TPHCM chính thức áp dụng quy định mới về quản lý, hỗ trợ chủ nhà trọ và người thuê từ ngày 1/5 (áp dụng đến 1/6/2028); với loạt tiêu chí cụ thể về an toàn phòng cháy chữa cháy và điều kiện sinh hoạt tối thiểu.
Theo Quyết định 23/2026/QĐ-UBND do UBND TPHCM ban hành, chính sách mới áp dụng đối với nhà ở riêng lẻ cho thuê để ở (nhà trọ) đã hoạt động trước ngày 1/7/2024. Các trường hợp như cơ sở lưu trú du lịch, nhà cao từ 7 tầng trở lên hoặc nhà có dưới 20 phòng cho thuê không thuộc phạm vi điều chỉnh.
Bộ tiêu chí tối thiểu
Quy định mới đưa ra bộ “tiêu chí tối thiểu” làm điều kiện bắt buộc đối với hoạt động cho thuê nhà trọ. Trong đó, diện tích sàn sử dụng bình quân phải đạt tối thiểu 4m2/người để đảm bảo điều kiện sinh hoạt cơ bản.
Chủ nhà trọ tại TPHCM (Ảnh: Nguyễn Vy).
Bên cạnh đó, yêu cầu về hạ tầng tiếp cận phòng cháy chữa cháy được siết chặt. Đường giao thông dẫn vào nhà trọ phải đủ điều kiện cho xe chữa cháy tiếp cận, bảo đảm chiều rộng tối thiểu 3,5m và chiều cao từ 4,5m.
Cũng trong chính sách này, UBND TPHCM giao chính quyền cấp xã triển khai kế hoạch mở rộng, nâng cấp đường, hẻm; trong đó đẩy mạnh phong trào vận động “Nhân dân hiến đất, Nhà nước mở đường”.
Trường hợp không đáp ứng được điều kiện tiếp cận trực tiếp, quy định cho phép tăng khoảng cách từ vị trí đỗ xe chữa cháy đến công trình, nhưng phải đáp ứng các giới hạn cụ thể về khoảng cách và điều kiện nguồn nước phục vụ chữa cháy.
Các yêu cầu về an toàn phòng cháy chữa cháy trong nhà trọ cũng được quy định cụ thể. Mỗi nhà trọ phải có ít nhất một lối thoát nạn và tất cả phòng trọ phải dẫn được ra lối thoát nạn này; các khu vực có nguy cơ cháy phải được ngăn cách; hạn chế sử dụng vật liệu dễ cháy.
Đồng thời, chủ nhà phải trang bị bình chữa cháy, tối thiểu 2 bình bột ABC từ 4kg, thiết bị cảnh báo cháy, dụng cụ cứu hộ tại các tầng và khu vực để xe.
Ngoài các điều kiện kỹ thuật, quy định cũng yêu cầu chủ nhà trọ thực hiện đăng ký kinh doanh, đăng ký cư trú đầy đủ cho người thuê và chịu sự kiểm tra của cơ quan chức năng.
Chính quyền địa phương sẽ rà soát, phân loại các cơ sở đạt và không đạt tiêu chí để có biện pháp xử lý, yêu cầu cải tạo hoặc chuyển đổi hình thức kinh doanh nếu không đáp ứng điều kiện.
Người ở trọ được hỗ trợ
Song song với việc siết chặt quản lý, TPHCM cũng đưa ra cơ chế hỗ trợ cho cả chủ nhà và người ở trọ.
Cụ thể, người ở trọ đăng ký tạm trú tại các nhà trọ đạt tiêu chí tối thiểu sẽ được áp dụng định mức điện và nước theo loại hình không kinh doanh. Chủ nhà cần xuất trình giấy xác nhận cư trú của người ở trọ sẽ được ngành điện áp giá bán lẻ điện sinh hoạt bậc 3 cho toàn bộ sản lượng tiêu thụ.
Một khu nhà trọ tại TPHCM (Ảnh: Thúy Hường).
Người ở trọ cũng được hưởng chính sách hỗ trợ về giá nước sinh hoạt. Tổng Công ty Cấp nước Sài Gòn (Sawaco) được giao xây dựng chính sách hỗ trợ giá bán nước căn cứ theo giấy xác nhận tạm trú của cư dân.
Văn bản cũng yêu cầu UBND cấp xã vận động và yêu cầu chủ nhà trọ cam kết thu tiền điện, nước đúng theo đơn giá và định mức quy định, đã bao gồm tỷ lệ hao hụt, không được thu thêm phần chênh lệch.
Về phía chủ nhà trọ, các trường hợp có nhu cầu cải tạo, nâng cấp hoặc bổ sung trang thiết bị phòng cháy chữa cháy để đạt tiêu chí tối thiểu sẽ được kết nối với nguồn vốn vay lãi suất ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách Xã hội và các quỹ hỗ trợ địa phương.
Trường hợp cơ sở không thể đáp ứng các tiêu chí, buộc phải dừng hoạt động, chủ nhà cũng có thể tiếp cận nguồn vốn này để chuyển đổi ngành nghề kinh doanh.
Các cơ sở đạt chuẩn sẽ được hiển thị trên chức năng "Nhà trọ an toàn" trong ứng dụng Công dân số TPHCM và bản đồ số thành phố, tạo điều kiện để người có nhu cầu thuê nhà tìm kiếm và kết nối trực tiếp với chủ nhà.
Chính sách mới được UBND TPHCM ban hành là bước cụ thể hóa các quy định tại Luật Nhà ở số 27/2023/QH15, Luật Đất đai số 31/2024/QH15 và các quy định liên quan. Trong đó, điều kiện kinh doanh nhà trọ được siết chặt sau nhiều vụ hỏa hoạn gây hậu quả thảm khốc xảy ra những năm qua.
