Vị trí việc làm trở thành trung tâm quản lý
Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định vị trí việc làm viên chức, nhằm cụ thể hóa Luật Viên chức năm 2025, trong đó xác lập vị trí việc làm là căn cứ trung tâm trong quản lý. Theo đó, các hoạt động như tuyển dụng, bố trí, sử dụng, đào tạo, đánh giá và thực hiện chính sách đều được thực hiện trên cơ sở vị trí việc làm.
Dự thảo nêu rõ, mô hình quản lý trước đây kết hợp giữa chức danh nghề nghiệp và vị trí việc làm chưa tạo được động lực rõ ràng để nâng cao chất lượng công việc. Việc tuyển dụng, đào tạo hay sử dụng viên chức chưa thực sự gắn với yêu cầu cụ thể của từng vị trí.
Trong bối cảnh Luật Viên chức năm 2025 không còn quy định hệ thống chức danh nghề nghiệp như một trục quản lý độc lập, dự thảo nghị định được xây dựng nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý thống nhất để quản lý viên chức theo vị trí việc làm, đồng thời bảo đảm đồng bộ với các quy định mới của pháp luật.
Dự thảo Nghị định mới xác định vị trí việc làm là căn cứ trung tâm trong quản lý viên chức (Ảnh: Nguyễn Hà Nam).
Chuẩn hóa danh mục vị trí và hệ thống bậc nghề nghiệp
Dự thảo nghị định quy định danh mục vị trí việc làm viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập được chia thành ba nhóm: vị trí quản lý, vị trí chuyên môn, nghiệp vụ và vị trí hỗ trợ. Danh mục này được ban hành thống nhất kèm theo nghị định, làm cơ sở để các đơn vị lựa chọn và áp dụng phù hợp với chức năng, nhiệm vụ.
Đối với các vị trí chuyên môn, nghiệp vụ và hỗ trợ, dự thảo xác định theo nguyên tắc mỗi lĩnh vực hoạt động tương ứng với một vị trí việc làm. Trong từng vị trí, có thể phân theo nhóm chuyên môn hoặc lĩnh vực chuyên sâu để phản ánh đầy đủ nội dung công việc thực tế.
Một điểm đáng chú ý là hệ thống bậc nghề nghiệp được thiết kế thống nhất trong từng vị trí việc làm, phản ánh mức độ phát triển nghề nghiệp của viên chức. Các bậc này được xác định dựa trên độ phức tạp của nhiệm vụ, kết quả công việc, mức độ đáp ứng khung năng lực và phạm vi trách nhiệm.
Theo đó, từ bậc 1 đến bậc 5 tương ứng với các mức độ từ thực hiện nhiệm vụ cơ bản theo quy trình có sẵn đến định hướng, dẫn dắt phát triển chuyên môn và hoàn thiện phương pháp, quy trình công việc. Việc thay đổi bậc nghề nghiệp không làm thay đổi vị trí việc làm của viên chức.
Gắn với khung năng lực và tăng quyền tự chủ cho đơn vị
Dự thảo quy định mỗi vị trí việc làm phải được xây dựng bản mô tả công việc và khung năng lực, bao gồm các nội dung như mục tiêu, nhiệm vụ, sản phẩm công việc, yêu cầu về năng lực, mối quan hệ công tác và phạm vi quyền hạn.
Khung năng lực được thiết kế tương ứng với từng bậc nghề nghiệp, làm cơ sở để đánh giá mức độ đáp ứng của viên chức đối với vị trí đảm nhiệm. Đối với vị trí quản lý, ngoài yêu cầu chuyên môn còn có các nội dung về năng lực quản lý và kết quả hoạt động của đơn vị hoặc bộ phận.
Dự thảo cũng nhấn mạnh việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, bảo đảm quyền tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập trong việc lựa chọn, bố trí và sử dụng viên chức theo vị trí việc làm, đồng thời gắn với trách nhiệm của người đứng đầu.
Bên cạnh đó, việc quản lý vị trí việc làm được yêu cầu gắn với ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và bảo đảm tính thống nhất trong toàn hệ thống.
