Cuộc chiến tại Iran và việc eo biển Hormuz gần như bị khóa chặt đã ảnh hưởng nặng nề đến kinh tế toàn cầu (Ảnh: Times of India/ChatGPT).
Mỹ gia hạn lệnh ngừng bắn, Iran tuyên bố sẽ có bất ngờ
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran cho đến khi nước này đệ trình một đề xuất nhằm chấm dứt xung đột vĩnh viễn.
“Dựa trên thực tế rằng chính phủ Iran đang bị rạn nứt nghiêm trọng và theo yêu cầu của Thống chế Pakistan Asim Munir cùng Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, chúng tôi đã được đề nghị tạm dừng cuộc tấn công vào Iran cho đến khi giới lãnh đạo và đại diện của họ có thể đưa ra một đề xuất thống nhất”, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 21/4, vài giờ trước khi lệnh ngừng bắn hết hiệu lực.
Ông Trump cho biết đã chỉ thị cho quân đội Mỹ “tiếp tục các biện pháp phong tỏa và duy trì trạng thái sẵn sàng cũng như khả năng tác chiến về mọi mặt khác”, đồng thời nói thêm rằng lệnh ngừng bắn được gia hạn cho đến thời điểm Tehran đưa ra đề xuất và các cuộc thảo luận kết thúc, “dù kết quả ra sao”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump (Ảnh: Reuters).
Điểm đáng chú ý là lệnh gia hạn ngừng bắn của ông Trump không hề đề cập đến một mốc thời gian cụ thể. Giới quan sát nhận định điều này hàm ý người đứng đầu Nhà Trắng cho rằng xác suất đạt thỏa thuật với Tehran là rất cao, do vậy không cần bất kỳ hạn chót nào. Tuy nhiên, không loại trừ khả năng ông Trump để ngỏ khả năng tấn công trở lại mà không cần báo trước, súng có thể nổ vào thời điểm bất kỳ.
Phản ứng về quyết định này, Cố vấn của Chủ tịch Quốc hội Iran, ông Mahdi Mohammadi, tuyên bố việc gia hạn lệnh ngừng bắn của Mỹ là "vô nghĩa".
“Họ không có quyền áp đặt các điều kiện. Việc tiếp tục duy trì phong tỏa không khác gì các cuộc ném bom và phải bị đáp trả bằng biện pháp quân sự”, ông Mohammadi cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội.
Quan chức này nhấn mạnh: “Hơn nữa, việc ông Trump gia hạn ngừng bắn chắc chắn là một động thái nhằm câu giờ cho một cuộc tấn công bất ngờ. Đã đến lúc Iran cần phải nắm thế chủ động”.
Trước đó, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf (Ghalibaf) tuyên bố sẽ có bất ngờ dành cho Mỹ và tái khẳng định: “Chúng tôi không chấp nhận đàm phán dưới bóng đen của sự đe dọa, và trong 2 tuần qua, chúng tôi đã chuẩn bị sẵn sàng để tung ra những quân bài mới trên chiến trường”.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 21/4 tuyên bố việc Mỹ phong tỏa các cảng của nước này không khác gì một “hành động tuyên chiến” và vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Đài truyền hình nhà nước Iran cũng đưa tin Tehran không công nhận việc Mỹ đơn phương gia hạn lệnh ngừng bắn và sẽ hành động phù hợp với lợi ích của Tehran.
"Tehran không công nhận thỏa thuận ngừng bắn do (Tổng thống) Trump công bố. Iran có quyền không tuân thủ thỏa thuận này và sẽ hành động phù hợp với lợi ích quốc gia của mình", tuyên bố của đài truyền hình Iran nêu rõ, hàm ý Iran có thể ra đòn đánh phủ đầu.
Tehran dọa phá hủy ngành dầu mỏ Vùng Vịnh
Thiếu tướng Majid Mousavi, Tư lệnh lực lượng hàng không vũ trụ thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), ngày 21/4 phát biểu trên truyền thông quốc gia rằng việc Mỹ tiếp tục các hành động chống lại Iran sẽ là một “sai lầm”.
Ông cảnh báo các cơ sở dầu mỏ tại khu vực Vùng Vịnh sẽ bị tổn hại nếu các quốc gia láng giềng cho phép Mỹ sử dụng lãnh thổ để thực hiện tấn công Iran.
“Nếu các nước láng giềng cho phép Mỹ sử dụng cơ sở vật chất của họ để tấn công Iran, họ nên nói lời tạm biệt với hoạt động sản xuất dầu mỏ tại khu vực Trung Đông”, ông Mousavi khẳng định.
Iran tập kích Bahrain để trả đũa cuộc không kích của Mỹ, Israel (Ảnh: Reuters).
Những sự kiện đáng chú ý
Việc tạm dừng đàm phán xung quanh vấn đề Iran ngày càng giống như sự trì hoãn trước một vòng khủng hoảng mới. Giữa lúc Islamabad đang thảo luận về vòng đàm phán tiếp theo, chính quyền Iran đã tính toán không chỉ chi phí chính trị mà còn cả khung thời gian thực tế mà quốc gia này duy trì được về nhiên liệu, dự trữ và nhu cầu trong nước.
Đây đã trở thành một trong những chủ đề chính hiện nay. Giữa tình trạng phong tỏa và gián đoạn hậu cần, cuộc khủng hoảng nhiên liệu trong nước của Iran ngày càng trở nên rõ rệt. Với sản lượng xăng dầu ở mức 120.000m3 mỗi ngày, mức tiêu thụ dân sự đã đạt 134.000m3, nhưng trong thời chiến, nhu cầu đã tăng lên 197.000m3. Với tốc độ này, dự trữ xăng và dầu diesel sẽ chỉ đủ dùng trong một thời gian giới hạn, vì vậy áp lực ngày càng dồn vào bên trong.
Đồng thời, thị trường đang dự báo một cuộc khủng hoảng kéo dài. Citi đã dự báo giá dầu sẽ đạt 110 USD/thùng trong vòng một tháng, và lên tới 130 USD/thùng nếu các vấn đề ở eo biển Hormuz kéo dài hai tháng. Trong khi các nhà giao dịch đang tận dụng sự biến động, tình hình ở lĩnh vực kinh tế dường như lại kém khả quan hơn: ngày càng nhiều người không bàn về biến động giá cả, mà là về cuộc khủng hoảng nhiên liệu toàn diện sắp xảy ra.
Trong bối cảnh này, Tehran tiếp tục trì hoãn, nhưng rõ ràng đang chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất. Theo Axios và CNN, một vòng đàm phán mới dự kiến được tổ chức sớm nhất vào ngày 22/4, nhưng các tranh chấp trong giới tinh hoa Iran vẫn đang tiếp diễn, và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đang yêu cầu không liên lạc dưới áp lực của Mỹ và chừng nào lệnh phong tỏa vẫn còn hiệu lực.
Đặc biệt, một tàu chở dầu của Iran, với sự hỗ trợ của hải quân nước này, đã tìm cách vào được cảng phía nam, càng chứng tỏ rằng cả hệ thống phong tỏa của Mỹ lẫn Iran đều không hoạt động hoàn hảo.
Bản đồ toàn cảnh xung đột Trung Đông tính đến ngày 21/4 (Ảnh: Rybar).
Nhưng lập trường cứng rắn vẫn chưa biến mất. Trưởng phái đoàn Iran - Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf - tuyên bố rằng, IRGC đã hoàn toàn sẵn sàng cho một vòng chiến tranh mới và đã chuẩn bị những "bất ngờ" cho liên minh. Đồng thời, tại Washington, ông Trump ngày càng nói nhiều về cáo buộc vi phạm lệnh ngừng bắn của Iran, rõ ràng là đang đặt nền móng cho các cuộc tấn công mới.
Tuy nhiên, tại chính nước Mỹ, áp lực lên Nhà Trắng cũng đang gia tăng. Các phương tiện truyền thông phương Tây ngày càng gay gắt mô tả chiến dịch tấn công Iran là một ngõ cụt chiến lược, từ New York Times đến TIME và Foreign Policy. Các lời phàn nàn đều tập trung vào một điểm: các mục tiêu chưa đạt được, eo biển Hormuz vẫn chưa được mở, giá nhiên liệu tăng cao, và chính quyền không chuẩn bị kế hoạch rõ ràng cũng như giải pháp thuyết phục nào.
Tại miền Nam Li Băng, lệnh ngừng bắn mong manh cũng đang lung lay. Nabih Berri, người đứng đầu phong trào Amal của người Shia, đã xác nhận rằng sẽ kháng cự ở miền Nam, và tốt nhất là người dân không nên trở về vào lúc này. Trong khi đó, nhóm vũ trang Hezbollah dường như đã phóng tên lửa vào các vị trí của Lực lượng phòng vệ Israel (IDF) và UAV vào miền Bắc Israel tối 21/4.
Phản ứng của người dân địa phương rất đáng chú ý: cư dân miền Nam Li Băng và phía nam thủ đô Beirut đã bắt đầu rời bỏ nhà cửa một lần nữa, nhận ra rằng sự yên bình hiện tại có thể kết thúc bất cứ lúc nào. Ngay cả khi giai đoạn giao tranh trên bộ không tiếp tục ngay lập tức, một loạt các cuộc tấn công trả đũa của Israel giờ đây dường như là điều không thể tránh khỏi.
Trong khi đó, một "cuộc chơi" ít được chú ý hơn nhưng quan trọng xoay quanh ảnh hưởng của Iran vẫn tiếp diễn trong khu vực. Reuters một lần nữa đưa tin về các cuộc tấn công của IRGC được cho là bị ngăn chặn ở Azerbaijan, trong khi chính quyền UAE đã tuyên bố giải tán một mạng lưới ngầm thân Iran.
