Bộ Tư pháp vừa có báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội về dự án Luật Hộ tịch sửa đổi. Điểm đáng chú ý của dự thảo là cho phép UBND cấp xã đăng ký các nội dung liên quan hộ tịch không phụ thuộc nơi thường trú hoặc tạm trú của người dân.
Các thủ tục áp dụng gồm khai sinh, kết hôn, giám hộ, nhận cha, mẹ, con, thay đổi thông tin hộ tịch, xác nhận tình trạng hôn nhân và khai tử. So với quy định hiện hành, đây là thay đổi lớn, nhằm tạo thuận lợi cho người dân khi thực hiện thủ tục hành chính, không còn phụ thuộc địa giới hành chính.
Tuy nhiên, trong quá trình thảo luận, một số đại biểu bày tỏ lo ngại quy định mới có thể khiến các địa bàn có bệnh viện lớn bị quá tải. Đây là nơi tập trung nhiều trường hợp đăng ký khai sinh, khai tử, có thể làm tăng áp lực lên công chức tư pháp - hộ tịch cấp xã. Các ý kiến đề nghị cơ quan soạn thảo đánh giá đầy đủ hơn tác động và có giải pháp điều tiết khối lượng công việc.
Giải trình nội dung này, Bộ Tư pháp cho biết việc triển khai đã có cơ sở thực tiễn và điều kiện bảo đảm. Về hạ tầng công nghệ, Bộ đã xây dựng và vận hành Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Hệ thống hiện lưu trữ hơn 146 triệu dữ liệu, bao gồm dữ liệu đăng ký mới được cập nhật theo thời gian thực và dữ liệu lịch sử được số hóa từ các sổ hộ tịch từ đầu thế kỷ 20.
Cơ sở dữ liệu này đã được kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cho phép chia sẻ, khai thác thông tin phục vụ giải quyết thủ tục hành chính. Theo Bộ Tư pháp, đây là nền tảng quan trọng giúp phân tán khối lượng xử lý hồ sơ, tránh dồn vào một địa điểm cụ thể.
Công chức làm việc tại Trung tâm hành chính TP Đà Nẵng, tháng 5/2025. Ảnh: Nguyễn Đông
Về nhân lực, cả nước hiện có 8.082 công chức làm công tác hộ tịch tại 3.321 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó gần 90% đã được bồi dưỡng nghiệp vụ. Dự thảo Luật cũng quy định tiếp tục rà soát, kiện toàn đội ngũ này, bảo đảm đáp ứng yêu cầu về chuyên môn và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin.
Bộ Tư pháp dẫn thực tế từ ngày 1/7/2025, khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phần lớn thủ tục hộ tịch đã được thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính. Các địa phương cũng báo cáo không ghi nhận tình trạng tăng đột biến số lượng hồ sơ, kể cả tại các khu vực có bệnh viện sản - nhi lớn.
Từ các cơ sở trên, Bộ Tư pháp cho rằng quy định đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính là khả thi, có thể triển khai ngay khi Luật có hiệu lực, đồng thời góp phần giảm thủ tục, tạo thuận lợi cho người dân.
Quốc hội dự kiến biểu quyết thông qua dự án Luật Hộ tịch sửa đổi tại đợt hai của kỳ họp thứ nhất, từ ngày 20 đến 23/4.
Sơn Hà
