Từ năm 2025 đến đầu 2026, một loạt hãng xe Trung Quốc lần đầu ghi nhận lợi nhuận, trong đó Leapmotor đạt lãi 78 triệu USD sau khi lỗ 410 triệu USD năm trước, Nio báo lãi điều chỉnh 104 triệu USD trong quý IV, còn Xpeng cũng đảo chiều với lợi nhuận khoảng 55 triệu USD, sau khi từng lỗ gần 190 triệu USD cùng kỳ. Ba doanh nghiệp này gia nhập nhóm các hãng đã có lãi như BYD, Xiaomi và Li Auto, phản ánh sự phát triển nhanh chóng của các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc ngay trong môi trường cạnh tranh và chiến tranh giá khốc liệt tại thị trường nội địa.
Theo giới phân tích, các hãng xe Trung Quốc đang dần tối ưu mô hình kinh doanh khi tích lũy dữ liệu thị trường, hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu và kiểm soát chi phí hiệu quả hơn đối thủ. Ngược lại, tại phương Tây, Tesla vẫn là hãng xe thuần điện hiếm hoi có lãi, nhưng lợi nhuận đang suy giảm trong bối cảnh hãng chuyển hướng sang AI và robot, còn các tập đoàn lớn như General Motors, Ford và Stellantis đều ghi nhận các khoản lỗ hàng tỷ USD liên quan đến chiến lược xe điện.
Châu Âu cũng đối mặt tình cảnh tương tự, tuy nhiên các hãng như BMW, Volkswagen, Mercedes-Benz, Audi hay Volvo vẫn tiếp tục đầu tư vào xe điện, liên tục nâng cấp phần mềm, cải thiện phạm vi hoạt động và tốc độ sạc nhằm duy trì sức cạnh tranh.
Các mẫu xe điện của hãng Trung Quốc Xpeng. Ảnh: InsideEVS
Một trong những lợi thế lớn của Trung Quốc đến từ sự hỗ trợ mạnh mẽ của chính phủ, với tổng quy mô lên tới khoảng 230 tỷ USD trong giai đoạn 2009-2023, trong đó riêng BYD được cho là nhận ít nhất 3,7 tỷ USD trợ cấp. Tuy nhiên, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở trợ cấp mà còn ở mức độ tích hợp dọc (vertically integrated) cao, khi nhiều hãng tự sản xuất phần lớn linh kiện quan trọng như pin, động cơ điện và phần mềm, giúp kiểm soát chi phí trong bối cảnh pin là thành phần đắt nhất của xe điện.
Bên cạnh đó, sự cạnh tranh khốc liệt trong nước cũng thúc đẩy đổi mới liên tục, trong khi sự sụt giảm doanh số gần đây của BYD lại tạo cơ hội cho các đối thủ mở rộng thị phần. Nio là ví dụ điển hình với chiến lược đa thương hiệu và hệ thống đổi pin hơn 3.750 trạm trên toàn quốc, còn Leapmotor tăng trưởng nhanh nhờ hợp tác với Stellantis và mở rộng ra 40 quốc gia.
Một trường hợp đáng chú ý khác là Xiaomi, khi tập đoàn công nghệ này nhanh chóng đạt doanh số hơn 380.000 xe và có lãi chỉ sau chưa đầy hai năm tham gia thị trường ôtô, nhờ tận dụng hệ sinh thái sản phẩm và năng lực công nghệ sẵn có.
Trong khi đó, thị trường Mỹ tăng trưởng chậm hơn, còn các hãng xe Trung Quốc đang đẩy mạnh mở rộng ra toàn cầu, khiến áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng. Giới phân tích cho rằng các nhà sản xuất phương Tây nếu không tăng tốc sẽ có nguy cơ bị bỏ lại phía sau, trong cuộc đua xe điện đang thay đổi nhanh.
Hồ Tân (theo InsideEVs)
