Người đi xe khách đường dài cần nhớ thắt dây an toàn - Ảnh: Q.Đ.
Chỉ một thao tác nhỏ khi lên xe nhưng việc thắt dây an toàn lại đang bị không ít người xem nhẹ, đặc biệt trên các tuyến cao tốc - nơi tốc độ di chuyển cao và rủi ro tai nạn luôn tiềm ẩn.
"Sợi dây sinh mệnh" bị bỏ quên
Quy định người ngồi trên ô tô phải thắt dây an toàn đã được đặt ra từ lâu. Tuy nhiên thực tế cho thấy quy định này vẫn thường xuyên bị phớt lờ hoặc thực hiện mang tính đối phó. Đã có không ít trường hợp tai nạn gây hậu quả nghiêm trọng chỉ vì không thắt dây an toàn hoặc thắt không đúng cách.
Trên thực tế, khi ngồi trên ô tô việc thắt dây an toàn không chỉ nhằm bảo vệ chính mình mà còn thể hiện ý thức tuân thủ pháp luật và nếp sống văn minh. Tuy vậy, nhiều hành khách ngại vướng víu nên không thắt dây hoặc tài xế "chiều khách" bằng cách cài sẵn dây sau lưng, đeo không đúng cách để đối phó. Không ít người viện lý do như di chuyển quãng ngắn, đi trong nội thành hay đường đông nên không cần thiết phải thắt dây an toàn.
Cũng không ít người thừa nhận việc không thắt dây an toàn vì… chưa quen! Chị M.H.P. (26 tuổi) cho biết chị ít khi di chuyển bằng ô tô nên mỗi lần đi xe công nghệ hoặc đi nhờ xe người quen đều cảm thấy lúng túng khi sử dụng dây an toàn.
"Nhiều lúc lên xe cũng biết là cần thắt dây nhưng loay hoay thấy vướng víu nên lại thôi", chị chia sẻ. Theo chị P., với một số xe có phát tín hiệu cảnh báo khi chưa thắt dây, chị sẽ chủ động cài lại cho đúng. "Còn xe nào không kêu thì nhiều khi mình cũng quên luôn", chị nói và cho rằng chính sự "không quen" khiến việc thắt dây an toàn chưa trở thành phản xạ tự nhiên như đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy.
Lúc 10h15 ngày 5-4, Đội CSGT đường bộ cao tốc số 6 (Phòng 6 Cục Cảnh sát giao thông, Bộ Công an) đã dừng xe khách do tài xế H.V.H. cầm lái. Qua kiểm tra, ba hành khách trên xe đang ngồi tự do, không sử dụng dây đai bảo hiểm. Với lỗi này, tài xế H. bị lập biên bản xử phạt 900.000 đồng vì lỗi "chở người không thắt dây an toàn". Riêng ba hành khách cũng bị phạt mỗi người 375.000 đồng.
Trước đó một ngày (15h40 ngày 4-4), một kịch bản tương tự cũng xảy ra với tài xế N.T.T. khi chở ba vị khách "quên" bảo vệ chính mình.
Bảo hiểm rẻ nhất cho mỗi người
Lực lượng chức năng cảnh báo dây đai an toàn là một trong những thiết bị bảo vệ quan trọng nhất trên ô tô. Khi xảy ra tai nạn, đặc biệt ở tốc độ cao, lực quán tính có thể khiến người ngồi bị văng mạnh về phía trước hoặc sang hai bên. Nếu không thắt dây an toàn, nguy cơ va đập trực tiếp vào ghế, kính xe, thậm chí bị văng ra khỏi phương tiện là rất lớn, có thể dẫn đến chấn thương nặng hoặc tử vong.
Theo đại diện đội 6, tình trạng không thắt dây an toàn vẫn diễn ra khá phổ biến, nhất là trên xe khách đường dài và các tuyến cao tốc. Nhiều hành khách trên xe giường nằm không sử dụng dây an toàn.
Một số tài xế và người ngồi ghế sau trên ô tô cá nhân cũng thường xuyên bỏ qua quy định này. Tâm lý chủ quan, cho rằng chỉ cần thắt dây ở ghế trước hoặc di chuyển quãng đường ngắn là đủ an toàn, khiến nhiều người xem nhẹ việc bảo vệ bản thân.
Thậm chí có trường hợp dây an toàn được cài sẵn phía sau lưng ghế, không sử dụng đúng cách hoặc người ngồi chỉ đeo phần dây ngang bụng mà không vắt qua vai, làm giảm hiệu quả bảo vệ nếu chẳng may xảy ra va chạm.
Ngay cả khi thắt dây không đúng cách, rủi ro vẫn hiện hữu. Dây chỉ đeo ngang bụng có thể gây tổn thương nội tạng khi va chạm, trong khi không cố định phần vai làm tăng nguy cơ chấn thương vùng đầu và cổ.
Từ thực tế trên, đại diện đội 6 khuyến cáo người dân cần nâng cao ý thức chấp hành quy định, thắt dây an toàn ở mọi vị trí ghế ngồi, kể cả ghế sau và trên xe khách giường nằm.
Người sử dụng ô tô cá nhân và doanh nghiệp vận tải cần chủ động nhắc nhở, kiểm tra việc sử dụng dây an toàn trước khi xe khởi hành. Tài xế phải gương mẫu, không đối phó hoặc làm sai lệch chức năng của thiết bị an toàn.
Thắt dây an toàn khi đi xe khách qua cao tốc là yêu cầu bắt buộc với mỗi hành trình - Ảnh: Q.Đ.
Một câu chuyện tại Úc gần đây cho thấy quy định thắt dây an toàn được thực thi rất nghiêm ngặt đến mức nào. Một người đàn ông ở Sydney đã bị phạt hơn 2.100 AUD (tương đương 38 triệu đồng) khi camera AI phát hiện con gái ông thắt dây an toàn không đúng quy cách.
Dù vẫn có đeo dây, việc đặt dây chéo dưới cánh tay thay vì vắt qua vai vẫn bị xác định là vi phạm. Vụ việc gây tranh cãi về mức phạt nhưng đồng thời cũng cho thấy ở nhiều nước, việc thắt dây an toàn không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là chuẩn mực bắt buộc trong tham gia giao thông.
Thay đổi nhanh đi, đừng để quá muộn!
Tôi thường đi xe khách đường dài và xe ghế ngồi ở cự ly ngắn hơn. Hành trình đi qua nhiều đoạn cao tốc, theo quy định, hành khách phải cài dây an toàn. Thế nhưng trên xe giường nằm chỉ có một số người nằm giường tầng trên mới cài dây, có lẽ vì cảm giác rung lắc và bất an.
Phần nhiều khách nằm tầng dưới bỏ qua nguyên tắc an toàn này. Cũng rất ít nhà xe nhắc hành khách cài dây an toàn, nếu có cũng nhắc một lần, khách thực hiện hay không cũng kệ.
Một lần tôi lên một xe giường nằm đi quãng đường hơn 500km. Xe rất mới, tôi tìm dây an toàn để cài qua người thì thấy dây còn mới nguyên chưa bao giờ được sử dụng. Phụ xe cho biết xe đã chở khách hơn sáu tháng. Nghĩa là từng đó thời gian bao nhiêu khách ở ghế này chưa sử dụng dây an toàn!
Trong các chuyến tôi đi trên xe ghế ngồi, chỉ có một lần tài xế có nhắc đi nhắc lại về việc thắt dây an toàn, anh nói hãng phạt nghiêm nếu có vụ vi phạm nào liên quan việc này.
Trong khi đó, các xe hãng khác thì nhiều ghế dây an toàn đã hư hỏng, không dùng được. Lạ lùng nữa là có xe (loại 29 chỗ) hai ghế cạnh nhau có chung một dây an toàn, hai hành khách xa lạ sẽ không muốn thắt cùng dây đó.
Làm sao thực hiện nghiêm việc thắt dây an toàn khi sự chủ quan, thiếu chu đáo vẫn thấy ở mỗi chuyến đi? Chờ bị phạt nặng hoặc chẳng may gặp sự cố mới chịu thay đổi có khi quá muộn!
* TS Nguyễn Bảo Thành (Trường ĐH Văn Lang):
Yêu cầu bắt buộc trên mỗi hành trình
Thắt dây an toàn là hành vi nhỏ nhưng mang ý nghĩa bảo vệ tính mạng thiết thực. Một số địa phương đã triển khai hệ thống camera giám sát, nhiều trường hợp không thắt dây an toàn có thể bị phát hiện kể cả qua kính xe khiến việc "đối phó" dần không còn hiệu quả.
Việc tăng cường xử phạt là cần thiết song quan trọng hơn vẫn là thay đổi nhận thức. Dây an toàn thực chất là hình thức bảo hiểm tính mạng rẻ nhất cho mỗi người. Nhiều quốc gia như Hàn Quốc, Thái Lan đã áp dụng hệ thống giám sát này từ lâu. Một số dòng xe châu Âu thậm chí không cho phép khởi động nếu người ngồi chưa thắt dây an toàn.
Tôi cũng lưu ý về trách nhiệm và quyền lợi liên quan. Trong trường hợp xảy ra tai nạn, nếu người ngồi trên xe không thắt dây an toàn, phía bảo hiểm có thể từ chối chi trả. Với xe kinh doanh vận tải, không chỉ tài xế mà chủ phương tiện cũng có trách nhiệm liên đới, cần đưa quy định này thành yêu cầu bắt buộc trong hợp đồng và quá trình vận hành.
Người sử dụng ô tô cá nhân và tài xế chở khách cần hình thành thói quen thắt dây an toàn đúng cách ở mọi vị trí ghế ngồi. Đây là một hành động đơn giản nhưng có thể quyết định sự an toàn của chính mình và những người đi cùng khi xảy ra sự cố.
