Nhưng không có màn ăn mừng phô trương. Chỉ một cái nhìn thẳng về phía trước, như thể anh vừa hoàn thành một buổi tập dài hơn là phá vỡ rào cản mang tính lịch sử của thể thao thế giới. Nhưng để đến khoảnh khắc ấy, Sawe đã đi một hành trình dài hơn bất kỳ con số nào có thể diễn tả.
Sawe bước ra ánh sáng tại chính London năm ngoái. Khi đó, cuộc đua quy tụ những ngôi sao như huyền thoại Eliud Kipchoge hay kỷ lục gia half marathon thế giới Jacob Kiplimo, còn Sawe chỉ là cái tên được nhắc đến như một hiện tượng mới.
Nhưng đến km thứ 30, Sawe - khi đó mới lần thứ hai thi đấu marathon - bất ngờ bứt tốc, bỏ lại nhóm dẫn đầu rồi một mình về đích với thời gian 2 giờ 2 phút 27 giây. Anh bỏ cách người chạy sau gần 400 m - như tuyên bố không cần lời rằng: một ngôi sao marathon mới đã xuất hiện.
Sawe sinh năm 1995 tại Cheukta, vùng cao nguyên Uasin Gishu. Nơi đó không có đường nhựa, không điện ổn định, không khái niệm "tương lai thể thao".
Tuổi thơ của anh là những buổi chạy bộ đến trường trên đất đỏ, là những buổi tối bị nuốt chửng bởi bóng tối lúc 7 giờ tối, là những mùa mưa biến cả vùng thành bùn lầy.
Bà ngoại - người nuôi dưỡng anh - là trung tâm của tất cả. Bà không có học thuyết huấn luyện nào, chỉ có một câu lặp đi lặp lại: mọi thứ rồi sẽ ổn. Và chính câu nói đó trở thành nền tảng tâm lý của Sawe sau này.
Sabastian Sawe trong buổi tập tại quê nhà. Ảnh: Runners World
Như mọi tài năng Kenya, Sawe đến Iten - "thánh địa chạy bộ" ở độ cao hơn 2.400 m. Nhưng Iten không phải giấc mơ. Nó là một cuộc sàng lọc khắc nghiệt. Hàng trăm VĐV tập luyện mỗi ngày, nhưng chỉ số ít trở thành nhà vô địch. Phần còn lại biến mất trong im lặng.
Sawe khi ấy không nổi bật. Không hợp đồng. Không huấn luyện viên riêng. Không tương lai rõ ràng. Anh sống bằng niềm tin và sự kiên trì, trong khi gia đình bắt đầu đặt câu hỏi: có nên dừng lại để làm công việc ổn định?
Áp lực tăng lên khi anh lập gia đình và có con. Một vị trí trong ngành cảnh sát - ổn định, thu nhập chắc chắn - đã ở rất gần. Nhưng Sawe từ chối.
Năm 2020, anh bị rách gân, rồi Covid-19 đóng băng toàn bộ hệ thống thi đấu. Không giải đấu. Không cơ hội. Không thu nhập - đó là thời điểm nhiều VĐV rời bỏ đường chạy. Nhưng Sawe không từ bỏ và quyết định đó đưa anh đến bước ngoặt lớn nhất đời mình: gia nhập 2Running Club dưới sự dẫn dắt của HLV Claudio Berardelli.
Ở 2Running, Sawe lần đầu tiếp cận một môi trường huấn luyện khoa học: giáo án chi tiết, phục hồi bài bản, theo dõi thể trạng sát sao.
Không còn chạy theo bản năng. Mọi thứ được tính toán: tải lượng, nhịp phát triển, chu kỳ nghỉ. Điều quan trọng hơn: lần đầu tiên, anh được tin rằng mình có thể trở thành nhà vô địch.
Những buổi trị liệu 5-6 lần mỗi tuần, những buổi chạy dài 200 km mỗi tuần, những bài tập ngưỡng được kiểm soát từng nhịp... tất cả tạo nên một phiên bản mới của Sawe.
Sabastian Sawe về đích đầu tiên tại Berlin Marathon vào ngày 21/9/2025. Ảnh: AP
Năm 2022, tại Rome-Ostia Half Marathon, Sawe tạo dấu ấn đầu tiên khi về nhất với 58 phút 2 giây. Nhưng đường chạy tại giải này không đủ điều kiện công nhận kỷ lục. Không lâu sau, anh tiếp tục gây chú ý khi thắng Bahrain Royal Night Half Marathon với 58 phút 58 giây, lần đầu bước vào nhóm những chân chạy cự ly 21km nhanh nhất thế giới.
Sự tiến bộ của Sawe không dừng lại. Tháng 9/2022, anh lập kỷ lục quốc gia Kenya ở nội dung chạy một giờ tại Memorial Van Damme với 21.250 m, tiệm cận kỷ lục thế giới. Đến năm 2023, Sawe dần xuất hiện trên bản đồ thế giới khi về thứ bảy nội dung nam tại Giải vô địch việt dã thế giới 2023, trước khi khẳng định vị thế bằng chức vô địch thế giới half marathon cùng năm.
Từ nền tảng đó, anh bước lên cự ly marathon với màn ra mắt 2 giờ 2 phút 5 giây tại Valencia cuối năm 2024 - một trong những ra mắt nhanh nhất lịch sử, lập tức đưa tên anh vào nhóm ứng viên hàng đầu thế giới.
Việc liên tiếp vô địch tại London Marathon rồi Berlin Marathon 2025 như lời khẳng định rằng Sawe không còn là hiện tượng mà là một thế lực thực sự của marathon hiện đại.
Khoảnh khắc Sawe nước rút về nhất London Marathon 2026.
Rồi khoảnh khắc lịch sử đến tại London ngày 26/4. Sawe về đích sau 1 giờ 59 phút 30 giây, qua đó khép lại cuộc tranh luận lớn nhất của marathon hiện đại: liệu mốc 2 giờ có thể bị phá vỡ hợp lệ.
Thành tích ấy không chỉ là một kỷ lục. Nó là kết quả của tuổi thơ nghèo khó ở Cheukta, của những năm tháng vô danh ở Iten, của chấn thương, mất mát và sự kiên trì tuyệt đối trong một hệ thống huấn luyện kỷ luật.
Và trên hết, là của một niềm tin đơn giản mà bà anh từng nói: mọi thứ rồi sẽ ổn. Ở London hôm qua, thế giới marathon không chỉ chứng kiến một nhà vô địch. Họ chứng kiến một ranh giới bị xóa bỏ.
Hồng Duy
