Ngày 10/4, Helen, 37 tuổi, hoàn tất thủ tục nghỉ việc tại một tập đoàn đa quốc gia ở Khu phần mềm Tây An, tỉnh Thiểm Tây. Cô gia nhập công ty 8 năm trước với vị trí lập trình viên. Khi đó, "tập đoàn quốc tế" và "lập trình viên" là những cụm từ chỉ một công việc mơ ước.
Từ năm ngoái, khi công ty đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào các dự án, đội ngũ nhân sự bị thu hẹp. "Hiệu suất viết code (mã) của AI tăng vọt, các kịch bản kiểm thử cũng toàn diện hơn con người. Sự tồn tại của lập trình viên ngày càng thấp", cô nói.
Cách đây vài ngày, Helen nhận được tin nhắn từ bộ phận nhân sự và linh cảm "ngày này rồi cũng đến". "Mất việc không phải tận thế nhưng cuộc sống đột ngột bị đình trệ, như thể mọi thứ xung quanh đã bị tạm dừng", cô nói.
Helen kể đêm đầu tiên sau khi nghỉ việc cô trằn trọc không ngủ được. Cô bắt đầu lo lắng về khoản vay mua nhà, cách giải thích với gia đình và định hướng công việc tiếp theo.
Ảnh minh họa: Huxin
Tại Thượng Hải, Lu Na, một biên dịch viên tiếng Anh có hơn 10 năm kinh nghiệm, cũng không được công ty gia hạn hợp đồng.
Sự dịch chuyển này phần lớn xuất phát từ bài toán chi phí. Dữ liệu từ Microsoft chỉ ra AI hiện có thể đảm nhận 98% nhiệm vụ cốt lõi của nghề dịch thuật. Chi phí sử dụng AI tốn khoảng 0,01 USD cho mỗi 1.000 chữ, trong khi thuê nhân công tốn 21 USD. Mức chênh lệch hơn 2.000 lần khiến nhiều doanh nghiệp chuyển sang dùng máy.
Làn sóng thay thế nhân sự đang lan rộng đến các cơ sở giáo dục. Đại học Truyền thông Trung Quốc thông báo sẽ đóng cửa 16 chuyên ngành như Dịch thuật, Nhiếp ảnh và Truyện tranh vào năm 2025. Các trường như Đại học Sư phạm Hoa Đông hay Đại học Nam Xương cũng dừng đào tạo hàng chục ngành học thuộc lĩnh vực nghệ thuật, đồ họa và thiết kế.
Theo Bộ Giáo dục Trung Quốc, năm 2024 có đợt điều chỉnh ngành học lớn với hơn 1.400 điểm đào tạo bị hủy bỏ, chủ yếu là các ngành AI có thể đảm nhận. Đồng thời, hơn 400 điểm đào tạo mới về AI được mở ra trong giai đoạn 2020-2024.
Thị trường tuyển dụng cũng thay đổi tiêu chí. Xiao Luo, sinh viên năm cuối ngành Thiết kế hoạt hình tại Thẩm Dương, cho biết các công ty hiện không còn ưu tiên kỹ năng vẽ tay, thay vào đó yêu cầu ứng viên sử dụng thành thạo công cụ AI như Midjourney hay Stable Diffusion. "Nhiều năm luyện vẽ tay không bằng một người biết viết câu lệnh tốt", Luo nói.
Theo Viện nghiên cứu MyCOS, khoảng 18% sinh viên tốt nghiệp ngành đồ họa năm 2023 phải làm trái chuyên môn do không đáp ứng được yêu cầu công nghệ của doanh nghiệp.
Tình trạng tương tự diễn ra với các du học sinh nghệ thuật tại châu Âu khi thị trường vẽ minh họa và thiết kế thương mại thu hẹp, Judy, nghiên cứu sinh tại Học viện Mỹ thuật Florence (Italy), cho biết.
Để thích nghi, nhiều lao động đang tự cập nhật kiến thức. Helen hiện học cách sử dụng các công cụ AI hỗ trợ lập trình để tìm cơ hội mới. "Cách tốt nhất không phải là coi AI như kẻ thù, mà là tập trung vào những việc nó không thể làm", cô nói.
Bảo Nhiên (Theo Huxin)
