Quá trình sản xuất tại đồng ruộng, nông dân luôn được nhân viên Techpal hướng dẫn kỹ thuật để làm ra sản phẩm đạt tiêu chuẩn của Techpal và thị trường nhập khẩu - Ảnh: CHÍ QUỐC
Tuy nhiên, để xuất khẩu mạnh hơn nữa vào các thị trường này, doanh nghiệp cũng đề xuất "nới" hơn nữa chính sách xuất khẩu.
Sản xuất gạo chất lượng cao, xuất sang thị trường khó tính
Đầu tiên là kiểm soát đất, nước, tiếp đến là khâu giống phải là giống chuẩn, thuần chủng từ trung tâm giống uy tín. Quá trình triển khai sẽ có đội ngũ kỹ thuật theo dõi, hỗ trợ nông dân.
Đặc biệt là áp dụng chương trình GlobalGAP - tiêu chuẩn toàn cầu - với mục đích kiểm soát lượng thuốc bảo vệ thực vật và vi sinh vật cũng như các tiêu chuẩn về an toàn sức khỏe hoàn toàn theo chuẩn châu Âu.
Ngoài ra là sử dụng các quy trình và có chuyên gia đến từ Hải Hậu - nơi có gạo tám thơm nổi tiếng cả nước - sẽ giúp sản phẩm gạo ST25 của Techpal có mùi thơm đặc biệt, độ ngon, độ dẻo của gạo cũng sẽ đặc biệt hơn so với các sản phẩm trên thị trường.
Để đảm bảo quy trình nêu trên, doanh nghiệp này đã đầu tư lắp đặt hệ thống camera giám sát 24/24 để kiểm soát các quy trình trong suốt quá trình từ gieo giống cho đến lúc thu hoạch.
"Ngay cả trong quá trình thu hoạch sản phẩm được đưa đến nhà máy cũng phải đạt tiêu chuẩn BRC (tiêu chuẩn toàn cầu về hệ thống quản lý an toàn thực phẩm và chất lượng) để sản xuất, đóng gói, đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng", ông Khoa nói.
Cũng theo ông Khoa, với cách làm trên đến thời điểm này mỗi năm đơn vị có hơn 500 tấn gạo đạt chuẩn GlobalGAP và vừa rồi đã xuất khẩu được vào thị trường Úc. Với thị trường nội địa, thông qua hệ thống siêu thị tập trung phân phối ở các TP lớn như TP.HCM, Hà Nội và các TP trực thuộc trung ương khác.
Ngoài xây dựng vùng trồng, Công ty TD Sóc Trăng còn liên kết với ngân hàng, doanh nghiệp sản xuất phân bón để hỗ trợ nông dân, hướng dẫn nông dân trồng lúa theo hướng hữu cơ, thân thiện với môi trường, đồng thời bao tiêu đầu ra với giá cả luôn có lợi cho nông dân.
"Do vậy, chỉ sau vài vụ, diện tích chuỗi sản xuất lúa chất lượng cao do công ty triển khai đã tăng mạnh, hiện đạt con số khoảng 1.000ha, trong đó 80% tập trung ở cánh đồng của tỉnh Sóc Trăng cũ", đại diện doanh nghiệp này cho biết.
Gỡ "nút thắt" để xuất khẩu mạnh hơn
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Vũ Ngọc Đỉnh - Tổng giám đốc Techpal Group - cho biết với hạt gạo chất lượng cao, đáp ứng toàn bộ yêu cầu của thị trường nhập khẩu, sản phẩm của công ty vừa xuất khẩu được vào Úc - một trong những thị trường xuất khẩu khó tính, đòi hỏi cao về chất lượng gạo và an toàn vệ sinh thực phẩm.
Trong thời gian tới, doanh nghiệp sẽ tiếp tục sử dụng gạo có thương hiệu, chất lượng và được cấp chứng nhận quốc tế để xuất khẩu sang các thị trường cao cấp như châu Âu, châu Mỹ và các thị trường cao cấp của châu Á như Hàn Quốc, Nhật Bản.
Để đáp ứng việc này, doanh nghiệp đang mở rộng vùng trồng. Và đặc biệt nhất, ngoài đáp ứng yêu cầu của cơ quan quản lý, của thị trường nhập khẩu, sản phẩm của doanh nghiệp phải được lấy mẫu định kỳ để đánh giá có đạt tiêu chuẩn của chính Techpal không.
"Techpal xác định là không phải sản xuất ngắn hạn mà đầu tư dài hạn để tạo ra sản phẩm khác biệt, sản phẩm này sẽ được chính thị trường kiểm định, đón nhận", ông Đỉnh nói.
Tuy nhiên, theo ông Đỉnh, một trong những nút thắt lớn nhất trong vấn đề xuất khẩu gạo chất lượng cao là liên quan đến giấy phép xuất khẩu gạo, đòi hỏi sản phẩm sản xuất số lượng lớn, yêu cầu kho bãi, nhà máy... Đặc biệt, muốn xuất khẩu doanh nghiệp phải thông qua ủy thác, kéo theo nhiều hệ lụy khác.
Như vậy, nếu doanh nghiệp tập trung tổ chức sản xuất được gạo chất lượng cao, đáp ứng đầy đủ nhu cầu của thị trường nhập khẩu thay vì chạy theo số lượng, sẽ bị hạn chế trong xuất khẩu. "Trên thực tế, sản lượng lớn nhất không đồng nghĩa với giá trị mang lại hoặc thu về lớn nhất", ông Đỉnh nói.
Tương tự, ông Trầm Du - Tổng giám đốc Công ty CP Nông nghiệp gạo hữu cơ TD Sóc Trăng - cho biết sản phẩm gạo của công ty đã xuất hiện trên nhiều kệ hàng của các siêu thị trong nước. Nhiều doanh nghiệp nhập khẩu nước ngoài cũng quan tâm.
Sau khi tìm hiểu về quy trình trồng lúa hữu cơ, chế biến, bảo quản, đóng gói, bao bì..., các đối tác đều mong muốn hợp tác với công ty. Tuy nhiên khi bắt tay vào thì không thể thực hiện được do bị "tắc" do không đủ điều kiện để cấp phép xuất khẩu.
"Theo quy định, để xuất khẩu gạo doanh nghiệp phải đầu tư kho bãi, nhà máy, lượng lúa - gạo dự trữ đối ứng...", ông Du nói và thừa nhận rằng những doanh nghiệp vừa và nhỏ không đáp ứng được quy định này.
"Do đó, kiến nghị Chính phủ sớm xem xét bãi bỏ hoặc có giải pháp phù hợp hơn trong vấn đề giấy phép kinh doanh có điều kiện về lúa, gạo. Xin hãy để doanh nghiệp như chúng tôi chủ động xuất khẩu và tự lo tìm kiếm đối tác", ông Du đề xuất.
* Ông Trần Chí Hùng (Phó chủ tịch UBND TP Cần Thơ):
Quan tâm nhiều hơn đến chất lượng, nhu cầu thị trường
Trong nhiều năm qua, nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò là "trụ đỡ" quan trọng của nền kinh tế, không chỉ đảm bảo an ninh lương thực mà còn góp phần ổn định đời sống người dân, đặc biệt trong những giai đoạn khó khăn.
Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, nông nghiệp không thể tiếp tục tập trung chú trọng sản lượng và sản xuất đơn thuần mà cần chuyển mạnh sang tư duy kinh tế nông nghiệp - quan tâm nhiều hơn đến chất lượng, giá trị gia tăng, nhu cầu thị trường, xây dựng thương hiệu, liên kết chuỗi giá trị và nâng cao thu nhập thực chất cho người nông dân.
Với vai trò trung tâm của vùng ĐBSCL, Cần Thơ có nhiều điều kiện thuận lợi để thúc đẩy quá trình chuyển đổi này thông qua phát triển logistics, khoa học công nghệ, liên kết doanh nghiệp, HTX và nhân rộng các mô hình nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn...
Đặc biệt, việc tham gia đề án phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp đang mở ra cơ hội quan trọng để ngành nông nghiệp Cần Thơ phát triển theo hướng xanh, bền vững và từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh.
Nhiều rào cản khi xuất khẩu gạo sang thị trường Nhật
Quá trình sản xuất tại đồng ruộng, nông dân luôn được nhân viên Techpal hướng dẫn kỹ thuật để làm ra sản phẩm đạt tiêu chuẩn của Techpal và thị trường nhập khẩu - Ảnh: CHÍ QUỐC
Ông Tạ Đức Minh, tham tán thương mại Việt Nam tại Nhật Bản, cho hay năm 2025 xuất khẩu gạo của Việt Nam vào thị trường Nhật Bản được khoảng 10.000 tấn. Đây là khối lượng không nhiều so với nhiều thị trường khác và xu hướng thị trường năm 2026 tiếp tục giảm.
Theo ông Minh, gạo Việt Nam xuất khẩu sang Nhật Bản trong thời gian qua đã được các doanh nghiệp sản xuất quan tâm đến chất lượng, hình thức tốt, đảm bảo được các quy định, tiêu chuẩn của nhà nhập khẩu. Người tiêu dùng đánh giá cao gạo Việt Nam không khác nhiều so với gạo bản địa.
Việt Nam đang xuất khẩu chủ yếu gạo ST25, gạo Japonica và gạo nếp, phục vụ cộng đồng người Việt Nam và châu Á tại Nhật Bản. Gạo trồng theo phương pháp phát thải thấp cũng được đưa vào Nhật nhưng sản lượng chưa nhiều.
Khó khăn nhất với các doanh nghiệp là thuế nhập khẩu gạo vào Nhật rất cao, lên tới 341¥/kg. Thêm nữa vẫn thiếu vùng nguyên liệu chuyên biệt cho thị trường Nhật. Nhiều doanh nghiệp vẫn thu mua phân tán, chưa xây dựng được chuỗi liên kết khép kín từ giống - canh tác - thu hoạch - chế biến - logistics theo chuẩn Nhật.
Vì vậy theo ông Minh, cần xây dựng vùng nguyên liệu riêng cho thị trường Nhật, kiểm soát chặt từ giống và quy trình canh tác, hướng tới tiêu chuẩn hữu cơ hoặc canh tác bền vững. Đầu tư công nghệ sau thu hoạch: sấy, xay xát, bảo quản lạnh để giữ chất lượng ổn định. Phát triển các dòng gạo cao cấp phù hợp khẩu vị Nhật như gạo dẻo mềm, thơm nhẹ.
Tăng đầu tư vào bao bì, thiết kế, nhận diện thương hiệu bằng tiếng Nhật. Đẩy mạnh hợp tác trực tiếp với hệ thống bán lẻ, nhà hàng, chuỗi cơm hộp và thương mại điện tử Nhật...
