Không đạt tiêu chuẩn ESG, doanh nghiệp có cửa vay vốn ngân hàng?

Để làm rõ cách các ngân hàng tiếp cận và triển khai ESG trong thực tế cũng như những yêu cầu đặt ra với doanh nghiệp khi tiếp cận nguồn vốn, phóng viên Dân trí đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Hưng - Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank) để làm rõ nội dung này.

HỎI ĐÁP VỚI CHUYÊN GIA

Các ngân hàng hiện tích hợp tiêu chí ESG như thế nào trong quy trình thẩm định và cấp tín dụng cho doanh nghiệp?

- Các ngân hàng tại Việt Nam đang có sự phân hóa khá rõ trong cách tiếp cận và tích hợp tiêu chí ESG vào quy trình thẩm định tín dụng.

Một là nhóm thực hành cơ bản: Chủ yếu tập trung vào yếu tố môi trường theo quy định của Ngân hàng Nhà nước nêu tại Thông tư 17/2022/TT-NHNN. Nhóm này thường dừng lại ở việc rà soát các rủi ro môi trường để đảm bảo tuân thủ quy định.

Khi xem xét một khoản vay, ngân hàng thường đánh giá những yếu tố ESG nào của doanh nghiệp?

- Bên cạnh việc cân nhắc về hiệu quả tài chính, TPBank đánh giá toàn diện 3 trụ cột ESG khi xem xét cấp tín dụng.

Với môi trường, chúng tôi xem xét mức độ tác động của hoạt động sản xuất kinh doanh đến môi trường, bao gồm phát thải, tiêu thụ năng lượng, tài nguyên và các biện pháp giảm thiểu.

Doanh nghiệp có ứng dụng công nghệ, tự động hóa để tối ưu năng lượng và giảm phát thải sẽ được đánh giá tích cực. Đây cũng là định hướng mà ngân hàng chúng tôi theo đuổi khi sử dụng công nghệ để tối ưu vận hành và giảm “dấu chân carbon” trong hoạt động ngân hàng.

Với xã hội, chúng tôi quan tâm đến điều kiện lao động, an toàn lao động, quyền lợi người lao động cũng như trách nhiệm với cộng đồng. Một doanh nghiệp phát triển bền vững cần hài hòa lợi ích kinh tế với yếu tố con người.

Với quản trị, ngân hàng đánh giá cao các doanh nghiệp có cơ cấu quản trị minh bạch, tuân thủ pháp luật và kiểm soát nội bộ hiệu quả. Việc ứng dụng dữ liệu và công nghệ để nâng cao minh bạch, giảm gian lận và tăng khả năng quản trị rủi ro cũng là một điểm cộng quan trọng.

Doanh nghiệp muốn tiếp cận nguồn vốn xanh hoặc tín dụng ưu đãi cần đáp ứng những tiêu chí ESG cụ thể nào?

- Để tiếp cận nguồn vốn xanh hoặc các gói tín dụng ưu đãi, doanh nghiệp cần đáp ứng một số tiêu chí cốt lõi:

Thứ nhất, dự án hoặc hoạt động phải có tác động tích cực rõ ràng đến môi trường, như tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo, giảm phát thải khí nhà kính, hoặc xử lý chất thải hiệu quả.

Thứ 2, doanh nghiệp cần tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật về môi trường và xã hội, không có tiền lệ vi phạm nghiêm trọng.

Thứ 3, cần có hệ thống quản lý ESG rõ ràng, bao gồm quy trình nhận diện, đo lường và kiểm soát rủi ro.

Thứ 4, minh bạch dữ liệu và báo cáo là yếu tố then chốt. Các chỉ số ESG cơ bản như phát thải, tiêu hao năng lượng, sử dụng nước… cần được đo lường và công bố một cách nhất quán, tránh nguy cơ "tẩy xanh - green washing" cho ngân hàng.

Tại TPBank, chúng tôi không chỉ “xét duyệt” mà còn đồng hành, tư vấn để doanh nghiệp từng bước đạt được các tiêu chí này, từ đó chuyển dịch xanh để tiếp cận nguồn vốn với chi phí tốt hơn.

Doanh nghiệp không đáp ứng tiêu chí ESG, điều đó có ảnh hưởng đến khả năng vay vốn hoặc chi phí vốn hay không?

- Câu trả lời là có.

ESG hiện đã trở thành một phần trong khung quản trị rủi ro của ngân hàng. Doanh nghiệp có rủi ro ESG cao thường đối mặt với các nguy cơ như chi phí xử lý môi trường, rủi ro pháp lý, hoặc gián đoạn hoạt động - tất cả đều ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng trả nợ.

Do đó, các yếu tố ESG sẽ tác động đến quyết định tín dụng, bao gồm khả năng được phê duyệt, mức lãi suất, hạn mức vay và yêu cầu về tài sản bảo đảm.

Quan điểm của chúng tôi là ESG không phải là một xu hướng nhất thời, mà là “chuẩn mực vận hành mới”. Thông qua việc tích hợp ESG, chúng tôi không chỉ quản trị rủi ro tốt hơn mà còn đóng vai trò thúc đẩy khách hàng chuyển đổi xanh, hướng đến phát triển bền vững.

Doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị những dữ liệu và thay đổi gì để đáp ứng yêu cầu ESG của ngân hàng trong thời gian tới?

- Theo tôi, doanh nghiệp cần chuẩn bị trên 3 phương diện chính:

Thứ nhất là tư duy phát triển bền vững dài hạn: ESG không nên được nhìn nhận như một yêu cầu tuân thủ, mà là nền tảng để tối ưu chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút vốn. Doanh nghiệp cần nhìn nhận đây là cơ hội để chủ động chuyển đổi sang mô hình vận hành bền vững.

Thứ 2 là đầu tư vào công nghệ và số hóa: Ứng dụng công nghệ giúp doanh nghiệp giảm tiêu hao năng lượng, tối ưu quy trình và kiểm soát tốt hơn các chỉ số ESG.

Thứ 3 là xây dựng hệ thống dữ liệu ESG bài bản: Doanh nghiệp cần đo lường và quản lý các chỉ số như phát thải, năng lượng, nước, chất thải… Đồng thời, các báo cáo quản trị, tuân thủ pháp lý cần tích hợp các nội dung ESG để tăng tính minh bạch và nâng cao chất lượng quản trị. Trong thời gian tới, khả năng “định lượng ESG” sẽ là yếu tố quyết định việc doanh nghiệp có tiếp cận được dòng vốn chất lượng hay không.