Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian (Ảnh: Xinhua).
“Nếu Mỹ tôn trọng các quyền của dân tộc Iran, những con đường để đạt một thỏa thuận chắc chắn sẽ được tìm thấy”, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết một tuyên bố ngắn gọn trên X ngày 12/4, bình luận về các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt vĩnh viễn cuộc xung đột Mỹ - Iran.
“Tôi khen ngợi các thành viên của đội ngũ đàm phán, đặc biệt là người anh em thân thiết của tôi, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf”, ông nói thêm.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf là người đứng đầu phái đoàn Iran đàm phán với phái đoàn Mỹ tại Pakistan cuối tuần qua.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, một thành viên trong đoàn đàm phán, cho biết các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran thực tế đã có lúc tiến rất gần đến một thỏa thuận, nhưng cuối cùng đã đổ vỡ do phía Mỹ "thay đổi mục tiêu".
“Trong các cuộc đàm phán chuyên sâu ở cấp cao nhất trong vòng 47 năm qua, Iran đã tham gia với Mỹ bằng thiện chí nhằm chấm dứt xung đột. Nhưng khi 2 bên đã tiến gần đến “Biên bản ghi nhớ Islamabad”, chúng tôi lại vấp phải những yêu cầu tối đa, sự thay đổi mục tiêu và lệnh phong tỏa”, ông Araghchi nói.
Iran và Mỹ đã tổ chức nhiều vòng đàm phán tại Islamabad, Pakistan vào ngày 11/4. Sau các cuộc thương lượng, cả Tehran và Washington đều tuyên bố rằng chưa đạt được thỏa thuận nào về một giải pháp lâu dài cho cuộc xung đột do còn nhiều bất đồng. Hiện tại, vẫn chưa có thông tin chi tiết về một vòng đàm phán mới tiềm năng nào.
Theo các nguồn tin, trong cuộc đàm phán cuối tuần qua, các đại diện của Iran đã bác bỏ yêu cầu của Washington về việc ngừng làm giàu uranium và phá hủy các cơ sở công nghiệp liên quan.
Nhà Trắng hôm 12/4 đã nêu chi tiết 6 "lằn ranh đỏ" mà họ cho rằng Iran đã không chấp nhận trong các cuộc đàm phán kéo dài tại Pakistan vào cuối tuần qua.
Thứ nhất là Iran cần chấm dứt tất cả các hoạt động làm giàu uranium.
Thứ hai là tháo dỡ các cơ sở làm giàu hạt nhân chính, vốn đã bị hư hại nặng nề trong đợt ném bom của Mỹ vào tháng 6 năm ngoái.
Thứ ba là thu hồi hơn 400kg uranium giàu cấp độ cao được cho là đang chôn giấu dưới lòng đất.
Thứ tư là chấp nhận một "khuôn khổ hòa bình, an ninh và xuống thang" rộng lớn hơn bao gồm cả các đồng minh trong khu vực.
Thứ năm là chấm dứt tài trợ cho các nhóm ủy nhiệm như Hamas, Hezbollah và Houthi.
Thứ sáu là mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz và không thu phí quá cảnh.
Nhiều điều kiện trong số này là những yêu cầu mà Iran từng từ chối trước đây, cho thấy Tehran dường như vẫn duy trì lập trường cứng rắn ngay cả sau 6 tuần xung đột.
Khi rời Islamabad vào cuối tuần này, Phó Tổng thống JD Vance cho biết ông đã đưa ra một đề nghị "tốt nhất và cuối cùng", gợi ý vẫn còn thời gian để Iran chấp nhận các điều kiện của Mỹ.
Mặc dù các cuộc đàm phán có những lúc gay gắt, nhưng các cuộc gặp không hoàn toàn diễn ra trong không khí hằn học. Theo ông Trump và những người am hiểu về cuộc đàm phán, 2 bên đã xây dựng được một mức độ tôn trọng nhất định dành cho nhau sau nhiều giờ thảo luận kín.
Tuy nhiên, xét đến sự kháng cự trước đây của Iran đối với hàng loạt yêu cầu của Mỹ, hiện vẫn chưa rõ liệu Tehran có sớm nhượng bộ trước các điều khoản của ông Trump hay không. Với việc eo biển Hormuz về cơ bản vẫn đang bị đóng cửa, Iran tin họ đang nắm giữ đòn bẩy đáng kể đối với Mỹ - một vị thế đã được thể hiện rõ ràng trước các nhà đàm phán vào cuối tuần qua.
Ông Trump và ông Vance lại có quan điểm khác: họ cho rằng sau nhiều tuần xung đột, Iran đã suy yếu trầm trọng và sẽ là khôn ngoan nếu chấp nhận các yêu cầu của Mỹ, bất chấp sự miễn cưỡng trước đó. Việc ông Trump thông báo về một lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ tại eo biển này là một chiến thuật gây áp lực khác nhằm khẳng định quan điểm đó.
