Phi hành gia Eugene Cernan của Apollo 17 chụp cùng lá cờ Mỹ trên Mặt trăng năm 1972 - Ảnh: NASA
Loài người đã hiểu biết "chị Hằng"
Không chỉ đi bộ, lấy mẫu vật Mặt trăng, họ còn lái xe tự hành khám phá và ở lại nhiều giờ để làm các nhiệm vụ khoa học.
Ngày 14-11-1969, phi thuyền Apollo 12 được phóng từ Mũi Kennedy, bang Florida với siêu tên lửa Saturn V từng thành công ngoạn mục với các dự án phóng Apollo trước đó.
Mặc dù giây thứ 52 trong hành trình bay, tàu bị sét đánh nhưng chuyến bay vẫn tiếp diễn an toàn đúng kế hoạch. Ba phi hành gia Mỹ Charles Conrad, Alan Bean và Richard Gordon điều khiển phi thuyền, trong đó Charles Conrad nhận lãnh trách nhiệm chỉ huy.
Tổng cộng họ đã được trải qua 7 giờ 45 phút trên bề mặt Mặt trăng, không tính thời gian vào lại khoang đổ bộ để nghỉ ngơi. Ngoài chụp hình, quay phim, họ còn lấy mẫu vật đất đá ở độ sâu khoảng 40-81cm dưới bề mặt Mặt trăng và lắp đặt thiết bị khảo sát gió Mặt trời, bức xạ, địa chấn... trên đây.
Ngày 22-11, Apollo 12 chuẩn bị về lại Trái đất. Một ngày sau, họ còn tổ chức cuộc họp báo khi đang cách Trái đất 174.000km. S
ang ngày 24-11, tàu tái nhập khí quyển và kết thúc an toàn chuyến bay 10 ngày khi hạ cánh xuống Thái Bình Dương chỉ chệch điểm dự kiến chưa tới 5km sau chuyến bay kéo dài tất cả 244 giờ 36 phút 25. Tàu cứu hộ USS Hornet đã sẵn sàng đón các phi hành gia nước Mỹ.
Sau đó năm tháng, NASA lại phóng Apollo 13 lên Mặt trăng ngày 11-4-1970 nhưng thất bại. Ở thời điểm 55 giờ 46 phút sau giờ phóng, phi hành đoàn vừa kết thúc chương trình truyền hình dài 49 phút về Trái đất và nói lời "chúc ngủ ngon" thì chín phút sau, bình oxy số 2 phát nổ khiến bình số 1 cũng bị hỏng.
Nguồn cung cấp điện, ánh sáng và nước bình thường của khoang điều khiển bị mất lúc họ đang cách Trái đất khoảng 320.000km. Tuy nhiên đội nhiệm vụ mặt đất của NASA cùng ba phi hành gia trên tàu đã xuất sắc đưa Apollo trở về thành công vào ngày 17-4-1970.
Tàu cứu hộ USS Iwo Jima vớt họ an toàn gần đảo Samoa trên Thái Bình Dương. Nước Mỹ và nhiều người dân thế giới vỡ òa cảm xúc vui mừng. Câu chuyện này về sau được dựng bộ phim nổi tiếng.
Thất bại với Apollo 13 không làm NASA và Chính phủ Mỹ nản chí. Các chuyến bay Apollo 14, 15, 16, 17 lên Mặt trăng liên tiếp thành công trong các năm 1971-1972 và đưa thêm tám phi hành gia đặt chân lên Mặt trăng.
Số giờ họ hoạt động trên bề mặt "chị Hằng" (không tính thời gian nghỉ trong khoang hạ cánh) tăng lên từ 9 giờ đến hơn 22 giờ. Kể từ Apollo 15, con người cũng lần đầu lái xe tự hành trên Mặt trăng để khám phá rộng ra hàng chục km.
Apollo 17 là chuyến bay cuối cùng vào tháng 12-1972. Hai phi hành gia Gene Cernan và Harrison Schmitt cũng lập kỷ lục đi bộ trên Mặt trăng trong ba chuyến dài 22 giờ 02 phút. Tổng cộng 12 người Mỹ đã được in dấu chân mình trên Mặt trăng trong sáu chuyến bay bằng vũ trụ mang tên thần Apollo.
Đĩa vàng gửi thông điệp về loài người cùng Trái đất trên tàu Voyager 1 và 2 - Ảnh: NASA
Tìm câu trả lời từ vũ trụ
Suốt hàng ngàn năm, con người nhìn lên bầu trời bao la và tự hỏi ngoài Trái đất có sự sống này, còn nơi nào trong vũ trụ cũng có sự sống, có hay không anh em của nhân loại và họ đang ở đâu trong tỉ tỉ ngôi sao lấp lánh kia?
Để trả lời câu hỏi vĩ đại này, ngày 2-3-1972 NASA đã phóng tàu không người lái Pioneer 10 bằng tên lửa Atlas-Centausr cho hành trình khám phá các hành tinh xa xăm hơn Apollo. Đây là tàu vũ trụ đầu tiên của loài người bay đến được sao Mộc vào tháng 12-1973 và truyền về Trái đất những bức ảnh đầu tiên chụp gần Mộc tinh.
Hơn một năm sau, vào ngày 6-4-1973, NASA lại phóng tiếp tàu Pioneer 11 để khám phá vũ trụ xa xôi như vành đai tiểu hành tinh, sao Mộc, sao Thổ, gió Mặt trời và bức xạ vũ trụ... Pioneer 11 được ghi vào lịch sử kỷ nguyên vũ trụ là tàu thăm dò đầu tiên tới được sao Thổ, là con tàu thứ hai bay xuyên qua vành đai tiểu hành tinh và qua sao Mộc...
Điều đặc biệt của hai con tàu vũ trụ này là NASA đều thiết kế mang theo thông điệp loài người gửi ra vũ trụ: tấm bảng nhôm mạ vàng có hình ảnh con người và vị trí Trái đất để nếu nền văn minh khác ngoài vũ trụ gặp được sẽ biết về loài người và cách tìm được, tất nhiên viễn cảnh này sẽ ở một tương lai rất xa.
Theo NASA, tấm bảng gửi thông điệp của loài người ra vũ trụ này là ý tưởng của giáo sư thiên văn học Carl Sagan. Ông muốn bất kỳ nền văn minh ngoài hành tinh nào có thể tình cờ gặp con tàu vũ trụ này đều biết ai đã chế tạo nó và cách liên lạc với họ.
Bảng thông điệp cho biết vị trí của Trái đất trong dải Ngân hà và hình vẽ một người đàn ông cùng một người phụ nữ khỏa thân - hình ảnh đặc trưng nhất của loài người.
Đến nay, tàu vũ trụ Pioneer 10 đang hướng tới ngôi sao Aldebaran trong chòm sao Kim Ngưu và sẽ mất hơn 2 triệu năm để đến được đó. Còn tàu Pioneer 11 đang hướng tới chòm sao Đại Bàng (Aquila) ở phía Tây Bắc của chòm sao Nhân Mã. Con tàu sẽ đi qua gần một trong những ngôi sao trong chòm sao này trong khoảng 4 triệu năm nữa.
Pioneer 10 mất liên lạc với NASA năm 2006, Pioner 11 mất liên lạc vào năm 1995 nhưng cả hai tàu vẫn đang tiếp tục bay. Đến nay hai phi thuyền của nhân loại đã lang thang trong vũ trụ hơn 50 năm nhưng con người vẫn chưa nhận được hồi âm từ một nền văn minh nào đó ngoài vũ trụ.
Nhiều nhà khoa dự kiến rằng viễn cảnh đó có thể xảy ra sau hàng triệu năm nữa dù xác suất rất nhỏ và lúc đó chưa biết loài người sẽ như thế nào...
Phi thuyền bay xa nhất trong vũ trụ
Đến nay, Voyager 1 và Voyager 2 là hai phi thuyền được NASA phóng vào năm 1977 đạt kỷ lục du hành vũ trụ xa nhất, trong đó Voyager 1 đang cách trái đất 24 tỉ km.
Cũng giống tàu Pioneer 10, 11 phóng trước đó, cả hai tàu Voyager đều mang theo đĩa vàng (Golden Record) lưu trữ những âm thanh, hình ảnh thế giới tự nhiên và loài người cùng đoạn chào hỏi bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau trên Trái đất, đặc biệt có cả âm nhạc Mozart.
Nếu gặp được hai tàu này, nền văn minh nào đó ngoài vũ trụ sẽ hiểu về loài người, thế giới tự nhiên trên Trái đất cũng như định vị được để tìm trong hệ Mặt trời. Tuy nhiên hai phi thuyền Voyager đã bay xa thẳm gần 50 năm trong vũ trụ mà loài người vẫn chưa nhận được hồi âm...
*****************
>> Kỳ cuối: Khi tư nhân vào cuộc khám phá vũ trụ
