Trong văn bản gửi Bộ Xây dựng mới đây, Cục Hàng không Việt Nam đã phân tích, làm rõ ưu, nhược điểm của hai phương án tăng giá trần vé máy bay nội địa và phụ thu nhiên liệu, nhằm gỡ khó khăn cho các hãng hàng không trong bối cảnh giá nhiên liệu bay tăng cao do xung đột ở Trung Đông.
Về ưu điểm, việc phụ thu nhiên liệu sẽ linh hoạt, có thể áp dụng nhanh chóng khi được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận và phù hợp với tính chất biến động ngắn hạn. Phụ thu là biện pháp tình thế, giảm áp lực của dư luận so với điều chỉnh tăng giá trần vé máy bay.
Bên cạnh đó, phụ thu nhiên liệu được đề xuất áp dụng trong thời gian ngắn (3 tháng), giảm thiểu tác động đến CPI bình quân năm. Trường hợp điều chỉnh tăng mức tối đa giá dịch vụ vận chuyển hành khách nội địa với hiệu lực trong trung và dài hạn sẽ tác động rõ ràng hơn đến chỉ số CPI.
Tuy nhiên, phương án phụ thu nhiên liệu có hạn chế là chưa có quy định pháp lý cụ thể trong hệ thống văn bản hiện hành. Để triển khai, Chính phủ cần có Nghị quyết theo hướng xử lý tình huống cấp bách.
Với phương án tăng giá trần vé máy bay nội địa, ưu điểm là thuộc thẩm quyền ban hành của Bộ Xây dựng và có hành lang pháp lý đầy đủ.
Tuy nhiên, hạn chế của phương án này là quy trình lập phương án giá, thẩm định phương án giá và ban hành văn bản điều chỉnh giá cần nhiều thời gian để tổng hợp, đánh giá thông tin, số liệu nên quy trình này có thể kéo dài, khó phản ứng kịp thời với biến động nhanh của giá nhiên liệu bay.
Việc điều chỉnh tăng giá trần có hiệu lực trong trung và dài hạn, có tác động rõ ràng hơn đến chỉ số CPI so với phương án áp dụng phụ thu nhiên liệu trong ngắn hạn và dễ tạo tác động tâm lý, phản ứng tiêu cực của dư luận, do đây là quyết định điều chỉnh chính sách giá chính thức.
Trong bối cảnh đó, Cục Hàng không Việt Nam tiếp tục bảo lưu đề xuất áp dụng phụ thu nhiên liệu như một cơ chế tạm thời, ngoài khung giá trần hiện hành.
Theo đề xuất, phụ thu sẽ được kích hoạt khi giá Jet A-1 vượt 100 USD/thùng, với bước điều chỉnh 10 USD. Mức thu được tính toán dựa trên chi phí nhiên liệu tăng thêm so với mức cơ sở 90 USD/thùng - ngưỡng mà các hãng có thể cân đối hoạt động.
Phụ thu dự kiến áp dụng trong 3 tháng và theo nguyên tắc chia sẻ chi phí 50-50 giữa doanh nghiệp và hành khách.
So với quốc tế, mô hình này tương đồng với Nhật Bản, nơi phụ thu được điều chỉnh định kỳ theo giá nhiên liệu. Tuy nhiên, mức đề xuất tại Việt Nam được đánh giá là thấp hơn. Ví dụ, chặng bay tương đương Hà Nội - TP HCM chỉ dự kiến phụ thu khoảng 311.000 đồng, trong khi tuyến Nhật - Hàn có thể lên tới hơn một triệu đồng.
Máy bay tại sân bay quốc tế Nội Bài. Ảnh: Giang Huy
Theo báo cáo từ các hãng hàng không, chi phí nhiên liệu tăng cao đang tạo áp lực lớn lên hoạt động kinh doanh, trong khi các chính sách hỗ trợ hiện hành chỉ bù đắp được một phần.
Vietnam Airlines cho biết chi phí phát sinh thêm trong năm 2026 ước tính từ 11.000 đến 27.000 tỷ đồng. Các chính sách miễn thuế bảo vệ môi trường và thuế nhập khẩu trong tháng 3 và 4 giúp hãng giảm khoảng 105 tỷ đồng. Nếu cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu đến hết năm 2026, tổng mức hỗ trợ dự kiến bù đắp khoảng 10% chi phí tăng thêm do giá nhiên liệu.
Với Vietjet, trong tháng 4/2026, khi giá nhiên liệu bay khoảng 195 USD/thùng, chi phí của hãng tăng thêm khoảng 24 triệu USD.
Cuối tháng 3, Cục Hàng không Việt Nam đã đề xuất Bộ Xây dựng áp dụng phụ thu nhiên liệu bay nội địa từ 1/4 đến 30/6, mức cao nhất 680.000 đồng/vé, trong bối cảnh giá Jet A1 tăng mạnh do căng thẳng Trung Đông.
Theo đó, với đường bay 500-850 km, tương đương chặng Hà Nội - Đà Nẵng, phụ thu dự kiến 297.000 đồng/vé khi giá Jet A1 ở mức 220 USD/thùng, nâng giá vé tối đa từ 2,89 triệu đồng lên 3,16 triệu đồng. Nếu giá nhiên liệu từ 250 USD/thùng trở lên, phụ thu tăng lên 365.000 đồng, giá vé tối đa khoảng 3,255 triệu đồng.
Với chặng 1.000-1.280 km như Hà Nội - TP HCM, phụ thu là 450.000 đồng/vé ở mức giá 220 USD/thùng và 553.000 đồng nếu trên 250 USD/thùng. Giá vé trần 3,4 triệu đồng có thể tăng lên gần 4 triệu đồng.
Chặng trên 1.280 km như Hà Nội - Phú Quốc có mức phụ thu 553.000-680.000 đồng/vé. Giá vé tối đa từ 4 triệu đồng có thể tăng lên 4,55-4,68 triệu đồng.
Sau khi đề xuất, Bộ Xây dựng đã yêu cầu Cục Hàng không làm rõ các phương án tăng giá trần vé máy bay nội địa và phụ thu nhiên liệu.
Đoàn Loan
