Hiện đã có hơn 92.200 lao động tại hơn 98 công ty công nghệ bị sa thải, theo chuyên trang Layoffs.fyi - Ảnh: BLOOMBERG
Cùng thời điểm, lần đầu tiên trong lịch sử 51 năm hoạt động, Microsoft triển khai chương trình nghỉ hưu tự nguyện áp dụng cho khoảng 7% nhân viên tại Mỹ, với quy mô có thể vượt 9.000 người.
Sa thải không vì thua lỗ
Nhiều công ty công nghệ khác như Snap, Atlassian, Block cũng đưa ra các lý do tương tự, rằng việc tinh giản nhân sự là cần thiết để cải thiện hiệu quả hoạt động và dành nguồn lực cho các khoản đầu tư mới, đặc biệt là vào hạ tầng AI.
Làn sóng sa thải này diễn ra ngay cả khi nhiều tập đoàn công nghệ vẫn duy trì mức lợi nhuận kỷ lục. Điển hình tại Oracle, sau đợt cắt giảm 30.000 nhân sự, ông Michael Shepherd - Quản lý vận hành cấp cao của hãng - đã thừa nhận trên LinkedIn rằng quyết định này không hề dựa trên hiệu suất công việc. Còn báo cáo tài chính năm 2025 cho thấy Meta ghi nhận lợi nhuận ròng khoảng 60 tỉ USD, Amazon đạt 77,7 tỉ USD, trong khi Microsoft vượt 101 tỉ USD.
Trong báo cáo kết quả kinh doanh quý 4-2025, Meta công bố kế hoạch chi tiêu vốn (CAPEX) trong năm 2026 sẽ ở mức 115 - 135 tỉ USD - tăng mạnh so với khoảng 72,2 tỉ USD của năm trước - với phần lớn ngân sách là dành cho hạ tầng AI.
Microsoft không kém cạnh khi dự kiến chi khoảng 110 - 120 tỉ USD cho hạ tầng AI, trong khi Amazon thì công bố kế hoạch đầu tư tới 200 tỉ USD vốn đầu tư, phần lớn liên quan đến hạ tầng công nghệ.
Meta đang xây dựng hai cụm hạ tầng AI quy mô rất lớn, một là dự án Prometheus tại Ohio dự kiến đạt công suất điện vận hành khoảng 1 gigawatt khi đi vào vận hành năm 2026. Dự án còn lại là Hyperion tại Louisiana, được thiết kế để mở rộng lên tới 5 gigawatt trong những năm tiếp theo.
Ở quy mô này, các trung tâm dữ liệu chính là các "siêu cụm máy chủ", phục vụ trực tiếp cho việc huấn luyện và vận hành AI. Theo mô tả từ Meta, Hyperion có thể tiêu thụ điện năng tương đương một thành phố nhỏ khi hoàn thiện.
Các phân tích ngành cho biết ngày nay ngoài cạnh tranh về thuật toán, các công ty công nghệ còn cạnh tranh về năng lực tính toán. Khi phần lớn năng lực này tập trung vào một số ít tập đoàn lớn, quy mô tính toán dần trở thành rào cản khiến các công ty khác khó theo kịp.
Nguồn: Statista - Tổng hợp: TRẦN PHƯƠNG - Đồ họa: TẤN ĐẠT
Cơn sốc lan rộng
Dữ liệu từ Bộ Lao động Mỹ cho biết tỉ lệ thất nghiệp của người dưới 34 tuổi có bằng đại học tại nước này đã tăng lên khoảng 4,1%, ngang với nhóm chỉ có bằng cao đẳng.
Công ty tư vấn nhân sự Challenger, Gray & Christmas ước tính rằng tính đến thời điểm hiện tại của năm 2026, đã có khoảng 30.000 lao động trong ngành công nghệ mất việc vì AI. Trong khi năm 2025 có gần 55.000 vị trí việc làm bị ảnh hưởng.
Theo báo Guardian, CEO mảng AI của Microsoft, ông Mustafa Suleyman, tin rằng AI có thể thay thế đa số công việc văn phòng trong vòng 12 - 18 tháng tới, trong khi CEO của Công ty công nghệ Anthropic, ông Dario Amodei, thì nhấn mạnh AI có khả năng thay thế phần lớn các công việc cấp thấp ở khối văn phòng.
Trường hợp của Oracle cho thấy mức độ khốc liệt của quá trình chuyển đổi. Nền tảng The Paper thông tin rằng công ty này đã cắt giảm nhân sự trên diện rộng, từ cấp thấp (IC2) đến quản lý cấp cao (M6), bao gồm các kỹ sư cao cấp, kiến trúc sư hệ thống, quản lý vận hành, quản lý dự án, chuyên gia kỹ thuật.
Với những người không bị cắt giảm, áp lực cũng không dừng lại khi phải gánh thêm công việc với nguồn lực nhân sự ít hơn. Trong một buổi trao đổi với nhà đầu tư, ông Zuckerberg thừa nhận rằng nếu các dự án trước đây cần cả một nhóm lớn thì nay có thể được hoàn thành bởi "một cá nhân rất giỏi".
"Thà làm sớm một bước còn hơn là bị tụt lại phía sau", Giám đốc tài chính của Block, bà Amrita Ahuja đưa ra ý kiến chuyên môn rằng việc các doanh nghiệp cắt giảm sớm là cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Đó được xem như một bước đi để tái phân bổ nguồn lực và điều chỉnh chiến lược, dù hệ quả của cách tiếp cận này vẫn gây tranh luận.
Xây dựng AI có thể tự động thực hiện công việc
Theo báo Financial Times, Meta đang triển khai một chương trình có tên Sáng kiến về năng lực mô hình (Model Capability Initiative), cài đặt phần mềm trên máy tính của nhân viên để ghi lại thao tác như di chuyển chuột, gõ bàn phím và một số ảnh chụp màn hình. Nhân viên của Meta được khuyến khích dùng các công cụ do công ty phát triển như MyClaw hay Second Brain để hoàn thành công việc.
Dữ liệu này được sử dụng nhằm cải thiện khả năng của các mô hình AI, đặc biệt là trong việc mô phỏng cách con người thao tác trên máy tính và thực hiện các tác vụ văn phòng, với mục tiêu là xây dựng tác nhân AI (AI agent) có thể tự động thực hiện công việc. Trong một bản ghi nhớ nội bộ, Meta cho biết chương trình này được thiết kế để giúp AI học cách xử lý những thao tác cụ thể mà mô hình hiện tại vẫn còn hạn chế.
CEO Meta Mark Zuckerberg từng kỳ vọng: "AI có thể đảm nhiệm một nửa công việc phát triển phần mềm trong năm tới".
