Sửa quy định thi đua, khen thưởng để tạo động lực phát triển đất nước

Tạo động lực bứt phá từ thi đua, khen thưởng

Nêu cơ sở thực tiễn, Bộ trưởng Đỗ Thanh Bình cho biết, trước những yêu cầu cấp bách từ thực tiễn đang đặt ra, đặc biệt là cuộc cách mạng sắp xếp tổ chức bộ máy trong hệ thống chính trị và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, dẫn tới một số quy định về tên gọi, tiêu chuẩn danh hiệu thi đua, tiêu chuẩn hình thức khen thưởng, thẩm quyền khen thưởng, thẩm quyền đề nghị khen thưởng được quy định trong Luật Thi đua, khen thưởng năm 2022 cần phải điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn.

Các nghị quyết, kết luận của Đảng về công tác thi đua, khen thưởng cũng đặt ra yêu cầu thể chế hóa để tạo động lực bứt phá mạnh mẽ, phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Đồng thời, một số bất cập, hạn chế trong quá trình triển khai thực hiện luật trong thời gian qua cũng đã bộc lộ, cần sửa đổi, bổ sung luật để tạo cơ sở pháp lý an toàn, hoàn thiện, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thi đua, khen thưởng trong giai đoạn mới.

Bộ trưởng Đỗ Thanh Bình cho biết dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung luật Thi đua, khen thưởng tập trung vào 6 nhóm vấn đề lớn.

Nội dung đầu tiên được Bộ trưởng nêu là việc sửa đổi, bổ sung liên quan đến phạm vi thi đua, danh hiệu thi đua và tiêu chuẩn danh hiệu thi đua. Các sửa đổi trong nhóm này nhằm đồng bộ hóa danh hiệu với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Cụ thể, dự luật điều chỉnh làm rõ phạm vi thi đua trong cụm, khối thi đua do Bộ, ban, ngành, tỉnh tổ chức. Tên các danh hiệu, tiêu chuẩn danh hiệu xã, phường, thị trấn tiêu biểu được đổi thành danh hiệu xã, phường, đặc khu tiêu biểu do hiện nay không còn đơn vị hành chính là “thị trấn”. 

Đối với danh hiệu “Chiến sĩ thi đua toàn quốc”, "Chiến sĩ thi đua cấp Bộ, tỉnh", "Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở", điều kiện “có đề tài khoa học, đề án khoa học, công trình khoa học và công nghệ” được thay bằng “nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo" để phù hợp với Luật Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025.

Tiếp đó, dự luật cũng sửa đổi, bổ sung theo hướng giao Chính phủ quy định tỷ lệ xét danh hiệu "chiến sĩ thi đua cơ sở" để đảm bảo tính linh hoạt, thực chất trong triển khai thực hiện xét tặng danh hiệu thi đua. Do hiện nay việc công nhận sáng kiến, đề tài khoa học... ở một số ngành, lĩnh vực còn nhiều, chưa đảm bảo tính khả thi.

Bên cạnh đó, cơ quan soạn thảo cũng đề nghị sửa đổi tiêu chuẩn tổ chức đảng, đoàn thể trong sạch vững mạnh.

Liên quan đến hoạt động khen thưởng, dự luật hoàn thiện nguyên tắc khen thưởng là khuyến khích đổi mới, sáng tạo. Bên cạnh đó, dự luật cũng điều chỉnh tiêu chuẩn khen thưởng tích lũy công trạng của tập thể, cá nhân...

Tán thành khen thưởng theo tiêu chí đổi mới, sáng tạo

Trình bày báo cáo thẩm tra dự thảo Luật Thi đua, khen thưởng, Chủ nhiệm Ủy ban văn hóa xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh tán thành nhận định cần thiết sửa đổi, bổ sung dự án Luật Thi đua khen thưởng để thể chế hóa chủ trương của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời khắc phục một số vướng mắc về tiêu chuẩn thi đua, khen thưởng.

Tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban văn hóa xã hội cho rằng, dự thảo luật chưa đánh giá cụ thể việc đảm bảo nguồn nhân lực và tài chính để tổ chức thực hiện luật, chưa giải quyết triệt để được vấn đề về thành lập và sử dụng quỹ.

Bên cạnh đó, Ủy ban Văn hóa xã hội tán thành việc bổ sung nguyên tắc khen thưởng đối với các thành tích tiêu biểu liên quan đến đổi mới, sáng tạo, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học và công nghệ. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cũng đề nghị Chính phủ quy định nguyên tắc riêng đối với khen thưởng đột xuất, khen thưởng chuyên đề.

Ngoài ra, có ý kiến đề nghị giao Chính phủ quy định chi tiết điều kiện, tiêu chí và tần suất xét khen thưởng thành tích đột xuất, chuyên đề, sửa đổi để tháo gỡ vướng mắc nhưng không làm hạ chuẩn khen thưởng; mở rộng phạm vi ghi nhận thành tích nhưng vẫn phải bảo đảm nguyên tắc “một thành tích chỉ được khen thưởng một lần, một hình thức”, bảo đảm tương xứng giữa thành tích và hình thức khen thưởng.

Về hình thức khen thưởng, cơ quan thẩm tra của Quốc hội cũng đề nghị Chính phủ quy định thuật ngữ rõ ràng để có cách hiểu thống nhất đối với khen thưởng phong trào và chuyên đề.

Về danh hiệu "Chiến sĩ thi đua toàn quốc", "Chiến sĩ thi đua Bộ, ban, ngành, tỉnh", "chiến sĩ thi đua cơ sở", Ủy ban Văn hóa xã hội đề nghị Chính phủ chỉ quy định tỷ lệ xét tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” quy định tại các điểm b, c và d tại khoản 1, ngoài trường hợp "Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ" đã được quy định trong các văn bản khác.