 8,1% GDP Malaysia, tương đương 35 tỉ USD.
"Việc đạt được chứng nhận Halal hiện nay chính là một bước đi tắt mang tính cấu trúc, đồng thời là công cụ giảm thiểu rủi ro thiết yếu giúp doanh nghiệp dễ dàng đáp ứng các yêu cầu toàn cầu về ESG và bộ tiêu chuẩn ISO", bà nói.
Ông Firdauz Othman, Tổng Lãnh sự Malaysia tại TP.HCM, cho biết quy mô thị trường Halal toàn cầu hiện đạt khoảng 2.300 tỉ USD và có thể tăng mạnh lên 20.000 tỉ USD vào năm 2028.
"Trong bức tranh đó, Malaysia đóng vai trò là một trong những trung tâm Halal quan trọng nhất, không chỉ về tiêu chuẩn mà còn là "cửa ngõ chiến lược" để doanh nghiệp Việt tiếp cận thị trường Hồi giáo toàn cầu", ông nói.
Phát biểu, ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC), cho rằng mục tiêu kim ngạch song phương đạt 25 tỉ USD vào năm 2030 được đánh giá là khả thi, song điều kiện tiên quyết là doanh nghiệp phải thích ứng nhanh với các yêu cầu mới.
Ở góc nhìn thực tiễn, ông Ngô Quang Hưng, đại diện Thương vụ Việt Nam tại Malaysia, chỉ ra rằng cơ hội cho hàng Việt vẫn rất lớn, đặc biệt ở nhóm nông - thủy sản. Malaysia hiện tự chủ 115% về thịt gia cầm, nhưng lại đang thiếu hụt nguồn cung rau củ khi tỉ lệ tự cung chỉ đạt mức 60%.
Đây là dư địa rõ ràng cho các sản phẩm như gạo, rau xanh, ớt tươi, dừa và cá tra chế biến của Việt Nam.
Chứng nhận Halal siết chặt, chuẩn ESG lên ngôi
Tuy nhiên, ông Hưng nhấn mạnh để tận dụng cơ hội này, doanh nghiệp buộc phải đáp ứng đồng thời hai "lớp tiêu chuẩn" là Halal và ESG.
Malaysia đã bắt đầu áp dụng khung tiêu chuẩn ESG từ năm 2023 và sẽ chính thức siết chặt từ năm 2026 với cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), yêu cầu doanh nghiệp chịu trách nhiệm cho toàn bộ vòng đời sản phẩm, bao gồm cả xử lý chất thải.
"Đổi lại, sản phẩm đạt chứng chỉ ESG có thể được giảm 5-10% thuế quan, trong khi hàng hóa đạt chuẩn Halal được giảm đến 20% chi phí kiểm duyệt nhập khẩu. Đây được xem là động lực quan trọng để doanh nghiệp đầu tư vào chuyển đổi xanh", ông Hưng nói.
Cập nhật trực tuyến tại hội thảo, ông Muhammad Naim bin Aziz, đại diện Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM), cho biết người tiêu dùng Hồi giáo, đặc biệt là thế hệ trẻ và cư dân đô thị, đang chuyển từ ưu tiên "Halal thuần túy" sang mô hình "Halal + đạo đức + bền vững".
"Khảo sát của chúng tôi cho thấy thế hệ GenZ tại Malaysia sẽ sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho các sản phẩm đạt chứng nhận Halal, đồng thời đáp ứng chuẩn ESG, mở ra cơ hội tham gia vào chuỗi cung ứng sâu hơn tại thị trường này", ông Muhammad bổ sung.
Các yếu tố như bao bì thân thiện môi trường, nguồn nguyên liệu tự nhiên hay phúc lợi động vật ngày càng ảnh hưởng đến quyết định mua sắm.
Ông cũng lưu ý Malaysia đang áp dụng quy định nghiêm ngặt hơn đối với hàng hóa nhập khẩu có gắn nhãn Halal.
Theo đó, tất cả sản phẩm nhập khẩu vào thị trường Malaysia từ năm nay phải được chứng nhận bởi các tổ chức nước ngoài được JAKIM công nhận và bắt buộc ghi rõ tên tổ chức cấp chứng nhận trên bao bì.
