Mỹ dồn dập điều tra chống bán phá giá, hàng Việt đối mặt áp lực lớn

Sau thép, gỗ và các sản phẩm từ gỗ, mới đây, thêm một sản phẩm xuất khẩu từ Việt Nam vào Mỹ đối mặt nguy cơ bị điều tra chống bán phá giá với mức thuế đề xuất cao kỷ lục tại thị trường này. 

Thêm sản phẩm Việt Nam đối mặt cáo buộc bán phá giá tại Mỹ

Theo thông tin từ Cục Phòng vệ Thương mại (Bộ Công Thương), ngành sản xuất trong nước của Mỹ vừa nộp đơn yêu cầu Bộ Thương mại Mỹ (DOC) khởi xướng điều tra chống bán phá giá đối với sản phẩm PTMEG (polytetramethylene ether glycol) nhập khẩu từ một số thị trường, trong đó có Việt Nam.

Theo đề xuất, thời kỳ điều tra chống bán phá giá dự kiến từ ngày 1/10/2025 đến 31/3/2026, trong khi giai đoạn xem xét thiệt hại kéo dài từ 1/1/2023 đến 31/3/2026. Đáng chú ý, biên độ phá giá bị cáo buộc đối với Việt Nam dao động từ 78,72% đến 295,36% - mức cao nhất trong số các quốc gia bị đề nghị điều tra lần này.

Cục Phòng vệ Thương mại cho biết, do Mỹ vẫn coi Việt Nam là nền kinh tế phi thị trường (NME), nguyên đơn đề xuất DOC sử dụng dữ liệu của một quốc gia thay thế có nền kinh tế thị trường để tính toán biên độ phá giá. Các nước được đề xuất làm tham chiếu gồm Indonesia, El Salvador và Jordan.

Hiện DOC đang trong giai đoạn xem xét hồ sơ trước khi đưa ra quyết định chính thức về việc khởi xướng điều tra. Phía nguyên đơn cũng được yêu cầu bổ sung thêm dữ liệu và phương pháp tính để hoàn tất thủ tục.

PTMEG là một loại polyether polyol cao cấp, có dạng sáp màu trắng, sẽ chuyển sang trạng thái lỏng khi gia nhiệt. Đây là nguyên liệu đầu vào quan trọng trong sản xuất sợi spandex, polyurethane (PU), keo dán và các loại lớp phủ cao cấp nhờ đặc tính bền, chống mài mòn và hoạt động tốt ở nhiệt độ thấp.

Đáng chú ý, đây không phải là trường hợp duy nhất hàng hóa Việt Nam bị điều tra gần đây tại Mỹ. Trước đó, hồi đầu tháng 3, DOC đã công bố kết luận sơ bộ vụ điều tra chống bán phá giá đối với gỗ dán và gỗ trang trí nhập khẩu từ Việt Nam, với mức thuế áp dụng cho các bị đơn bắt buộc dao động từ 191,85% đến 194,80%. Khoảng 50 doanh nghiệp khác được hưởng mức thuế riêng rẽ 193,32%, trong khi mức thuế suất toàn quốc áp dụng cho phần còn lại cũng được ấn định ở mức tương đương..

Mức thuế này cao hơn so với Trung Quốc (185,96%) và vượt xa Indonesia (38,27%) - hai quốc gia cùng bị điều tra trong vụ việc.

Ngoài ra, DOC cũng đã đưa ra kết luận sơ bộ trong vụ điều tra chống bán phá giá đối với thép cốt bê tông nhập khẩu từ Việt Nam, với mức thuế lên tới gần 131%. Trong đó, một doanh nghiệp lớn chịu mức thuế gần 122%. Mức áp này cao hơn đáng kể so với các quốc gia cùng bị điều tra như Bulgaria và Ai Cập.

Áp lực thuế gia tăng, doanh nghiệp Việt cần chủ động ứng phó

Trao đổi với Dân trí, ông Ngô Sỹ Hoài - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam - cho biết mức thuế cao đang làm suy giảm đáng kể lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu gỗ tại thị trường Mỹ.

Theo ông Hoài, cùng với thuế chống bán phá giá vừa được công bố, gỗ và sản phẩm gỗ Việt Nam hiện phải chịu mức thuế lên tới xấp xỉ 209% khi xuất khẩu sang Mỹ. Đây là mức thuế rất cao, đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia chịu thuế nặng tại thị trường này, chỉ đứng sau Trung Quốc.

Áp lực này phần nào phản ánh qua số liệu xuất khẩu khi trong 3 tháng đầu năm, kim ngạch gỗ và sản phẩm gỗ sang Mỹ đạt 1,96 tỷ USD, giảm 8,24% so với cùng kỳ năm trước.

Ông Hoài nhận định, trong bối cảnh các công cụ phòng vệ thương mại ngày càng được Mỹ sử dụng linh hoạt, áp lực thuế đối với hàng hóa Việt Nam sẽ tiếp tục gia tăng trong thời gian tới.

Cùng quan điểm, TS Huỳnh Thế Du (Đại học Wisconsin Oshkosh, Mỹ) cho biết Mỹ hiện là một trong những thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, trải rộng ở nhiều ngành như dệt may, đồ gỗ, điện tử, da giày và thủy sản. 

Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng mạnh tại thị trường này cũng kéo theo việc doanh nghiệp Việt ngày càng đối mặt với nhiều biện pháp phòng vệ thương mại từ phía Mỹ.

Đáng chú ý, theo TS Du, môi trường chính sách tại Mỹ đang có những điều chỉnh khó dự báo, làm gia tăng rủi ro cho doanh nghiệp. Bên cạnh các cáo buộc bán phá giá, một nguy cơ lớn trong trung hạn là việc Mỹ siết chặt kiểm soát các hành vi lẩn tránh xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp.

Ông cảnh báo, nếu tình trạng hàng hóa từ nước thứ ba “đội lốt” xuất xứ Việt Nam để né thuế gia tăng, uy tín thương hiệu “Made in Vietnam” có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng, kéo theo các cuộc điều tra diện rộng trong tương lai.

Về giải pháp, TS Huỳnh Thế Du cho rằng doanh nghiệp cần tăng cường quản trị minh bạch, kiểm soát chặt chẽ hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu, sẵn sàng cung cấp bằng chứng về xuất xứ hợp pháp khi cần thiết. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro bị áp mức thuế cao do sai lệch trong quá trình điều tra.

Trong khi đó, ông Ngô Sỹ Hoài nhấn mạnh bên cạnh việc tuân thủ quy định, doanh nghiệp và cơ quan quản lý cần đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu nhằm bù đắp sự sụt giảm tại Mỹ, hướng tới tăng trưởng ổn định và bền vững hơn trong dài hạn.