Các đại biểu biểu quyết thông qua Luật Hộ tịch (sửa đổi) - Ảnh: Q.H
Đáng chú ý, theo luật mới, chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền ký giấy tờ hộ tịch.
Căn cứ tình hình thực tế tại địa phương, chủ tịch UBND cấp xã được ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch theo quy định.
Trừ các loại giấy tờ gồm giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, giấy tờ hộ tịch trong trường hợp đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài.
Như vậy so với dự thảo trình Quốc hội ở đầu kỳ họp, giấy chứng tử đã được bỏ ra khỏi quy định chủ tịch UBND xã không được ủy quyền.
Trước đó, trong kỳ họp, đại biểu Quốc hội cho rằng giấy chứng tử là loại giấy tờ hộ tịch cần thiết để thực hiện các thủ tục tang lễ đối với người chết.
Việc quy định chủ tịch UBND cấp xã không được ủy quyền ký giấy chứng tử có thể dẫn đến việc kéo dài thời gian thực hiện thủ tục hành chính, không đáp ứng yêu cầu giải quyết nhanh chóng, kịp thời đối với loại giấy tờ hộ tịch này.
Giải trình vấn đề này, Chính phủ cho biết, dự luật đã được chỉnh lý theo hướng linh hoạt, cụ thể không hạn chế ủy quyền đối với giấy chứng tử nhằm bảo đảm giải quyết kịp thời.
Một nội dung khác, luật mới được thông qua cũng sửa đổi nội dung về thẩm quyền đăng ký hộ tịch theo hướng giao UBND cấp xã thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện, thông tin hộ tịch.
Các nội dung gồm khai sinh, kết hôn, giám hộ, giám sát việc giám hộ; nhận cha, mẹ, con; thay đổi thông tin hộ tịch, xác nhận tình trạng hôn nhân, khai tử.
Việc đăng ký này không phụ thuộc nơi cư trú, không phụ thuộc địa giới hành chính.
Chính phủ cho biết thực tiễn triển khai công tác đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1-7-2025 đến nay cho thấy hoạt động đăng ký hộ tịch cơ bản ổn định, không phát sinh vướng mắc lớn.
Đội ngũ công chức làm công tác đăng ký, quản lý hộ tịch tại các địa phương đã được kiện toàn, bảo đảm năng lực chuyên môn.
Hiện có 8.082 công chức/3.321 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó hơn 90% công chức đã đáp ứng trình độ chuyên môn luật và được bồi dưỡng nghiệp vụ hộ tịch.
Về tiếp nhận, giải quyết yêu cầu đăng ký hộ tịch, luật chỉ quy định thẩm quyền, đối tượng, phạm vi của từng thủ tục đăng ký hộ tịch.
Các quy định cụ thể về thành phần hồ sơ, thời hạn, trình tự, thủ tục đăng ký hộ tịch - là những nội dung dễ biến động, Chính phủ sẽ quy định chi tiết.
Người yêu cầu có quyền lựa chọn nộp hồ sơ, nhận kết quả đăng ký hộ tịch theo phương thức trực tuyến hoặc trực tiếp hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính.
Về sổ hộ tịch gồm sổ hộ tịch giấy và sổ hộ tịch điện tử được lưu trữ vĩnh viễn. Luật quy định chủ yếu sử dụng dữ liệu điện tử.
Chỉ có việc đăng ký kết hôn mới sử dụng đồng thời sổ điện tử và sổ giấy (phù hợp với đặc thù, truyền thống hai bên nam, nữ phải có mặt để thể hiện sự tự nguyện, ký vào sổ đăng ký kết hôn, giấy chứng nhận kết hôn).
Giấy tờ hộ tịch bao gồm giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, giấy chứng tử và văn bản xác nhận hộ tịch. Chính phủ sẽ quy định cụ thể về việc cấp giấy tờ hộ tịch (bản điện tử, bản giấy, bản chính, bản sao).
Chính phủ cũng đã bổ sung lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động thống nhất trên toàn quốc, chậm nhất là từ ngày 1-1-2031.
Đây là cải cách lớn, chuyển từ cơ chế người dân yêu cầu sang cơ quan nhà nước chủ động phục vụ, đòi hỏi hoàn thiện đồng bộ hạ tầng số và kết nối dữ liệu, đặc biệt trong lĩnh vực y tế.
Trong giai đoạn chuyển tiếp, các địa phương đủ điều kiện được chủ động triển khai trước và Nhà nước tiếp tục đầu tư hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực, đẩy mạnh truyền thông chính sách nhằm bảo đảm tính khả thi, đồng thuận xã hội.
