"Chúng ta đang bắt đầu chứng kiến tác động môi trường cực kỳ nghiêm trọng, gây tổn thất lớn về sinh mạng con người và tiền bạc", giáo sư Hugh Coe tại Đại học Manchester, trưởng nhóm nghiên cứu, nói với Times về tác động của tình trạng ấm lên toàn cầu. Theo chương trình quan sát Trái Đất Copernicus của Liên minh châu Âu, nhiệt độ trung bình toàn cầu 5 năm qua (2021-2025) ước tính tăng 1,3-1,4 độ C so với nửa cuối thế kỷ 19.
Coe cùng đồng nghiệp đang tìm hiểu phương pháp làm sáng mây để bảo vệ hệ sinh thái mong manh ở nhiều địa điểm như rạn san hô Great Barrier khỏi những đợt nắng nóng cực đoan. Nghiên cứu mới nằm trong dự án REFLECT, do Cơ quan Phát minh và Nghiên cứu Tiên tiến Anh (ARIA) tài trợ thông qua chương trình Khám phá làm mát khí hậu. Đây là một trong 22 dự án địa kỹ thuật khí hậu được ARIA phân bổ tổng cộng 57 triệu bảng Anh.
Theo Independent, nhóm REFLECT đang tiến hành thí nghiệm bên trong một buồng mây bằng thép không gỉ ba tầng. Họ nghiên cứu cách các giọt nước hoạt động trong buồng mây, phát triển thiết bị phun chuyên dụng, sử dụng mô hình máy tính, đồng thời bắt đầu liên hệ với một số cộng đồng ven biển, nơi có thể tổ chức thử nghiệm trong tương lai.
Hiện chưa có địa điểm nào được chọn và chưa có thí nghiệm ngoài trời nào dự kiến diễn ra trước năm 2028. Ngay cả khi triển khai, các thí nghiệm này cũng phải vượt qua quá trình giám sát độc lập của ARIA, những đánh giá an toàn và yêu cầu khác.
Nhóm nghiên cứu cho biết, một trong những thách thức chính là thiếu dữ liệu thực tế về cách tốt nhất để tạo ra các giọt nước kích thước vừa phải và đồng đều. Nếu quá lớn, chúng có nguy cơ hút hết hơi ẩm trước khi những giọt nhỏ hơn hình thành. Nếu quá nhỏ, chúng sẽ không hiệu quả, tức không làm cho mây đủ sáng.
Trong ba năm tới, họ sẽ thử nghiệm những phương pháp phun khác nhau, so sánh kết quả với mô hình dự đoán và hợp tác với cộng đồng địa phương để thử nghiệm thực tế. Trong tương lai, nước mặn có thể được bắn lên mây bằng pháo phun sương cỡ lớn, loại thường dùng trong các lễ hội.
Mọi thử nghiệm ngoài trời đều sẽ có quy mô nhỏ, giới hạn thời gian và được giám sát chặt chẽ, chỉ dùng nước biển và mô phỏng quá trình phun sương tự nhiên trên đại dương. Nếu được phê duyệt, thử nghiệm ban đầu sẽ gồm các đợt phun sương ngắn trên biển với tác động tan biến trong vòng 24 giờ.
Nhóm nghiên cứu tại Đại học Manchester tin phương pháp này sẽ hiệu quả. Trước đây, giới chuyên gia phát hiện ô nhiễm từ nhiên liệu vận tải bẩn làm cho mây sáng hơn, nhưng kể từ khi các quy định quốc tế yêu cầu nhiên liệu sạch hơn được ban hành 6 năm trước, một tác dụng phụ là mây trên đại dương tối đi, vô tình thúc đẩy ấm lên toàn cầu.
Mây đóng vai trò quan trọng với khí hậu. Ảnh: Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA)
Dù theo đuổi hướng tiếp cận mới, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh việc con người giảm khí thải nhà kính vẫn thiết yếu. "Giảm phát thải carbon là con đường bền vững duy nhất để thoát khỏi khủng hoảng khí hậu. Tuy nhiên, quá trình này đang diễn ra không đủ nhanh để bảo vệ nhiều khu vực trên thế giới khỏi những tác động tồi tệ nhất của ấm lên toàn cầu", Mark Symes, Giám đốc chương trình của ARIA, giải thích với Independent.
Ông cho biết, các cuộc tranh luận về làm mát khí hậu đang bị đình trệ vì thiếu dữ liệu khách quan. "Chương trình Khám phá làm mát khí hậu sẽ cung cấp cơ sở dữ liệu khách quan mà thế giới cần để đưa ra những quyết định an toàn, sáng suốt về các biện pháp can thiệp khí hậu này".
Thu Thảo tổng hợp
