Năng lượng là ngành xương sống của nền kinh tế. Để duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số, bài toán đặt ra là phải đảm bảo nguồn cung điện ổn định.
Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của các nguồn năng lượng phân tán đang tạo ra áp lực khổng lồ. Tình trạng biến thiên và quá tải lưới điện trong các khung giờ cao điểm trở thành bài toán đau đầu của ngành năng lượng quốc gia.
Lối thoát cho áp lực bủa vây lưới điện
Theo định hướng tại Chỉ thị số 10 và Quy hoạch điện 8, việc phát triển nguồn năng lượng phân tán và lắp đặt hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) là lộ trình cấp thiết. Mục tiêu cốt lõi là giảm áp lực phụ tải giờ cao điểm.
Quy hoạch điện 8 điều chỉnh cũng chỉ rõ, Việt Nam dự kiến cần khoảng 10-16 GW hệ thống BESS trong giai đoạn tới. Dù nhu cầu đang vô cùng bức thiết, phần lớn thị trường trong nước hiện nay vẫn phải phụ thuộc hoàn toàn vào thiết bị nhập khẩu.
Sáng 11/4, một mảnh ghép quan trọng của ngành năng lượng nội địa chính thức lộ diện. Tổ hợp sản xuất pin lưu trữ năng lượng quy mô 1,2ha được khánh thành tại Khu công nghiệp số 5, Hưng Yên.
Ngày 11/4, GG Power chính thức giới thiệu Nhà máy sản xuất pin lưu trữ năng lượng (Battery Energy Storage System - BESS) tại Khu công nghiệp số 5, Xuân Trúc, Hưng Yên (Ảnh: GG Power).
Dự án do GG Power đầu tư với công suất thiết kế 5GWh mỗi năm. Tổng vốn đầu tư giai đoạn 1 đạt khoảng 300 tỷ đồng và dự kiến giai đoạn 2 là 300 tỷ đồng. Sự xuất hiện của một nhà máy sản xuất bài bản trong nước giúp rút ngắn thời gian giao hàng, cho phép "may đo" các giải pháp lưu trữ phù hợp với đặc thù vận hành của từng dự án.
Đánh giá về vai trò của công nghệ lưu trữ, phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long cho biết để thị trường năng lượng tái tạo Việt Nam phát triển bền vững thì hệ thống pin lưu trữ là yếu tố không thể thiếu.
Thoát mác gia công, làm chủ "bộ não" công nghệ
Thực tế, nỗ lực nội địa hóa thiết bị công nghệ cao tại Việt Nam luôn gặp nhiều rào cản. Phần lớn các nhà máy thường chọn cách đi đường vòng để tối ưu lợi nhuận.
Ông Bùi Xuân Bình, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc GG Power, thẳng thắn nhìn nhận điểm yếu của ngành: "Để làm nội địa hóa ở Việt Nam có một cái khó là các doanh nghiệp thường chỉ dừng lại ở việc nhận bản vẽ 2D và tổ chức sản xuất. Họ không đầu tư chất xám R&D, dẫn đến việc phụ thuộc vào các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM)".
Để thoát khỏi cái bẫy gia công, đơn vị này chọn cách làm chủ khâu nghiên cứu và phát triển (R&D). Nền tảng công nghệ của nhà máy được xây dựng dựa trên chiến lược hợp tác, nhận chuyển giao công nghệ (licensing) từ Goldwind - tập đoàn năng lượng sạch đang hiện diện tại hơn 30 quốc gia.
Nhờ bệ phóng này, đội ngũ kỹ sư Việt Nam đã tối ưu hóa thành công hệ thống điều hành năng lượng (EMS). Đây được xem là "bộ não" cốt lõi của toàn bộ hệ thống BESS.
Hệ thống EMS được thiết kế với khả năng tương thích cao với đặc thù lưới điện Việt Nam. Đồng thời, nền tảng dữ liệu lớn của hệ thống được bảo mật và lưu trữ hoàn toàn ở trong nước, đảm bảo an ninh thông tin năng lượng quốc gia.
Vòng đời xanh và khát vọng vươn ra "biển lớn"
Theo Grandview Research, thị trường BESS toàn cầu đang bùng nổ với tốc độ tăng trưởng kép dự kiến đạt 28,3% vào năm 2030. Quy mô thị trường thế giới hiện rơi vào khoảng 150 tỷ USD.
Trong khi đó, thị trường Việt Nam đến năm 2030 dự kiến mới đạt mốc 10 tỷ USD. Dù tiềm năng, việc phổ cập pin lưu trữ trong nước vẫn đối mặt với nhiều rào cản lớn về giá thành và tâm lý lo ngại cháy nổ.
Để giải quyết, các nhà sản xuất nội địa không thể cạnh tranh đơn thuần bằng giá cơ học. Giải pháp nằm ở việc cung cấp một hệ thống tích hợp cả phần cứng lẫn phần mềm, đảm bảo an toàn và sẵn sàng cập nhật công nghệ mới miễn phí cho khách hàng.
Đặc biệt, một bài toán lớn đi kèm với pin lưu trữ là rác thải công nghiệp. Việc xử lý pin hết hạn sử dụng là điều kiện tiên quyết để ngành năng lượng thực sự "xanh".
Nói về vấn đề này, ông Bùi Xuân Bình cam kết mạnh mẽ về trách nhiệm vòng đời sản phẩm. Ông nêu sản phẩm của doanh nghiệp có tuổi thọ lên tới 15 năm. "Dù bây giờ có thể là quá sớm để nói đến câu chuyện tái chế, nhưng ban lãnh đạo công ty đã có định hướng rõ ràng. Về việc thu gom pin sau khi hết hạn sử dụng, chúng tôi cam kết sẽ đến tận nhà thu gom, mua lại pin đã hết hạn", ông bày tỏ.
Tổ hợp của GG Power cung cấp giải pháp lưu trữ năng lượng trọn gói, từ hộ gia đình đến quy mô công nghiệp và lưới điện (Ảnh: GG Power).
Không chờ đợi thị trường nội địa bùng nổ, thiết bị lưu trữ năng lượng do người Việt làm chủ đã bắt đầu tìm đường xuất ngoại. Đơn hàng đầu tiên của GG Power không bán trong nước mà được xuất khẩu thẳng sang thị trường tỷ dân Ấn Độ.
Ông Tạ Xuân Hiển, lãnh đạo phụ trách khu vực Trung Đông & Bắc Phi (MENA), đánh giá xu hướng chuyển dịch sang điện sạch và nâng cấp lưới điện tại các quốc gia Trung Đông đang rất cao. Đây là dư địa khổng lồ cho các giải pháp lưu trữ năng lượng.
"Thị trường Việt Nam so với khu vực vẫn bé hơn Philippines, thậm chí Indonesia. Ngay từ đầu, chúng tôi đã xác định bước ra cuộc chơi toàn cầu. Vấp ngã, ăn đòn ở thị trường quốc tế thì đội ngũ mới có thể lớn mạnh", đại diện doanh nghiệp chia sẻ.
Việc làm chủ công nghệ BESS không chỉ giải quyết bài toán an ninh năng lượng trước mắt mà còn là tấm vé để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị xanh toàn cầu.
