Việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz làm ảnh hưởng tới hoạt động vận tải dầu và khí đốt (Ảnh: Reuters).
Theo báo Financial Times (FT), chính quyền Iran dự định thu phí 1 USD/thùng đối với các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn, cũng như kiểm tra bất kỳ tàu nào mà họ cho là cần thiết phải kiểm tra.
"Iran cần giám sát những gì ra vào eo biển để đảm bảo 2 tuần ngừng bắn không bị lợi dụng để vận chuyển vũ khí", Hamid Hosseini, người phát ngôn của Liên minh các nhà xuất khẩu dầu khí và hóa dầu Iran, nói với FT.
Theo ông, bất kỳ tàu nào cũng có thể đi qua eo biển Hormuz, nhưng việc kiểm tra "sẽ mất thời gian". "Iran không vội vàng”, ông nhấn mạnh.
Ông Hosseini cũng lưu ý rằng mỗi tàu chở dầu phải gửi email (thư điện tử) cho chính quyền Iran với thông tin về hàng hóa trên tàu.
Tehran sau đó sẽ thông báo cho tàu chở dầu về số tiền phí phải trả bằng tiền điện tử. Ông cho biết mức phí sẽ là 1 USD/thùng, và các tàu chở dầu rỗng sẽ được đi qua mà không phải trả phí.
"Sau khi email đến và Iran hoàn tất việc đánh giá, các tàu sẽ có vài giây để thanh toán bằng tiền điện tử, đảm bảo chúng không thể bị theo dõi hoặc tịch thu do lệnh trừng phạt", người phát ngôn giải thích.
Ông cũng cảnh báo "nếu bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua mà không được phép, nó sẽ bị phá hủy”.
Hiện chính quyền Iran chưa lên tiếng xác nhận thông tin trên.
Các công ty thường sử dụng các tàu chở dầu lớn có khả năng chở 1,5-2 triệu thùng dầu để vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz.
Vị trí eo biển Hormuz (Ảnh: BBC).
Eo biển Hormuz trên thực tế đã bị đóng kể từ khi chiến sự bắt đầu, với dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy chỉ khoảng 5% lưu lượng vận tải so với trước xung đột còn đi qua được.
Một số tàu chở dầu vẫn có thể đi qua eo biển Hormuz, ví dụ Pakistan và Ấn Độ đã đàm phán với Iran để đảm bảo quyền đi lại cho một số tàu treo cờ của họ.
Trước đó, có thông tin nói rằng Iran đã thu tới 2 triệu USD cho mỗi tàu đi qua Hormuz. Hiện chưa rõ có đơn vị vận hành tàu nào thực sự trả khoản phí này hay chưa.
Sau khi Mỹ thông báo lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần với Iran vào ngày 7/4, phía Tehran cho biết việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz sẽ chỉ có thể thực hiện sau khi có sự phối hợp với lực lượng vũ trang Iran.
Theo Reuters, mức phí quá cảnh qua eo biển Hormuz sẽ thay đổi tùy thuộc vào loại tàu, hàng hóa chuyên chở và các điều kiện liên quan. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi tuần trước cho biết Tehran đang soạn thảo một cơ chế phối hợp với Oman về vấn đề này, nhấn mạnh rằng động thái nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông, chứ không phải để hạn chế.
Eo biển Hormuz rộng 34km nằm trong vùng lãnh hải của cả Oman và Iran. Trước khi Mỹ và Israel mở chiến dịch quân sự, Oman và Iran chưa từng áp dụng thu phí.
Việc tuyến đường thủy quan trọng gần như bị đóng cửa kể từ xung đột Iran bùng phát đã gây ra một cuộc khủng hoảng nguồn cung năng lượng toàn cầu chưa từng có.
Các thương nhân và chủ tàu đang theo dõi sát sao những tàu nào bắt đầu di chuyển qua eo biển Hormuz, đặc biệt là những tàu thường không được Iran bảo hộ. Tính đến sáng 8/4, khoảng 1.000 tàu đang chờ ở cả hai phía, tập trung quanh Dubai và Khor Fakkan.
Theo thống kê của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) vào cuối tháng 3, khoảng 20.000 thủy thủ dân sự đang bị mắc kẹt tại đây. Cơ quan Liên hợp quốc cảnh báo các thành viên thủy thủ đoàn này đang phải đối mặt với tình trạng thiếu thốn nguồn cung cấp, mệt mỏi và căng thẳng tâm lý.
