Tàu đi qua eo biển Hormuz (Ảnh: Reuters).
Lập trường của Iran về eo biển Hormuz
Trong cuộc phỏng vấn với hãng thông tấn Tass được công bố ngày 1/5, Đại sứ Iran tại Italy Mohammad Reza Sabouri tuyên bố đối với Iran, bất kỳ sự hiện diện nào của nước ngoài tại eo biển Hormuz, kể cả liên minh châu Âu, đều không thể chấp nhận được.
Theo ông Sabouri, Tehran kêu gọi châu Âu xem xét bối cảnh lịch sử và địa lý của khu vực, cũng như nguyên nhân gốc rễ của cuộc khủng hoảng.
"Từ quan điểm của Iran, bất kỳ sự can thiệp hay hiện diện nào của nước ngoài tại eo biển Hormuz đều không thể chấp nhận được. Điều này cũng áp dụng cho các kế hoạch và tuyên bố gần đây được đưa ra như những sáng kiến của Anh và Pháp, cũng như của liên minh châu Âu. Iran bác bỏ và lên án những kế hoạch và hành động này, coi chúng là không thể chấp nhận được", nhà ngoại giao Iran tuyên bố.
Ông kêu gọi các nước châu Âu giải quyết các nguyên nhân gốc rễ của tình hình hiện tại, cụ thể là các hành động của Mỹ và Israel chống lại Iran với tư cách là một quốc gia ven biển tại eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư.
“Chúng tôi tin rằng cách duy nhất để loại bỏ các trở ngại đối với hoạt động hàng hải là tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của một quốc gia ven biển, trong trường hợp này là Iran, và gây áp lực chính trị lên Mỹ và Israel để họ kiềm chế không lặp lại hành động của mình và tuân thủ lệnh ngừng bắn”, Đại sứ Sabouri nói thêm.
Theo ông, bất kỳ sáng kiến nào cũng phải được thực hiện với sự đồng thuận và phối hợp của Iran. Ông cũng cho rằng các nước châu Âu đang phớt lờ các hành động vi phạm luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc sau hành động của Mỹ và Israel, đồng thời cho rằng điều này phản ánh cách tiếp cận tiêu chuẩn kép đối với luật pháp quốc tế.
Đại sứ Iran nhấn mạnh lập trường của Italy và Tây Ban Nha nhằm phản đối các hành động chống lại Iran.
“Italy và Tây Ban Nha đã có lập trường quan trọng khác với các nước châu Âu khác, mô tả các hành động chống lại Iran là vi phạm luật pháp quốc tế. Chúng tôi cũng coi tuyên bố của Thủ tướng Italy lên án vụ tấn công vào trường nữ sinh ở Minab là rất quan trọng”, Đại sứ Iran nhấn mạnh.
Tuyên bố của Đại sứ Iran được đưa ra sau khi báo Wall Street Journal ngày 30/4 đưa tin, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là đã tiếp cận các quốc gia khác với đề xuất thành lập một liên minh quốc tế mới nhằm đảm bảo tự do hàng hải qua eo biển Hormuz.
Nguồn tin cho biết, Bộ Ngoại giao Mỹ đã gửi thông tin về sáng kiến hàng hải mới tới các Đại sứ quán Mỹ và yêu cầu các nhà ngoại giao thuyết phục chính phủ các nước sở tại tham gia.
Theo nguồn tin, liên minh mới do Mỹ dẫn đầu sẽ có nhiệm vụ giúp các bên tham gia chia sẻ thông tin, phối hợp các nỗ lực ngoại giao và đảm bảo tuân thủ các lệnh trừng phạt.
Mặc dù liên minh này dự kiến không mang tính chất quân sự, nhưng Bộ Ngoại giao Mỹ khuyên các đại sứ quán trong một bức điện tín rằng hãy đề xuất với các nước cơ hội trở thành "đối tác ngoại giao và/hoặc quân sự".
Trước đó, Mỹ từng mời các nước tham gia vào một liên minh quốc tế theo kế hoạch để đảm bảo an toàn vận tải biển tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch với hoạt động vận chuyển dầu mỏ toàn cầu.
Vị trí eo biển Hormuz (Ảnh: BBC).
Iran ưu tiên giải pháp ngoại giao
Trong cuộc phỏng vấn với Tass, Đại sứ Iran tại Italy Mohammad Reza Sabouri cho biết Iran ưu tiên giải pháp ngoại giao với Mỹ.
Ông lưu ý rằng trong suốt tất cả các giai đoạn và vòng đàm phán hạt nhân, Iran luôn thể hiện lập trường sẵn sàng đạt được một thỏa thuận cân bằng và công bằng. Bằng cách đưa ra các sáng kiến, Iran đã thể hiện cách tiếp cận mang tính xây dựng để giải quyết vấn đề.
"Cách tiếp cận này, ưu tiên con đường ngoại giao, vẫn rất cần thiết đối với chúng tôi, và chúng tôi tin rằng cách duy nhất để giải quyết những khác biệt là quay trở lại con đường ngoại giao", nhà ngoại giao Iran nói.
Ông nói thêm rằng các cuộc đàm phán không nên trở thành công cụ để lừa dối hoặc thúc đẩy các mục tiêu quân sự.
Theo ông, thủ đô Islamabad của Pakistan đang được xem xét là địa điểm tổ chức các cuộc đàm phán, dựa trên "những sáng kiến và nỗ lực của Pakistan".
“Islamabad là địa điểm tiềm năng cho các cuộc đàm phán. Nhưng địa điểm chỉ là thứ yếu: điều quan trọng là tập trung vào con đường hướng tới một thỏa thuận công bằng và cân bằng”, nhà ngoại giao Iran nhấn mạnh.
Ngày 11/4, Iran và Mỹ đã tổ chức một số vòng đàm phán tại Islamabad. Sau đó, cả Tehran và Washington đều cho biết các bên đã không đạt được thỏa thuận về một giải pháp lâu dài do một số bất đồng.
