Bản tin của cơ quan hàng không Liên Hợp Quốc hôm 9/4 chỉ ra rủi ro về sức khỏe tâm lý của nhân viên hàng không tại các khu vực xung đột đã được nâng mức báo động "nguy hại đến an toàn bay". Nhân viên hàng không làm việc gần các vùng xung đột thường xuyên gặp phải tình trạng căng thẳng, lo âu và mệt mỏi ở mức độ cao, cả dưới mặt đất lẫn trên không.
Sân bay quốc tế Beirut ngày 31/3, thời điểm nhiều đường bay bị đóng cửa do rủi ro xung đột. Ảnh: Amr Abdallah Dalsh
Ông Ron Hay, Chủ tịch Liên đoàn Hiệp hội Phi công Hàng không Quốc tế (IFALPA), dẫn chứng trường hợp các thành viên phi đoàn tại Beirut, Lebanon. "Đường từ sân bay về nhà họ đã bị trúng bom hoàn toàn, họ thậm chí không biết làm cách nào để có thể về nhà an toàn sau chuyến bay".
Theo ông Ron Hay, các phi công trên toàn cầu đang đối mặt với áp lực tâm lý nặng nề. Nhiều người lo ngại sẽ phải chịu các hình thức kỷ luật nghiêm khắc nếu từ chối nhiệm vụ do lo ngại về an toàn. Một số người sợ bị sa thải, số khác đối mặt với việc bị cắt thu nhập. Hãng bay có thể không đuổi việc phi công, nhưng quản lý cảnh cáo nếu không bay, sẽ không được trả lương.
"Nỗi sợ bị trừng phạt đang ngầm tồn tại", ông Hay chia sẻ trong cuộc phỏng vấn với Reuters. Các phi công từ Lebanon đến Ấn Độ đều bày tỏ sự bất an trước các điều kiện bay khó lường, nơi không phận có thể đóng cửa bất cứ lúc nào do các cuộc tấn công bằng tên lửa hoặc máy bay không người lái (UAV).
Dù từ chối nêu đích danh các hãng bay liên quan, ông Hay khẳng định đây là minh chứng cho sự thiếu hụt "văn hóa an toàn tích cực", nơi phi công vốn được khuyến khích lên tiếng về các rủi ro. Tình trạng này được cho là đã tồn tại từ lâu tại khu vực Trung Đông và càng trở nên tồi tệ hơn do cuộc xung đột hiện tại.
Ngay cả khi có lệnh ngừng bắn, Cơ quan An toàn hàng không liên minh châu Âu (EASA) vẫn gia hạn lệnh cấm các hãng hàng không châu Âu bay qua không phận một số quốc gia vùng Vịnh, bao gồm UAE và Qatar, cho đến ngày 24/4. Trái lại, các hãng bay từ Dubai, Doha và Ấn Độ vẫn tiếp tục hoạt động.
Nhiều hãng hàng không lớn tại vùng Vịnh khẳng định luôn ưu tiên an toàn và vận hành qua các hành lang bay chuyên dụng đã được thỏa thuận với các cơ quan quản lý. Trái lại, hầu hết phi công tại vùng Vịnh đều né tránh các câu hỏi liên quan đến điều kiện làm việc, trong bối cảnh xuất hiện nhiều lo ngại về các hình thức kỷ luật từ phía hãng bay.
Trước những diễn biến phức tạp, Chủ tịch Liên đoàn phi công quốc tế nhấn mạnh các hãng bay phải tôn trọng quyền quyết định tuyệt đối của phi công đối với an toàn chuyến bay.
Tại Ấn Độ, nhóm phi công thành viên của IFALPA đã gửi thư lên cơ quan quản lý hàng không dân dụng nước này, gọi việc Air India tiếp tục khai thác các chuyến bay đến khu vực vùng Vịnh là "mối lo ngại nghiêm trọng". Họ kêu gọi đình chỉ các hoạt động này cho đến khi một báo cáo đánh giá rủi ro tập trung được thực hiện.
Phía Air India cho biết đã thuê các chuyên gia tư vấn rủi ro để giám sát độ an toàn hàng ngày, trong khi cơ quan quản lý hàng không Ấn Độ vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức.
Mai Phương (Theo Reuters, The Independent)
