Tại bãi đất bụi bặm cách Bắc Kinh một giờ lái xe, dòng xe cộ liên tục ra vào tấp nập để sạc pin. Đây chỉ là một mắt xích trong mạng lưới xe tải điện đang mở rộng nhanh chóng ở Trung Quốc.
Mảng xe điện dân dụng của Trung Quốc đã nổi tiếng từ lâu, nhưng lĩnh vực xe tải điện mới tăng tốc trong thời gian gần đây. Theo các chuyên gia, hệ thống hạ tầng sạc và đổi pin phủ rộng khiến lợi thế chi phí đang nghiêng hẳn về xe tải điện, đánh dấu sự "thay da đổi thịt" với ngành vận tải Trung Quốc và có thể coi là "đòn chí tử" với xe tải chạy bằng diesel truyền thống.
"2025 là năm đột phá đối với xe điện hạng nặng tại Trung Quốc. Khi hạ tầng sẵn sàng, xe điện sẽ trở thành lựa chọn kinh tế nhất cho đa số hoạt động giao hàng và vận tải", Lauri Myllyvirta, đồng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí sạch (CREA), chuyên gia về tiêu thụ năng lượng Trung Quốc, nêu quan điểm.
Tài xế quẹt thẻ sạc pin cho xe tải điện ở Bắc Kinh ngày 23/4. Ảnh: AFP
Quá trình thay thế xe tải chạy bằng diesel ở Trung Quốc đang tăng tốc trong những năm gần đây.
Theo dữ liệu từ Commercial Vehicle World, công ty cung cấp thông tin thị trường có trụ sở tại Bắc Kinh, các mẫu xe điện chiếm 29% tổng doanh số xe tải nội địa tại Trung Quốc vào năm ngoái, tăng mạnh so với mức 14% năm 2024. Tỷ lệ thâm nhập thị trường năm 2021 chỉ ở mức chưa đến 1%.
Các nhà sản xuất dự báo thị phần xe tải điện sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, có khả năng chiếm phần lớn doanh số bán hàng trong vài năm tới.
Wang, tài xế xe tải 43 tuổi, cho biết công việc đã thay đổi khá nhiều kể từ khi chuyển sang sử dụng xe điện. "Điều khiển rất nhẹ nhàng. Xe cũ của tôi có hơn 10 số, vận hành rất cồng kềnh. Với xe điện, bạn chẳng phải làm gì cả, tất cả đều tự động", anh nói khi cắm cáp sạc tại trạm ở quận Mật Vân, Bắc Kinh.
Khi được hỏi tại sao các công ty vận tải có xu hướng chuyển sang dùng xe tải điện nhiều hơn, anh cho rằng nguyên nhân bắt nguồn từ sự hỗ trợ trong chính sách quốc gia và kinh tế thị trường. "Đó là quy luật đào thải. Với chi phí vận chuyển và mọi thứ đi kèm hiện nay, ai cũng cố gắng để kiếm được nhiều tiền hơn. Loại xe này có chi phí vận hành thấp hơn", Wang nói.
Zhang, một tài xế khác ở trạm sạc, cho hay đã chuyển từ xe tải chạy bằng khí tự nhiên sang xe điện được hai tháng. Công việc của ông chủ yếu là chở cát và đá trên quãng đường ngắn quanh Bắc Kinh. Zhang lưu ý rằng xe tải điện chưa phù hợp với hành trình dài.
Mẫu xe mà Zhang đang lái có tầm hoạt động tối đa khoảng 240-250 km. "Động cơ khá mạnh, tăng tốc nhanh. Tất cả tập trung vào tốc độ, nhưng phạm vi di chuyển vẫn còn hạn chế", ông nói.
Khi quá trình chuyển đổi xe tải điện trong nước đang tăng tốc, các doanh nghiệp Trung Quốc cũng bắt đầu nghĩ nhiều hơn đến thị trường nước ngoài.
"Tương tự xe dân dụng, các nhà sản xuất xe tải hạng nặng Trung Quốc đang coi xuất khẩu là chiến lược tất yếu, do cạnh tranh ngày càng tăng và thị trường nội địa dần bão hòa", Christopher Doleman, nhà phân tích tại Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA), nhận định.
Những bất ổn gần đây trên thị trường năng lượng toàn cầu do xung đột Trung Đông cũng là chất xúc tác tiềm năng cho xu hướng này. "Nhu cầu về xe tải hạng nặng chạy điện có khả năng sẽ cao hơn, khi các hãng vận hành cố gắng giảm thiểu rủi ro từ sự biến động của giá dầu diesel", ông nói.
Tài xế trả thiết bị về trụ sau khi sạc đầy pin cho xe tải ở Bắc Kinh ngày 23/4. Ảnh: AFP
Han Wen, người sáng lập công ty khởi nghiệp xe tải điện Windrose Technology, cũng cho rằng chiến sự Trung Đông đã thúc đẩy nhu cầu về xe tải điện.
Thành lập năm 2022 và có trụ sở tại Bỉ, Windrose đang tìm cách tận dụng chuỗi cung ứng xe điện tiên tiến của Trung Quốc để khẳng định vị thế trên thị trường xe tải điện đường dài toàn cầu và cạnh tranh trực tiếp với tập đoàn Tesla của Mỹ.
"Đối với xe tải, phạm vi hoạt động là hạn chế lớn nhất", Han nói. Ông lưu ý rằng xe tải của Windrose có thể chạy khoảng 700 km sau một lần sạc đầy và công ty muốn nâng con số này lên 1.000 km vào năm 2030.
Windrose đang tìm cách đẩy mạnh sản xuất sau khi được cấp phép lưu hành tại châu Âu, Trung Quốc, Mỹ và Nam Mỹ.
"Chúng tôi sẽ chế tạo khoảng 1.000 xe tải trong năm nay. Không còn nghi ngờ gì nữa, xe điện là sự lựa chọn ưu việt về mặt kinh tế. Tôi nghĩ chúng ta đang đứng trước ngưỡng cửa xóa sổ xe tải chạy dầu diesel", Han nói, cho hay mục tiêu tiếp theo là 10.000 chiếc vào năm tới và 100.000 xe vào năm 2030.
Hồng Hạnh (Theo AFP)
