Khu đô thị Aqua City tại phường Long Hưng (Đồng Nai) nằm gần sông Đồng Nai. Trục sông Đồng Nai là một trong những nội dung chiến lược để Đồng Nai cùng TP.HCM kết nối hạ tầng, tạo ra cực tăng trưởng mới cho khu vực phía Nam - Ảnh: DUY HƯNG
Theo các chuyên gia, Đồng Nai và TP.HCM nằm liền kề, có những thế mạnh để cùng đóng vai trò dẫn dắt sự tăng trưởng, tạo ra nhiều đột phá cho sự phát triển của vùng Đông Nam Bộ và cả nước.
Hút dân cư về các khu đô thị mới
Sau các cuộc làm việc giữa Đồng Nai và TP.HCM về phát triển hạ tầng, ông Nguyễn Thế Phong - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Đại Phước - cho hay Đồng Nai trở thành TP trực thuộc trung ương tiếp tục mở ra nhiều cơ hội kết nối cho hai địa phương và khu vực lân cận.
"Đồng Nai đã quy hoạch tại xã Đại Phước 6 dự án "siêu đô thị" ven sông Đồng Nai, sông Lòng Tàu. Nơi đây sẽ trở thành khu đô thị thông minh, khu đô thị sinh thái giáp ranh TP.HCM. Chúng tôi đang nỗ lực phát triển Đại Phước thành đô thị đáng sống", ông Phong nói.
"Sân bay Long Thành sẽ trở thành nam châm thu hút toàn bộ hệ sinh thái dịch vụ - logistics - thương mại cao cấp. Mặt khác, Đồng Nai sẽ tạo ra làn sóng dịch vụ, công nghiệp công nghệ cao sẽ kéo theo nhu cầu lớn về nhà ở chất lượng cao cho chuyên gia và lực lượng lao động trình độ cao", ông Bắc nhận định.
Theo ông Bắc, Đồng Nai có lợi thế sông Đồng Nai, giáp TP.HCM và sân bay Long Thành với diện tích lên tới hàng chục nghìn ha là khu vực hội tụ đủ tiềm năng về quy mô, vị trí để xây dựng thành trung tâm mới hiện đại bậc nhất về kinh tế, tài chính, thương mại quốc tế, y tế và giải trí bên cạnh trung tâm hiện hữu là TP.HCM.
Ông Bắc cho rằng cần có cơ chế đặc thù mạnh mẽ hơn cho Đồng Nai trong công tác quy hoạch, đầu tư hạ tầng và tháo gỡ pháp lý cho thị trường bất động sản... Đây là yếu tố quyết định để thu hút cư dân về ở cũng như tạo lực đẩy cho phát triển đô thị.
Là một doanh nghiệp lớn đầu tư vào Đồng Nai hàng chục năm qua, ông Lê Văn Kiểm - Chủ tịch hội đồng quản trị Tập đoàn KN Holdings - chia sẻ: "Trọng tâm trước hết là hạ tầng và tổ chức không gian phát triển. Khi giao thông, logistics, đô thị và hạ tầng xã hội được kết nối thành một hệ thống thống nhất không chỉ giúp giảm chi phí mà còn tạo ra sức hút tự nhiên đối với người dân và nhà đầu tư...".
Theo ông Kiểm, khi hạ tầng, thể chế và chất lượng đô thị được nâng cấp đồng bộ, môi trường đầu tư sẽ hấp dẫn hơn. Đồng Nai cũng sẽ thu hút được các dòng vốn chất lượng cao trong thời gian tới và mở rộng hợp tác quốc tế. Qua đó, sự phát triển của doanh nghiệp cũng sẽ góp phần tạo nhiều việc làm, nâng cao đời sống và thu nhập cho người lao động...
Kết nối về hướng Long Thành
Ngoài chuẩn bị hạ tầng xã hội cho địa phương, ông Nguyễn Thế Phong cho hay hiện Đại Phước cùng chính quyền Đồng Nai đang phối hợp với TP.HCM để làm ba cây cầu gồm Cát Lái, Phú Mỹ 2 và Phước Khánh đi qua cao tốc Bến Lức - Long Thành.
Đây là ba cây cầu chiến lược kết nối không chỉ TP.HCM mà cả vùng Đông Nam Bộ, đặc biệt là kết nối vào sân bay Long Thành. "Sắp tới, cư dân từ TP.HCM qua Đại Phước rồi về đường Tôn Đức Thắng (25B), đường Nguyễn Ái Quốc (25C) đến sân bay Long Thành sẽ rút ngắn thời gian rất nhiều", ông Phong nhìn trước triển vọng.
Kế đến là dự án đường vành đai 3 TP.HCM dài 76km, cao tốc Bến Lức - Long Thành dài 58km cũng đang được đôn đốc để giữa năm nay cơ bản hoàn thành. Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành - tuyến chủ lực nối TP.HCM đi sân bay Long Thành - cũng đang thi công tất bật để cơ bản hoàn thành cuối năm 2026.
Cùng với đó, các dự án như đường vành đai 4 TP.HCM, cao tốc Long Thành - Hồ Tràm, metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên đến sân bay Long Thành, metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm... đang được khẩn trương thực hiện.
Như vậy, trong vài năm tới, hệ thống hạ tầng đường bộ chiến lược qua lại giữa TP.HCM - Đồng Nai sẽ cơ bản hình thành, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển liên kết vùng.
Ông Nguyễn Hữu Nguyên - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Long Thành - cho biết địa phương đang phối hợp cùng với các bộ và sở, ngành của Đồng Nai và TP.HCM tập trung thực hiện các nhóm dự án chiến lược. Đó là tập trung hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối cùng hệ thống các tuyến cao tốc ra vào sân bay Long Thành và các tuyến đường sắt đô thị, đường sắt cao tốc Bắc - Nam để tạo động lực tăng trưởng.
"Tại Long Thành cũng sẽ hình thành khu thương mại tự do, trung tâm logistics hàng không, phát triển mô hình đô thị thông minh và quy hoạch các dự án y tế - giáo dục để thu hút đầu tư...", ông Nguyên nêu kế hoạch.
Vietnam Airlines thực hiện chuyến bay chính thức hạ cánh xuống sân bay Long Thành, tỉnh Đồng Nai vào tháng 12-2025 - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Liên kết với TP.HCM
Các chuyên gia cho rằng kinh nghiệm từ TP.HCM cho thấy việc vận dụng hiệu quả các cơ chế đặc thù đã giúp khơi thông nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ nhiều dự án hạ tầng lớn. Chẳng hạn các cơ chế từ nghị quyết 98, 260 đang giúp TP.HCM triển khai nhanh các tuyến đường cửa ngõ, cảng biển... Hay từ nghị quyết 188, nhiều dự án metro, đường sắt đã được triển khai nhanh chóng với mục tiêu đến năm 2030 sẽ hoàn thiện 6 tuyến với tổng chiều dài 187km.
Vì thế, Đồng Nai cần tham khảo kinh nghiệm nói trên trong bối cảnh cần phải cấp bách phát triển hạ tầng hiện đại, đặc biệt là đường sắt và metro. Đồng Nai cũng cần được hưởng những cơ chế đủ mạnh để tháo gỡ điểm nghẽn, phát triển tương xứng với vai trò mới trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
"Chúng tôi tin rằng khi có thêm cơ chế, chính sách thì Đồng Nai sẽ cùng TP.HCM tạo ra những đột phá ở khu vực phía Nam, đóng góp cho ngân sách rất lớn cho đất nước", ông Nguyễn Hữu Nguyên kiến nghị.
0h ngày 30-4 Đồng Nai vận hành theo mô hình mới
Từ ngày 30-4, nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập TP Đồng Nai có hiệu lực. Đồng Nai cũng chính thức vận hành mô hình chính quyền đô thị và chuyển đổi mô hình 10 xã lên phường (Trảng Bom, Long Thành, Trị An, Nhơn Trạch, Tân Khai, Xuân Lộc, Tân Phú, Lộc Ninh, Dầu Giây, Đồng Phú).
Chủ tịch UBND TP Đồng Nai yêu cầu từ 0h ngày 30-4 các cơ quan, đơn vị, địa phương liên quan vận hành theo trạng thái mới. Khi chuyển đổi mô hình quản trị từ cấp tỉnh lên TP, từ xã lên phường phải bảo đảm hoạt động thông suốt, liên tục, hiệu quả.
Tối cùng ngày, Đồng Nai sẽ tổ chức nhiều hoạt động văn hóa - văn nghệ và bắn pháo hoa tại 13 điểm chào mừng kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975 - 30-4-2026) và 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19-5-1890 - 19-5-2026) và chào mừng TP Đồng Nai.
* Ông Lê Minh Trí (Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương):
Đồng Nai phải tạo ra thế trận mới
Hôm qua (28-4), Tổ đại biểu số 1 Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai gồm đại biểu Lê Minh Trí - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương; đại biểu Vũ Hồng Văn - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai, cùng các đại biểu có buổi tiếp xúc cử tri các phường Trấn Biên, Tam Hiệp, Biên Hòa, Trảng Dài và Tân Triều.
Tại buổi tiếp xúc, tổ đại biểu đã thông báo đến cử tri nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập TP Đồng Nai.
Ông Vũ Hồng Văn cho biết: "Đồng Nai lên TP đã rút ngắn mục tiêu Đảng bộ tỉnh đặt ra đến 10 năm. TP Đồng Nai sẽ quy hoạch theo một diện mạo mới, hiện đại bậc nhất đất nước".
Đại biểu Lê Minh Trí cho rằng Đồng Nai được công nhận là TP thứ 7 của cả nước, sẽ mở ra không gian phát triển mới cho Đồng Nai, tạo cực tăng trưởng mới cho sự phát triển của đất nước. Sắp tới, TP.HCM sẽ được Quốc hội thông qua Luật Đô thị đặc biệt. Do vậy, Đồng Nai tính toán việc gắn kết TP.HCM và các tỉnh lân cận để tạo ra không gian phát triển mới.
Ông Lê Minh Trí cũng lưu ý khi Đồng Nai trở thành TP là phải đóng vai trò dẫn dắt, giữ vững kỷ cương, kỷ luật, đoàn kết và tháo gỡ những vướng mắc, tồn đọng của người dân và doanh nghiệp để tạo ra môi trường mới, động lực mới. "Không thể hành động chung chung mà Đồng Nai phải tạo ra thế trận mới, khát vọng mới, cách làm mới".HÀ MI
* TS Phạm Viết Thuận (Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP.HCM):
Quyết liệt, quyết đoán hơn sẽ thành công
Đồng Nai có sẵn hạ tầng công nghiệp, logistics và hạ tầng giao thông hiện hữu và dư địa về đất đai là rất lớn, đặc biệt là nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng.
Còn TP.HCM đang có các trục kết nối như metro, hay xa hơn là hành lang ven biển Cần Giờ - Long Sơn - Cái Mép - Thị Vải, cùng dự án đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu dài khoảng 14km, sẽ tạo ra tác động lan tỏa mạnh mẽ đến khu vực sân bay Long Thành và toàn bộ cấu trúc phát triển của TP.HCM và Đồng Nai.
TP.HCM giữ vai trò trung tâm tài chính và đổi mới sáng tạo, thì Đồng Nai có thể định vị ba trụ cột chiến lược: công nghiệp, trung tâm logistics và dịch vụ công nghệ cao. Tôi tin rằng khi cả Đồng Nai cùng TP.HCM tiếp tục vươn lên mạnh mẽ sẽ tạo thành "siêu đô thị kép", đủ sức cạnh tranh với các vùng đô thị lớn trong khu vực.
Theo tôi, cơ chế chính sách chỉ là điều kiện cần, điều kiện đủ nằm ở năng lực tổ chức thực hiện. Đồng Nai vẫn còn những dự án chậm tiến độ. Vì vậy Đồng Nai phải quyết liệt, quyết đoán hơn trong việc thực thi, đặc biệt là siết chặt về kỷ luật công vụ.
Cơ hội nhiều, áp lực lớn
Nếu tận dụng tốt lợi thế sân bay Long Thành và "điểm tựa" từ sự hợp tác với TP.HCM, Đồng Nai sẽ thực sự trở thành một đô thị kinh tế lớn phía Nam.
Đó là đánh giá của PGS.TS Phạm Văn Song - Hiệu trưởng Trường ĐH công nghệ Miền Đông.
* Thưa ông, nhiều ý kiến đánh giá Đồng Nai trở thành TP là cơ hội rất lớn để cùng siêu đô thị TP.HCM tạo ra cực tăng trưởng mới cho toàn khu vực phía Nam và cả nước. Quan điểm của ông ra sao về việc này?
- Đồng Nai là thủ phủ công nghiệp, là cửa ngõ giao thông quốc gia (đường bộ, đường thủy, đường sắt và đường hàng không), có quỹ đất đô thị dồi dào và đóng góp ngân sách luôn nằm trong tốp đầu cả nước.
Sự kết hợp giữa TP.HCM (trung tâm dịch vụ, tài chính) và Đồng Nai (trung tâm công nghiệp công nghệ cao, logistics) sẽ tạo thành "đô thị kép", đủ sức cạnh tranh với các vùng đô thị lớn trong khu vực như Bangkok hay Singapore.
Cơ hội mang đến đó là thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, vừa nâng tầm hạ tầng xã hội (y tế, giáo dục) tương xứng với đô thị loại đặc biệt và giữ chân được nhân lực trình độ cao. Nhưng Đồng Nai cũng chịu áp lực cực lớn về quản trị đô thị và phải giải quyết bài toán ô nhiễm môi trường từ các khu công nghiệp cũ.
Đặc biệt, thách thức lớn hơn nữa là "tư duy quản lý", bởi bộ máy hành chính phải chuyển từ quản lý nông thôn/công nghiệp sang quản lý đô thị hiện đại, đa trung tâm.
* TP Đồng Nai dựa vào hai trục phát triển chính là sân bay Long Thành và sông Đồng Nai. Ông có thể gợi mở những điều gì từ hai trục này?
- Có thể thấy ở trục sân bay Long Thành (kinh tế hàng không), nó là cửa ngõ thế giới. Đồng Nai cần phát triển mô hình "Thành phố sân bay" (Aerotropolis). Không chỉ là nơi lên xuống máy bay, mà vùng quanh sân bay phải là trung tâm triển lãm quốc tế, trung tâm sửa chữa máy bay, và các kho vận thông minh.
Còn ở trục sông Đồng Nai (văn hóa - sinh thái) thì đây là "mặt tiền" của đô thị nên cần tránh việc bê tông hóa sát bờ sông.
Tôi gợi mở Đồng Nai nên phát triển kinh tế ven sông, biến sông Đồng Nai thành trục cảnh quan, du lịch và giao thông thủy kết nối trực tiếp với Thủ Thiêm (TP.HCM). Ngoài ra, Đồng Nai phải kiên trì với chiến lược "hạ tầng đi trước, đô thị theo sau".
Cần sớm hoàn thiện các tuyến đường vành đai 3, 4 và các cầu kết nối (như cầu Cát Lái, cầu Đồng Nai 2...) để xóa bỏ rào cản địa lý với TP.HCM. Siêu đô thị không nằm ở diện tích, mà nằm ở tốc độ lưu thông dòng người và dòng tiền...
Đồng Nai cũng nhìn nhận hạ tầng giao thông không đồng bộ cũng là điểm yếu nên đang tập trung mọi nguồn lực để kết nối với TP.HCM để tạo thuận lợi cho dân đi lại và giảm chi phí cho doanh nghiệp. Để biến thành một "siêu đô thị", Đồng Nai không chỉ cần "xây" mà cần "kết nối".
Nhìn chung vào một "bản đồ kinh tế vùng"
* Chỉ trong bảy tháng sau sáp nhập chính quyền hai cấp, TP.HCM và Đồng Nai đã có những quyết liệt về phát triển hạ tầng kết nối. Ông đánh giá thế nào về vấn đề này?
- Thời gian qua, chúng ta chứng kiến một sự "phá băng" ngoạn mục trong phối hợp vùng. Trước đây, mỗi địa phương thường nhìn vào ranh giới hành chính của mình, nhưng nay đã nhìn chung vào một "bản đồ kinh tế vùng".
Việc triển khai các dự án như đường vành đai 3 TP.HCM hay hệ thống hạ tầng kết nối sân bay Long Thành cho thấy một sự đồng bộ về mặt chính trị và hành động.
Làm nhiều cầu kết nối TP.HCM - Đồng Nai
Nút giao cao tốc TP.HCM - Long Thành với đường vành đai 3, đường dẫn cầu Nhơn Trạch - Ảnh: CHÂU TUẤN
Mạng lưới hạ tầng kết nối TP.HCM - Đồng Nai có quy mô rất lớn với 45 trục giao thông (đường vành đai, cao tốc, quốc lộ...). Trong đó có 14 tuyến hiện hữu, 13 tuyến đang đầu tư và 18 tuyến đang nghiên cứu.
Cuối tháng 10-2025, Ban Thường vụ TP.HCM và Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai đã họp về kết nối hạ tầng giao thông và thống nhất đẩy nhanh một số dự án đặc biệt quan trọng. Sau đó, tiến độ các dự án đã được triển khai rất nhanh khi đầu năm 2026 hai địa phương đã động thổ cầu Cát Lái, cầu Long Hưng (cầu Đồng Nai 2), cầu Phú Mỹ 2 dự kiến hoàn thành trong năm 2028 - 2029.
Bên cạnh các cây cầu này, TP.HCM, Đồng Nai, Tây Ninh cũng đang đẩy nhanh tiến độ thi công tuyến đường vành đai 3 TP.HCM vào năm nay và chuẩn bị khởi công tuyến đường vành đai 4 TP.HCM. Đây là hai tuyến đường đặc biệt quan trọng không chỉ tăng kết nối vùng mà giúp đường về sân bay Long Thành được thông thoáng.
Ngoài ra, TP.HCM cũng đã có công văn đề nghị Bộ Xây dựng chỉ đạo Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận sớm khởi công xây dựng cầu Nhơn Trạch 2 để khai thác đồng bộ với tuyến đường vành đai 3, sau khi cầu Nhơn Trạch đã khai thác vào tháng 8-2025.
Khai thác 37km cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu
Cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu - Ảnh: H.M.
Theo dự kiến, trong dịp lễ 30-4, Ban Quản lý dự án 85 (Bộ Xây dựng) cho khai thác đoạn dự án thành phần 2 và 3 cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu dài hơn 37km từ nút giao Long Thành đến nút giao quốc lộ 56, TP.HCM (thuộc khu vực Bà Rịa trước đây).
Theo đó, các xe từ Biên Hòa đi Vũng Tàu di chuyển trên quốc lộ 51 đến nút giao với cao tốc đoạn TP.HCM - Long Thành sẽ quay ngược lại trên quốc lộ 51 (về hướng Biên Hòa) khoảng hơn 50m rồi rẽ phải vào đường Bưng Môn. Sau đó, tài xế lên cầu vượt Bưng Môn, nhập vào cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu.
Đối với các xe từ TP.HCM đi trên cao tốc TP.HCM - Long Thành sẽ xuống cao tốc để nhập vào quốc lộ 51 tại nút giao cao tốc để vào đường Bưng Môn rồi di chuyển vào cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu.
Theo hướng dẫn, tất cả xe trên cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu khi đến khu vực giao với đường Bưng Môn sẽ di chuyển ra quốc lộ 51 để về Biên Hòa, hoặc nhập vào cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây để đi TP.HCM và các khu vực lân cận.
