Nhiều doanh nghiệp lên kế hoạch IPO trong năm 2026 - Ảnh: HỮU HẠNH
Vì sao nhiều doanh nghiệp lớn chọn IPO năm 2026?
Theo dự báo của Dragon Capital, làn sóng phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) giai đoạn 2026-2028 có thể đạt khoảng 40 tỉ USD. Riêng nhóm tiêu dùng gồm Thaco Auto, Bách Hóa Xanh, Golden Gate hay Highlands Coffee được ước tính quy mô khoảng 12,8 tỉ USD.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc phân tích ngành Chứng khoán Kafi, cho biết sau giai đoạn tái cơ cấu hậu COVID-19 và siết chặt tín dụng năm 2022-2023, nhiều doanh nghiệp đã lành mạnh hóa được bảng cân đối kế toán và bước vào chu kỳ tăng trưởng mới.
IPO là cách huy động vốn hiệu quả, giúp doanh nghiệp không phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng.
Bên cạnh đó, thị trường chứng khoán đang trong giai đoạn phục hồi, định giá hấp dẫn hơn, khẩu vị của nhà đầu tư cũng được cải thiện so với giai đoạn trước. Đây là thời điểm doanh nghiệp có thể tối đa hóa định giá khi phát hành.
Làn sóng IPO năm 2026 có điểm khác biệt so với các làn sóng trước đây. Nếu như các giai đoạn trước thiên về doanh nghiệp nhà nước thoái vốn thì lần này được dẫn dắt bởi các doanh nghiệp tư nhân lớn ngành tiêu dùng, bán lẻ. Câu chuyện tăng trưởng của doanh nghiệp rõ ràng và minh bạch hơn nên kỳ vọng thu hút được cả dòng vốn nội và ngoại.
Ông Nguyễn Thành Trung, CEO Công ty cổ phần Đầu tư FinSuccess, cho biết xu hướng IPO gần đây không chỉ để huy động vốn mà còn giúp doanh nghiệp tách bạch các mảng kinh doanh (spin-off).
Ví dụ, Thế Giới Di Động tách riêng Điện Máy Xanh, Masan Group tách riêng các mảng tiêu dùng, bán lẻ và khoáng sản. Tập đoàn Hòa Phát cũng phân tách mảng nông nghiệp khỏi thép và các mảng khác.
Ông Trung cho biết khi các mảng kinh doanh được tách riêng, nhà đầu tư có thể nhìn rõ hơn doanh thu, lợi nhuận và tốc độ tăng trưởng của từng đơn vị thay vì chỉ theo dõi kết quả hợp nhất của toàn tập đoàn.
Ở góc độ thị trường, việc có thêm doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực tiêu dùng, bán lẻ hay dịch vụ niêm yết cũng tạo thêm lựa chọn đa dạng cho danh mục đầu tư.
Cơ hội nào cho nhà đầu tư cá nhân?
Dù mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp và thị trường nhưng trên thực tế không nhiều nhà đầu tư cá nhân hào hứng tham gia IPO. CEO FinSucess lấy ví dụ, ở các làn sóng IPO 2007-2008 hay 2017-2018, nhiều nhà đầu tư đạt mức sinh lời cao nên dễ hình thành tâm lý "cứ IPO là có lãi".
Ngược lại, nhóm nhà đầu tư thua lỗ khi tham gia IPO của các công ty chứng khoán năm 2025 lại có tâm lý né tránh.
Chuyên gia cho rằng nhà đầu tư không nên mặc định IPO là cơ hội sinh lời hoặc ngược lại cần tránh. Thay vì chạy theo cảm xúc hay tin đồn, nhà đầu tư nên đánh giá kỹ tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp và mức giá chào bán trước khi xuống tiền.
Bên cạnh đó, ông Trung cũng lưu ý doanh nghiệp khi IPO cần đưa ra mức định giá hợp lý, hài hòa lợi ích giữa cổ đông hiện hữu và nhà đầu tư mới.
Ông Nguyễn Văn Trúc, Trưởng Bộ phận Phân tích Chứng khoán Quốc gia (NSI), nhận định thị trường hiện "khát hàng mới chất lượng nhưng cực kỳ kén ăn". Theo đó, giai đoạn tiền rẻ đã khép lại và dòng tiền hiện mang tính phòng thủ rõ rệt hơn.
Để thu hút được nhà đầu tư, doanh nghiệp IPO cần đủ 3 yếu tố gồm câu chuyện tăng trưởng rõ ràng, dòng tiền tự do tốt và định giá đủ hấp dẫn.
Đồng quan điểm với ông Trung, ông Trúc cho rằng mức định giá chào sàn phải để lại "biên an toàn" cho nhà đầu tư. Nếu chủ doanh nghiệp IPO với tâm thế định giá kịch trần để thu tiền về tối đa, thương vụ đó sẽ nhanh chóng bị dòng tiền thông minh chối bỏ.
