Dây chuyền sản xuất của Samsung tại Việt Nam - Ảnh: VGP
Từ FTA đến trung tâm chiến lược
Quan hệ kinh tế Hàn Quốc - Việt Nam được xây dựng trên nền tảng thể chế nhiều tầng: FTA Hàn Quốc - ASEAN (có hiệu lực năm 2006), VKFTA (2015) và Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực - RCEP (2022). Sự chồng chéo này không tạo ra mâu thuẫn, mà ngược lại, tạo nên một mạng lưới thể chế vững chắc, thúc đẩy thương mại song phương tăng trưởng vượt bậc.
Các con số phản ánh rõ điều đó: đến năm 2025, xuất khẩu của Hàn Quốc sang Việt Nam đạt 62,8 tỉ USD - tăng khoảng 15 lần so với năm 2006 và tăng 2,3 lần so với năm 2015. Nhập khẩu từ Việt Nam đạt 31,8 tỉ USD, tăng gấp 34 lần và 3,3 lần trong cùng các mốc so sánh.
Việt Nam hiện chiếm 51,3% xuất khẩu của Hàn Quốc sang ASEAN và 38,7% nhập khẩu - khẳng định vị thế cực trung tâm trong thương mại Hàn Quốc với toàn khối.
Đáng chú ý hơn là sự chuyển dịch về cơ cấu: năm 2007, nguyên liệu thô và hàng hóa trung gian chiếm khoảng 57% nhập khẩu của Hàn Quốc từ Việt Nam; nhưng đến năm 2024, con số này giảm xuống còn khoảng 14%. Ngược lại, hàng hóa sản xuất hữu hình như máy móc và thiết bị tăng từ khoảng 8% lên gần 50%.
Với sự hiện diện của Samsung Electronics và LG Electronics, Việt Nam đã phát triển từ nhà cung cấp nguyên liệu thô thành trung tâm tái nhập khẩu hàng hóa có giá trị gia tăng cao - một sự biến chuyển về chất thực sự.
Chuyển đổi số và tầm nhìn 2030
Hàn Quốc hiện là nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam, với 10.380 dự án và tổng vốn đầu tư lũy kế 94,6 tỉ USD tính đến năm 2025.
Quan trọng hơn, đầu tư này đang chuyển hóa về chất: thay vì khai thác chi phí sản xuất thấp, các doanh nghiệp Hàn Quốc - đặc biệt trong ngành điện tử - đang xây dựng chuỗi giá trị tích hợp theo chiều dọc, từ thu mua linh kiện đến lắp ráp và xuất khẩu thành phẩm, đồng thời thúc đẩy chuyển giao công nghệ và phát triển doanh nghiệp địa phương.
Bên cạnh đó, chuyển đổi số đang nổi lên như một động lực tăng trưởng mới. Việt Nam đặt mục tiêu nâng tỉ trọng kinh tế số từ 14% GDP hiện nay lên 30% vào năm 2030 - một tham vọng mở ra cơ hội lớn cho các công ty Hàn Quốc trong các lĩnh vực AI, 5G, IoT và thành phố thông minh.
Việt Nam cũng sở hữu trữ lượng đất hiếm đáng kể - nguồn tài nguyên chiến lược mà Hàn Quốc đang tích cực tìm kiếm - và là đối tác tiềm năng trong hợp tác năng lượng tái tạo.
Việt Nam ghi nhận tăng trưởng GDP 8% trong năm 2025, mức cao nhất kể từ năm 2011, với tầm nhìn đạt tăng trưởng trung bình trên 10%/năm giai đoạn 2026 - 2030 và trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045. Như Ngân hàng Thế giới đã nhấn mạnh vào năm 2024, Việt Nam phải chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa vào lắp ráp có giá trị gia tăng thấp hiện nay để đạt được mục tiêu này.
Mục tiêu kim ngạch thương mại song phương 150 tỉ USD vào năm 2030, nếu đạt được, sẽ không chỉ là con số, mà là minh chứng cho một cấu trúc kinh tế mới mà hai nước đang cùng nhau xây dựng.
Việc biến kế hoạch chi tiết này thành hiện thực sẽ không phụ thuộc vào các điều khoản được ghi trong các hiệp định thương mại mà phụ thuộc vào hành động cụ thể của Chính phủ, doanh nghiệp, nhà nghiên cứu và người dân của cả hai nước.
Hàn Quốc - nhà đầu tư số 1 tại Việt Nam
Ngoài tiềm năng thị trường nội địa với khoảng 103 triệu dân, Việt Nam còn thu hút Hàn Quốc bởi ba lợi thế chiến lược: trữ lượng đất hiếm lớn, tiềm năng hợp tác năng lượng tái tạo và khát vọng chuyển đổi số mạnh mẽ.
Để khai thác đầy đủ tiềm năng này, cần thể chế hóa các kênh hợp tác tích hợp chuyên môn ICT của Hàn Quốc vào các ưu tiên của Việt Nam: chính phủ điện tử, thành phố thông minh, an ninh mạng, ứng dụng AI và dữ liệu lớn, cũng như fintech.
Nếu Hàn Quốc định vị mình không chỉ là nhà đầu tư hay nhà xuất khẩu mà còn là "nhà đồng thiết kế công nghệ, thể chế và nguồn nhân lực", quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện mới thực sự phát huy hết tiềm năng.
