Ngày 29/4, sau khi trực tiếp xem mô hình tòa án điện tử tại TAND Khu vực 1, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Văn Quảng cho biết sẽ thí điểm triển khai đồng bộ, nhân rộng cách làm này ở nhiều nơi, nhằm số hóa dữ liệu, tăng minh bạch và giảm thủ tục cho người dân.
Vận hành khép kín, xử lý hồ sơ hoàn toàn trên môi trường số
Tại buổi làm việc, Chánh án TAND Khu vực 1 Nguyễn Quang Huynh cho biết mô hình gồm hai phần: hệ thống quản lý nội bộ và cổng dành cho người dân.
Ở phía nội bộ, toàn bộ công văn, hồ sơ được số hóa ngay từ đầu và chuyển vào tài khoản của chánh án. Từ đây, hồ sơ được phân công cho thẩm phán bằng cách ngẫu nhiên hoặc chỉ định với những vụ cần chuyên môn.
Thẩm phán chỉ cần đăng nhập là có thể xem đầy đủ hồ sơ, tài liệu, kể cả khi chưa nhận bản giấy. Dữ liệu cũng chỉ nhập một lần, được chuẩn hóa sẵn theo các thông tin như căn cước công dân, số điện thoại liên hệ.
Mỗi hồ sơ có mã số riêng để thẩm phán, thư ký xử lý, chỉ hiển thị thông tin cần thiết, hạn chế lộ dữ liệu không liên quan.
Hệ thống còn giúp thống kê, phân loại án chính xác. Tiến độ giải quyết được cập nhật theo thời gian thực, chánh án có thể theo dõi trực tiếp mà không cần chờ báo cáo giấy như trước.
Chánh án TAND Khu vực 1 Nguyễn Quang Huynh báo cáo về mô hình tòa án điện tử đang áp dụng. Ảnh: Quang Trung
Theo ông Huynh, phần mềm được xây dựng theo dạng mô-đun, có thể cập nhật, mở rộng tính năng linh hoạt mà không phải thay toàn bộ hệ thống nếu sau này ngành triển khai nền tảng mới.
Đơn vị đã số hóa gần như toàn bộ hồ sơ để hình thành cơ sở dữ liệu. Khi được cấp chữ ký số, hệ thống có thể bổ sung chức năng soạn thảo, ký văn bản trực tuyến. Hiện chỉ còn khâu đóng dấu chưa thực hiện được trên môi trường số.
Phần mềm được thiết kế bám sát quy trình thủ tục hành chính tư pháp, cho phép thẩm phán, thư ký xử lý xuyên suốt từ đầu vào đến đầu ra trên một nền tảng.
Chánh án 'đặt hàng' phần mềm tích hợp quản lý án phúc thẩm
Ghi nhận nỗ lực của TAND Khu vực 1, ông Quảng đánh giá cao việc đơn vị chủ động tự nghiên cứu, phát triển phần mềm dù không có kinh phí hay chỉ đạo ban đầu.
Từ mô hình này, ông yêu cầu TP HCM triển khai đồng bộ tại tất cả TAND khu vực, coi đây là địa bàn trọng điểm khi chiếm khoảng 1/4 lượng án cả nước. Việc thực hiện cần có lộ trình cụ thể, báo cáo định kỳ và tổ chức thử nghiệm trên diện rộng.
"Chỉ khi triển khai thực tế mới kiểm chứng được dữ liệu có đồng bộ hay không", ông nói, đồng thời cho biết việc tiếp nhận mô hình sẽ được quyết định sau khi đánh giá hiệu quả.
Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Văn Quảng phát biểu trong buổi làm việc tại TAND Khu vực 1. Ảnh: Quang Trung
Đánh giá mô hình, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Văn Quảng cho rằng phần mềm hiện phù hợp với giai đoạn sơ thẩm, đề nghị TAND Khu vực 1 tiếp tục hoàn thiện, tích hợp thêm các quy trình phúc thẩm, giám đốc thẩm và tái thẩm.
"Nếu hoàn thiện được các bước này, TAND Tối cao sẽ xem xét tiếp nhận mô hình", ông nói.
Theo ông Quảng, phần mềm phải giải quyết được thủ tục hành chính tư pháp, đồng thời giúp giảm thời gian, chi phí cho người dân và tăng tính minh bạch. Hệ thống cần cho phép người dân biết rõ thời hạn xử lý, tình trạng hồ sơ và các văn bản liên quan đã được số hóa, công khai hay chưa.
TAND TP HCM nhìn nhận vướng mắc khi triển khai
Tham gia buổi làm việc, tân Chánh án TAND TP HCM Phạm Quốc Hưng cho rằng việc số hóa toàn bộ dữ liệu của ngành tòa án tại TP HCM là xu hướng tất yếu, giúp xử lý công việc không phụ thuộc thời gian, không gian.
Tuy nhiên, theo ông Hưng, phần mềm hiện chưa kết nối với hệ thống quản lý tòa án của TAND Tối cao (QLTA), khiến các đơn vị phải vận hành song song hai nền tảng. Vì vậy, cần có sự phối hợp giữa các khu vực và Cục Công nghệ thông tin của TAND Tối cao để tận dụng các trường dữ liệu sẵn có từ QLTA.
Để nhân rộng mô hình, cần tính toán nguồn lực về nhân sự, tài chính, đồng thời cập nhật các điều kiện pháp lý mới như áp dụng chữ ký số vào phần mềm nhằm rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ.
Trong thời gian tới, TAND TP HCM sẽ ưu tiên số hóa dữ liệu, đồng thời đề xuất thành phố hỗ trợ để triển khai hiệu quả mô hình tòa án điện tử.
Trước đó, theo chỉ đạo của ông Quảng, TAND TP Đà Nẵng và các tòa khu vực trực thuộc đã nhận chuyển giao thí điểm mô hình này từ TAND Khu vực 1. Hiện mô hình cũng đã được triển khai tại TAND hai cấp ở nhiều tỉnh, thành và hàng chục TAND khu vực trên cả nước.
TAND Khu vực 1 là đơn vị đầu tiên trên cả nước áp dụng hệ thống tòa án điện tử để quản lý nội bộ, được xem là bước đột phá trong cải cách tư pháp và chuyển đổi số của ngành tòa án.
Toàn bộ quy trình từ thụ lý đến khi kết thúc vụ án đều được thực hiện trên một phần mềm tích hợp nhiều ứng dụng, vận hành khép kín như một "sổ điện tử" lưu trữ toàn bộ dữ liệu của tòa án.
Mô hình này được triển khai từ đầu năm tại TAND quận 1, sau đó tiếp tục tích hợp khi sáp nhập các tòa quận 1, 3, 4 (cũ).
Hải Duyên
