Ngay sau chuỗi ngày tăng nóng tới 50% trong tháng qua, thị trường dầu mỏ toàn cầu bất ngờ quay đầu lao dốc.
Cập nhật lúc 5h ngày 15/4 (giờ Việt Nam), dầu Brent đã giảm mạnh 4,24 USD (tương đương 4,32%) lùi về mốc 95,07 USD/thùng. Cùng lúc, dầu WTI của Mỹ bốc hơi 7,8 USD (giảm 7,87%), rớt xuống mức 91,28 USD/thùng.
Sự sụt giảm này nối tiếp đà hạ nhiệt trước đó khi Brent và WTI lần lượt đánh mất mốc 100 USD/thùng. Tuy nhiên, diễn biến này lại xảy ra trong bối cảnh tuyến hàng hải huyết mạch Hormuz gần như tê liệt.
Giá dầu và khí đốt toàn cầu quay đầu giảm sau khi xuất hiện tín hiệu nối lại đàm phán giữa Mỹ và Iran (Ảnh: Cryptorank).
Thị trường đang "giảm vì hy vọng"
Động lực chính kéo giá dầu đi xuống là kỳ vọng về việc nối lại đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Islamabad trong tuần này, sau khi vòng đàm phán trước đó thất bại.
Bên cạnh đó, dữ liệu vận tải cho thấy một số tàu, điển hình là một tàu chở methanol có liên hệ với Iran, vẫn đi qua eo biển Hormuz mà không bị can thiệp. Đây được xem là dấu hiệu "nới lỏng có kiểm soát", làm dịu đi nỗi lo sợ về một cuộc xung đột quân sự trực tiếp.
Tuy nhiên, giới chuyên gia trên WSJ cảnh báo gay gắt: Thị trường đang định giá dựa trên niềm tin ngoại giao dù thực tế nguồn cung vẫn đang bị bóp nghẹt.
Cú sốc nguồn cung lớn nhất lịch sử và bài toán cước vận tải
Bức tranh thực tế đằng sau bảng điện tử ngập sắc đỏ là một chuỗi cung ứng đang đứt gãy trầm trọng. Báo cáo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) chỉ ra rằng, khoảng 10,1 triệu thùng/ngày đã bị xóa sổ khỏi thị trường trong tháng 3. Đây được ghi nhận là cú sốc nguồn cung lớn nhất trong lịch sử ngành năng lượng.
Tâm điểm của sự đứt gãy nằm tại eo biển Hormuz - "nút thắt cổ chai" vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Dù Mỹ mới áp đặt phong tỏa.
Trước chiến sự, Hormuz đón khoảng 135 chuyến tàu mỗi ngày. Hiện tại, con số này ở mức 8-10 chuyến/ngày. Phần lớn tàu chỉ dám đi vào Vịnh Ba Tư, rất ít tàu rời đi. Kể từ chiều thứ Hai tuần này, chỉ có vỏn vẹn 2 tàu rời Vịnh và chưa ghi nhận bất kỳ lô xuất khẩu dầu thô nào của Iran.
Đồng thời, Mỹ cũng đã mở rộng phạm vi phong tỏa sang Biển Oman và Biển Ả Rập, trong khi Iran áp dụng các biện pháp làm chậm vận chuyển và thu phí trung chuyển.
Nghịch lý cung - cầu và “lò xo” thị trường năng lượng
Một yếu tố khác khiến giá dầu chịu áp lực bán tháo là dự báo bi quan về nhu cầu. Theo IEA, nhu cầu dầu toàn cầu năm 2026 dự kiến sẽ giảm 80.000 thùng/ngày, đánh dấu lần sụt giảm đầu tiên kể từ đỉnh dịch Covid-19 năm 2020.
Thế nhưng, bức tranh này ẩn chứa một nghịch lý nguy hiểm. Dù nhu cầu giảm 80.000 thùng/ngày, nguồn cung lại được dự báo bốc hơi tới 1,5 triệu thùng/ngày. Điều này đồng nghĩa áp lực thiếu hụt vẫn chiếm ưu thế tuyệt đối trong trung hạn.
Tại châu Âu, thị trường khí đốt cũng ghi nhận nhịp hạ nhiệt tạm thời. Hợp đồng TTF của Hà Lan lùi về 45,47 euro/MWh, hợp đồng tại Anh còn 114,66 pence/therm. Dù vậy, rủi ro an ninh năng lượng vẫn treo lơ lửng khi dự trữ khí đốt của châu lục này chỉ còn 29,5%, thấp hơn đáng kể so với mức 35,4% cùng kỳ năm ngoái.
Thị trường năng lượng hiện tại được ví như một "lò xo bị nén", đang trong giai đoạn biến động cao nhưng thiếu định hướng rõ ràng.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (World Bank) đã lên tiếng cảnh báo các quốc gia không nên hoảng loạn tích trữ năng lượng để tránh làm trầm trọng thêm khủng hoảng.
Ngoài ra, việc Nga siết chặt xuất khẩu khí helium cũng đang đe dọa trực tiếp đến chuỗi cung ứng chip toàn cầu - một rủi ro chéo mà các doanh nghiệp công nghệ cần đặc biệt lưu tâm.
Với giới đầu tư và các doanh nghiệp sử dụng nhiều nhiên liệu, đây không phải là lúc để chủ quan trước nhịp giảm của giá dầu. Các chuyên gia khuyến nghị cần theo dõi sát 3 chỉ báo then chốt:
Kết quả đàm phán Mỹ - Iran: Nếu đàm phán đổ vỡ, giá dầu hoàn toàn có thể bật tăng mạnh mẽ trở lại đỉnh của tháng 3.
Dữ liệu hàng hải tại Hormuz: Đây là chỉ báo sớm và chân thực nhất về tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng.
Báo cáo tồn kho toàn cầu: Tồn kho tiếp tục giảm sâu sẽ là mồi lửa cho đợt tăng giá tiếp theo.
