5 đề xuất tạo đột phá phát triển cho doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam

Tại phiên họp thường kỳ diễn ra đầu tháng 4, lãnh đạo Chính phủ cho biết, quan điểm điều hành trong thời gian tới là kiên định mục tiêu tăng trưởng “2 con số” gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, tạo thế, tạo lực, tạo đà cho cả năm 2026 và những năm tiếp theo.

Trả lời phỏng vấn mới đây với PV báo Dân trí, ĐBQH Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) Việt Nam, cho rằng yếu tố then chốt quyết định đến việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số nằm ở việc hoàn thiện thể chế, tức là tháo gỡ  “điểm nghẽn của điểm nghẽn”.

Vừa qua, sau khi có Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, Quốc hội và Chính phủ đã thể chế hóa bằng hàng loạt cơ chế, chính sách được quy định tại Nghị quyết 198, Nghị định 20 và nhiều văn bản khác .

Cụ thể, Nghị quyết 198 và Nghị định 20 đề ra chính sách về cải thiện môi trường kinh doanh; hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất; hỗ trợ tài chính, tín dụng và mua sắm công; hỗ trợ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; chương trình đào tạo 10.000 giám đốc điều hành đến năm 2030, cung cấp miễn phí tư vấn pháp lý, kế toán, thuế cho DNNVV và hộ kinh doanh; chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiêu biểu, tiên phong về khoa học và công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; chương trình “Go Global” hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế v.v.

Đi vào cụ thể là quy định ngân sách địa phương hỗ trợ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp, vườn ươm công nghệ; dành diện tích bình quân 20 ha/khu hoặc 5% diện tích cho doanh nghiệp công nghệ cao, DNNVV, doanh nghiệp khởi nghiệp (startup) thuê; hỗ trợ giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong 5 năm đầu cho doanh nghiệp công nghệ cao, DNNVV, startup.

Bên cạnh đó còn có quy định hỗ trợ lãi suất 2%/năm khi vay vốn thực hiện dự án xanh, tuần hoàn, áp dụng ESG. Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa cho vay khởi nghiệp, tài trợ vốn ban đầu cho startup, đầu tư vào quỹ đầu tư tư nhân.

Về ưu đãi thuế, có chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 2 năm, giảm 50% trong 4 năm tiếp theo cho startup đổi mới sáng tạo; miễn thuế thu nhập cá nhân, thu nhập doanh nghiệp với thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần vào startup; miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm đầu cho doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập...

Ông Thân nói với phóng viên trong podcast do báo Dân trí tổ chức, có sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - VietinBank, rằng: chủ trương tháo gỡ đã rất rõ, yếu tố quan trọng còn lại là quá trình thực thi của đội ngũ cán bộ, công chức - những người thay mặt Nhà nước thực thi chính sách, đưa chính sách đến với doanh nghiệp và người dân.

Ví dụ, khi doanh nghiệp có thủ tục cần giải quyết, nếu bị từ chối thì cơ quan quản lý phải đưa ra căn cứ pháp lý cụ thể để doanh nghiệp nắm được và kịp thời bổ sung, sửa đổi hồ sơ, không được đưa ra lý do chung chung, mơ hồ, dẫn đến vướng mắc và ách tắc kéo dài.

Chủ tịch Hiệp hội DNNVV nhận xét, tuy rằng những vướng mắc trong vấn đề thể chế đã được tháo gỡ nhưng trên thực tế vẫn chưa hết, còn nhiều tồn tại, dẫn đến doanh nghiệp bị vướng khi làm việc với cơ quan quản lý. Một số cán bộ có tâm lý đùn đẩy - cấp dưới đùn đẩy lên cấp trên, cấp trên lại đùn đẩy xuống.

Ngoài ra, một số chính sách được ban hành với những ưu đãi rất tốt, song doanh nghiệp không khai thác được, ví dụ như Quỹ hỗ trợ DNNVV. Việc yêu cầu tài sản tài sản thế chấp cũng được coi là quá sức với các DNNVV, đặc biệt là doanh nghiệp khởi nghiệp. Theo đó, việc tiếp cận vốn đối với doanh nghiệp còn khó khăn.

Ông Thân cho biết, sau khi trao đổi với Thủ tướng và Phó Thủ tướng, các lãnh đạo Chính phủ đã yêu cầu Hiệp hội DNNVV đưa ra những kiến nghị cụ thể để cùng nghiên cứu, bao gồm cả trường hợp các kiến nghị có thể chưa trùng với quy định pháp luật hiện hành.

Với mục tiêu phát triển lực lượng DNNVV, phía Hiệp hội đưa ra 5 điểm đề nghị sau:

Một là, tạo công ăn việc làm cho DNNVV, có cơ chế 30% đầu tư công dành riêng cho họ, được Nhà nước thanh toán trực tiếp, bình đẳng như doanh nghiệp lớn.

Hai là nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh từ 500 triệu đồng lên 2 tỷ đồng doanh thu một năm nhằm khoan thư sức dân. Khi doanh nghiệp lớn lên, có thu nhập, họ sẽ nộp thuế trở lại và đóng góp nhiều hơn cho ngân sách.

Ba là, tạo điều kiện về vốn, không phải ép hạ lãi suất mà thông qua cơ chế thử nghiệm (sandbox), fintech, ngân hàng số nhằm giải quyết được các vấn đề về vốn tín chấp, lãi suất thấp, thủ tục nhanh.

Bốn là phải có cơ chế đột phá phát triển từ cơ quan nhà nước, từ bộ, ngành, cấp tỉnh xuống cấp phường, xã. Ai đột phá thì được vào cuộc, ai không làm thì đứng sang một bên. Để đột phá được đòi hỏi phải dũng cảm, phải bảo vệ người dám làm, dám đột phá chừng nào họ không vì lợi ích cá nhân.

Năm là đẩy mạnh vai trò của cơ quan truyền thông báo chí. Các chính sách pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp cần được phổ biến rộng rãi qua báo chí, không chỉ đối nội mà cả đối ngoại để thế giới biết đến Việt Nam có nhiều cơ hội để phát triển và sẽ mang theo cả vốn lẫn công nghệ vào đầu tư.

Theo ông Nguyễn Văn Thân, các DNNVV nếu tách từng doanh nghiệp thì nhỏ, nhưng đây là một cộng đồng rất lớn, là nền tảng bền vững của nền kinh tế đất nước. Do đó, DNNVV phải thực sự được coi trọng và tạo mọi điều kiện phát triển. Ông cũng bày tỏ sự kỳ vọng kỳ vọng vào những đột phá trong nhiệm kỳ này. Một khi tháo gỡ được điểm nghẽn về thể chế thì sẽ giải phóng được nguồn lực, mang lại niềm tin, năng lượng cho người dân và doanh nghiệp.