Tàu hải quân Iran tham gia duyệt binh (Ảnh: Getty).
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 17/4 thông báo eo biển Hormuz “mở cửa hoàn toàn cho tất cả các tàu thương mại đi qua trong thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn”. Tuy nhiên, tuyên bố của ông Araghchi không đề cập đến các tàu quân sự.
Hãng thông tấn Tasnim của Iran cũng nêu rõ, các tàu đi qua eo biển Hormuz chỉ được phép chở hàng, không được chở lực lượng quân sự.
Đại sứ Iran tại Turkmenistan Ali Mojtaba Rouzbahani tuyên bố Iran sẽ áp đặt các biện pháp hạn chế đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz nếu chúng gây ra mối đe dọa quân sự.
"Khái niệm “tàu gây nguy hiểm” được đề xuất như một công cụ phòng ngừa nhằm quản lý rủi ro trước khi chúng leo thang thành khủng hoảng. Theo cách tiếp cận này, bất kỳ tàu nào có khả năng gây ra mối đe dọa cho an ninh của các quốc gia ven biển - bao gồm các tàu chở thiết bị quân sự hoặc có liên quan đến các bên tham gia vào các cuộc xung đột - đều có thể phải chịu một số hạn chế nhất định. Cách tiếp cận này không dựa trên phản ứng sau khi sự việc đã xảy ra, mà dựa trên sự phòng ngừa hợp pháp và an toàn”, Đại sứ Rouzbahani cho biết.
Đại sứ Iran cũng lưu ý rằng cùng với các khía cạnh an ninh, khía cạnh kinh tế cũng chiếm một phần quan trọng trong việc điều hướng các tàu qua eo biển Hormuz.
"Những khoản thanh toán này không được coi là phí đi lại, mà là phí cho các dịch vụ trực tiếp góp phần cải thiện an toàn và giảm rủi ro hàng hải. Mô hình này, ngoài việc trang trải một phần chi phí an ninh, còn có thể giúp ổn định thị trường năng lượng và giảm chi phí bảo hiểm", ông giải thích thêm.
Trước đó, nhiều nguồn tin tiết lộ Iran đang xem xét kế hoạch thu phí với các tàu đi qua eo biển Hormuz.
Ông Rouzbahani lưu ý rằng eo biển Hormuz, tuyến đường huyết mạch vận chuyển năng lượng toàn cầu, tác động đến không chỉ an ninh quốc gia của Iran mà còn an toàn hàng hải quốc tế.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người dẫn đầu phái đoàn Iran trong các cuộc đàm phán với Mỹ, cho biết eo biển Hormuz “sẽ không được mở cửa” chừng nào Washington còn tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran.
Ông nói thêm rằng “việc đi lại qua eo biển sẽ được thực hiện theo các tuyến đường được chỉ định và với sự cho phép của Iran”.
Tuyên bố của ông Ghalibaf dường như mâu thuẫn với phát biểu trước đó của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng Iran đã đồng ý mở lại hoàn toàn tuyến đường vận chuyển quan trọng này.
Tổng thống Trump tuyên bố eo biển Hormuz đã “hoàn toàn mở cửa và sẵn sàng cho hoạt động thương mại và lưu thông tự do”, nhưng lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran “vẫn sẽ được duy trì cho đến khi thỏa thuận của Mỹ với Iran hoàn tất 100%”.
Mỹ đã áp đặt lệnh phong tỏa đối với các tàu ra vào các cảng của Iran từ ngày 13/4 nhằm gây sức ép lên Tehran.
Tổng thống Trump khẳng định Iran đã gỡ bỏ tất cả thủy lôi ở eo biển Hormuz. Ông cũng cho biết Iran “đã đồng ý sẽ không bao giờ đóng cửa eo biển Hormuz nữa”.
