Ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, phát biểu tại hội nghị - Ảnh: A.H.
Ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, đã đề xuất như trên tại Hội nghị triển khai Bộ quy tắc ứng xử trong hoạt động thu hồi nợ, được tổ chức tại TP.HCM hôm nay 23-4.
Không thể để nợ xấu mà nhởn nhơ
Theo ông Hùng, nhiều quốc gia đã áp dụng biện pháp mạnh với các trường hợp nợ xấu và cố tình chây ì nợ như không được xuất cảnh, không được đi máy bay… tuy nhiên Việt Nam chưa áp dụng các biện pháp hạn chế này, dẫn đến nhiều trường hợp nợ lớn nhưng nhởn nhơ.
Do vậy Hiệp hội Ngân hàng kiến nghị những trường hợp nợ nhóm 5 (khoản nợ quá hạn hơn 360 ngày, có khả năng mất vốn cao) là phải tạm hoãn xuất cảnh, để họ tập trung xử lý nợ ngân hàng.
Vừa qua ngành thuế đã áp dụng hình thức tạm hoãn xuất cảnh với các cá nhân và tổ chức nợ thuế chây ì và đã đạt hiệu quả rất lớn.
Theo thống kê, trong năm 2025 ngành thuế đã ban hành hơn 91.600 thông báo tạm hoãn xuất cảnh đối với các cá nhân, đại diện pháp luật của doanh nghiệp nợ thuế chây ì, thu hồi được hơn 6.001 tỉ đồng của hơn 10.000 người nộp thuế đang bị tạm hoãn xuất cảnh, trong đó có hơn 3.900 người nộp thuế đang bỏ địa chỉ kinh doanh.
"Sở dĩ ngành ngân hàng chưa thể làm được là do khác với nợ thuế là nợ tiền ngân sách, trong khi quan hệ giữa bên cho vay và bên vay là ngân hàng và người vay là quan hệ dân sự. Do vậy chỉ có thể tạm hoãn xuất cảnh khi có quyết định của tòa án.
Cần xem xét hạn chế xuất cảnh đối với người có nợ xấu lớn. Không thể để họ dễ dàng ra nước ngoài rồi ngân hàng không thể có nguồn lực để đi tìm và xử lý nợ", ông Nguyễn Quốc Hùng kiến nghị.
Xử lý nợ cần phải có cả "kỹ năng mềm"
Bà Nguyễn Thị Hoàng Phượng, Quản lý cấp cao xử lý nợ, HDBank - Ảnh: A.H.
Tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Hoàng Phượng - Quản lý cấp cao xử lý nợ, HDBank - cho biết các ngân hàng thường gặp trường hợp như khách hàng cố tình tạo lập tranh chấp giả qua các hợp đồng đặt cọc, hợp đồng cho thuê lùi ngày hoặc tranh chấp thừa kế nhằm trì hoãn thi hành án.
Ngoài ra việc các công ty viễn thông ngày càng siết chặt quản lý, chặn cuộc gọi liên mạng cũng khiến các tổ chức tài chính gặp khó khăn trong việc tiếp cận để tư vấn thanh toán cho khách hàng.
Bà Bùi Thị Minh Nguyệt, Giám đốc tư vấn thanh toán và xây dựng chiến lược Công ty Tài chính Home Credit Việt Nam, cho hay dù đã nỗ lực văn minh hóa quy trình nhưng tình trạng người vay có tài sản nhưng tổ chức tín dụng vẫn không thể thu hồi vốn do quy trình thi hành án còn nhiều bất cập.
Lý do là số tiền thi hành án thường rất nhỏ so với tài sản quá lớn nên các cơ quan thi hành án chưa thực hiện kê biên xử lý tài sản, mà chỉ áp dụng biện pháp ngăn chặn. Vì thế nhiều trường hợp khách hàng có tài sản nhưng vẫn chưa được thi hành án.
Ngoài ra, thủ tục khởi kiện kéo dài và khó khăn trong việc xác minh tài sản tại các văn phòng tài nguyên môi trường cũng làm giảm đáng kể hiệu quả của các bản án.
Về kinh nghiệm trong xử lý nợ, theo các ngân hàng, kỹ năng mềm và sự thấu hiểu hoàn cảnh khách hàng được các chuyên gia đánh giá là một phương cách quan trọng.
Theo bà Phượng, thực tiễn thu hồi nợ tại HDBank cho thấy cùng một khoản nợ nhưng cách tiếp cận khác nhau sẽ dẫn đến kết quả khác biệt. Với nhóm khách hàng gặp khó khăn khách quan như mất việc làm hoặc suy giảm kinh doanh, ngân hàng ưu tiên đánh giá khả năng phục hồi để xem xét cơ cấu lại thời hạn trả nợ hoặc tư vấn tài chính.
Việc "nuôi dưỡng khoản vay" trong giai đoạn khách hàng khó khăn có thể mang lại hiệu quả thu hồi cao hơn so với việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế mang tính ngắn hạn. Phương thức tiếp cận này giúp chuyển hóa mối quan hệ từ trạng thái "đối đầu" sang "hợp tác", nâng cao uy tín của ngân hàng và khả năng thu hồi nợ bền vững.
Ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, nhấn mạnh việc ban hành Bộ quy tắc là cần thiết nhằm tạo chuẩn mực thống nhất, nâng cao tính minh bạch, văn minh, qua đó tạo sự đồng cảm của xã hội đối với hoạt động ngân hàng.
Theo ông Hùng, ngành ngân hàng hiện đã có hành lang pháp lý tương đối đầy đủ, từ cấp luật, nghị định, thông tư đến các văn bản hướng dẫn liên quan. Đây là căn cứ bắt buộc mà mọi tổ chức tín dụng và cán bộ ngân hàng phải nghiêm túc tuân thủ trong quá trình thực thi nhiệm vụ.
Không chỉ dừng lại ở khung pháp lý, từ năm 2019, Hiệp hội Ngân hàng đã ban hành Bộ chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và quy tắc ứng xử của cán bộ ngân hàng, đến nay đã được triển khai tại nhiều tổ chức tín dụng, góp phần xây dựng hình ảnh ngành dựa trên các giá trị đạo đức nghề nghiệp.
Tuy nhiên thực tiễn hoạt động, đặc biệt trong bối cảnh cách đây 3 năm khi hệ thống vừa chịu tác động của COVID-19 vừa phải mở rộng tín dụng, nhất là với khách hàng cá nhân và doanh nghiệp, đã khiến công tác thu hồi nợ đối mặt với nhiều khó khăn.
Khi khách hàng mất khả năng thanh toán, việc xử lý nợ phát sinh nhiều vướng mắc, thậm chí xuất hiện những biện pháp thu hồi nợ chưa chuẩn mực, tạo hình ảnh tiêu cực. "Đó là những điều khiến chúng tôi hết sức trăn trở", ông Hùng chia sẻ.
