Bà Nguyễn Hương Thủy, quản lý nhân sự Công ty TNHH Thương mại và Du lịch Anex Việt Nam, cho biết từ giữa năm 2025, doanh nghiệp liên tục đăng tuyển hướng dẫn viên tiếng Nga với mức lương hơn 1.100 USD một tháng nhưng rất khó tìm người. Hiện nay công ty chỉ có 16 người nói tiếng Nga trong tổng số 43 hướng dẫn viên quốc tế.
Theo kế hoạch, từ tháng 4 đến tháng 10 năm nay, công ty dự kiến đón hơn 183.000 lượt khách từ Nga và Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS). Để chữa cháy, đơn vị từng điều động hướng dẫn viên tiếng Anh tiếp đoàn, song hiệu quả không cao do rào cản ngôn ngữ.
Tương tự, bà Hoàng Thị Phong Thu, chủ tịch Công ty TNHH Lữ hành Pegas Misr Việt Nam, chia sẻ doanh nghiệp sẵn sàng trả lương cho hướng dẫn viên tiếng Nga cao gấp đôi tiếng Anh nhưng vẫn thiếu hụt. Bà Thu từng ra Hà Nội, Đà Nẵng, TP HCM tìm kiếm nhân sự nhưng nguồn cung rất khan hiếm. Thậm chí, một số người có thẻ hướng dẫn viên nhưng năng lực giao tiếp thực tế yếu, khiến du khách phàn nàn.
Anh Phùng Quốc Trung, hướng dẫn viên du lịch tiếng Nga với hơn 15 năm kinh nghiệm, cho biết lượng khách Nga đến Khánh Hòa cao điểm vào mùa hè hoặc những tháng cuối năm, thời gian đó anh gần như kín lịch và khoảng nghỉ ngơi giữa các tour để hồi phục sức khỏe và dành cho gia đình rất ít.
Ngoài ra, nhiều hướng dẫn viên trẻ mới ra trường dù có nền tảng tiếng Nga nhưng chưa đủ kinh nghiệm để dẫn các đoàn lớn hoặc xử lý những chương trình phức tạp nên "lúc cao điểm công việc của anh áp lực hơn".
Lượng khách Nga đến Khánh Hòa tăng mạnh từ giữa năm 2025. Ảnh: Bùi Toàn
Thống kê cho thấy, 4 tháng đầu năm 2026, Khánh Hòa đón hơn 386.000 lượt khách Nga, tăng gấp 4,8 lần so với cùng kỳ 2025. Mỗi ngày có 10-12 chuyến bay đưa khoảng 2.000-2.500 khách hạ cánh xuống địa phương. Nhu cầu đi tour rất cao do khách thường lưu trú kéo dài 9-14 ngày.
Tuy nhiên, nguồn cung nhân lực lại tỷ lệ nghịch với lượng khách. Theo bà Thái Thị Lệ Hằng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa, toàn tỉnh hiện có 1.538 người được cấp thẻ hướng dẫn viên quốc tế, nhưng tiếng Nga chỉ có 83 người (chiếm khoảng 5%).
Lãnh đạo ngành du lịch lý giải sự thiếu hụt này xuất phát từ việc tiếng Nga là ngoại ngữ đặc thù, ít người theo học. Thêm vào đó, dịch Covid-19 kéo dài khiến thị trường gián đoạn, nhiều hướng dẫn viên bỏ nghề hoặc về quê tìm công việc khác. Khi thị trường bùng nổ trở lại, nguồn cung không kịp bù đắp.
Ngoài yêu cầu về ngoại ngữ, nghề hướng dẫn viên quốc tế còn đòi hỏi kỹ năng nghề nghiệp, kiến thức văn hóa - lịch sử, khả năng xử lý tình huống và đáp ứng đầy đủ điều kiện hành nghề theo quy định pháp luật.
"Vì vậy, việc đào tạo một hướng dẫn viên tiếng Nga có chất lượng cần thời gian và sự đầu tư bài bản", bà Hằng nói.
Du khách Nga trải nghiệm đi du thuyền ngắm vịnh Nha Trang. Ảnh: Bùi Toàn
Theo điều 59 Luật Du lịch 2017, người nước ngoài không được phép hành nghề hướng dẫn viên du lịch tại Việt Nam.
Đối với doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành có hành vi sử dụng người nước ngoài hoạt động hướng dẫn du lịch tại Việt Nam sẽ bị xử phạt từ 80-90 triệu đồng; đồng thời tước quyền sử dụng giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành từ 12-18 tháng, theo Nghị định 45/2019 của Chính phủ.
Vì vậy, các doanh nghiệp lữ hành quốc tế phải phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nhân sự trong nước, khiến bài toán thiếu hụt càng trở nên nan giải.
Trước thực trạng này, các doanh nghiệp lữ hành kiến nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho phép cơ chế thí điểm (trong giai đoạn 2026–2027): sử dụng nhân sự nước ngoài làm "nhân viên hỗ trợ ngôn ngữ, chăm sóc khách hàng" trong thời gian du khách lưu trú. Doanh nghiệp cam kết những nhân sự này không thay thế vai trò của hướng dẫn viên Việt Nam nhằm tuân thủ luật, đồng thời chịu trách nhiệm bảo lãnh, quản lý toàn diện.
Đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết đang phối hợp cùng Đại học Khánh Hòa và Hiệp hội Du lịch tỉnh mở các lớp đào tạo chuyên ngành và ngắn hạn tiếng Nga. Cơ quan chức năng cũng yêu cầu các doanh nghiệp lữ hành cam kết tiếp nhận nhân sự sau đào tạo để giải quyết bài toán nhân lực mang tính chiến lược này.
Bùi Toàn
