Ở nhiều vùng quê Việt Nam, cây đinh lăng thường được trồng trước sân hoặc quanh vườn như một loại cây cảnh quen thuộc. Đây cũng là vị thuốc dân gian được sử dụng từ lâu trong y học cổ truyền.
Theo bác sĩ Đông y Trương Văn Quân, đinh lăng có tên khoa học là Polyscias fruticosa, thuộc nhóm cây dược liệu được dùng khá phổ biến trong các bài thuốc hỗ trợ bồi bổ cơ thể.
“Trong Đông y, đinh lăng có vị nhạt, hơi đắng, tính mát. Từ lá, thân đến rễ đều có thể sử dụng với những công dụng khác nhau nếu dùng đúng cách”, BS Quân cho biết.
Nhiều tài liệu nghiên cứu cho thấy rễ đinh lăng chứa saponin, vitamin nhóm B, axit amin cùng nhiều khoáng chất. Đây cũng là lý do loại cây này được gọi là “nhân sâm của người nghèo”.
Hỗ trợ bồi bổ cơ thể, giảm cảm giác mệt mỏi
Cây đinh lăng (Ảnh: Getty).
Một trong những công dụng được nhắc đến nhiều nhất của đinh lăng là khả năng hỗ trợ phục hồi thể lực.
Theo BS Quân trong dân gian, rễ đinh lăng thường được dùng để ngâm rượu hoặc sắc nước uống cho người lao động nặng, người hay mệt mỏi hoặc cơ thể suy nhược sau thời gian làm việc căng thẳng.
“Đinh lăng được dùng khá phổ biến trong các bài thuốc hỗ trợ bồi bổ khí huyết, giúp cơ thể cảm thấy tỉnh táo, khỏe khoắn hơn”, BS Quân nói.
Một số nghiên cứu dược lý cũng ghi nhận chiết xuất đinh lăng có khả năng hỗ trợ cơ thể thích nghi tốt hơn với trạng thái căng thẳng kéo dài, giảm cảm giác uể oải và tăng sức bền thể lực.
Loại lá quen thuộc giúp nhiều người ngủ ngon hơn
Không ít gia đình Việt Nam có thói quen phơi khô lá đinh lăng để làm gối ngủ. Theo kinh nghiệm dân gian, mùi thơm nhẹ của lá giúp tạo cảm giác dễ chịu, thư giãn tinh thần.
Trong Đông y, đinh lăng có tác dụng an thần nhẹ. Vì vậy, loại cây này thường được dùng cho người hay mất ngủ, ngủ chập chờn hoặc cơ thể suy nhược.
Ngoài làm gối, lá đinh lăng còn có thể dùng nấu nước tắm, xông hơi hoặc pha nước uống nhằm giúp cơ thể thư giãn sau một ngày làm việc mệt mỏi.
“Với những người thường xuyên căng thẳng, áp lực công việc hoặc khó ngủ do tinh thần mệt mỏi, các món từ lá đinh lăng có thể giúp cơ thể dễ chịu hơn”, BS Quân chia sẻ.
Hỗ trợ tuần hoàn máu và tăng cường trí nhớ
Theo BS Quân, đinh lăng còn được nhiều người sử dụng với mục đích hỗ trợ tăng tuần hoàn máu não, cải thiện khả năng tập trung.
Một số nghiên cứu hiện đại cho thấy hoạt chất saponin trong đinh lăng có thể góp phần hỗ trợ lưu thông máu, giảm cảm giác căng thẳng thần kinh và giúp cơ thể tỉnh táo hơn.
Đây cũng là lý do hiện nay nhiều sản phẩm thảo dược hỗ trợ trí nhớ hoặc giảm stress có thành phần chiết xuất từ đinh lăng.
“Người lớn tuổi, người làm việc trí óc căng thẳng hoặc học sinh, sinh viên trong giai đoạn ôn thi thường sử dụng đinh lăng trong các món ăn hoặc nước uống với lượng hợp lý”, BS Quân nói.
Ngoài ra, trong dân gian, lá đinh lăng còn thường được nấu canh với thịt nạc hoặc cá cho phụ nữ sau sinh nhằm hỗ trợ phục hồi sức khỏe và lợi sữa.
Dùng thế nào để phát huy tác dụng?
Theo BS Quân, đinh lăng là dược liệu quen thuộc nhưng cần sử dụng đúng cách để phát huy hiệu quả.
Lá đinh lăng có thể dùng nấu canh, làm gỏi, nấu nước uống hoặc phơi khô làm gối. Trong khi đó, rễ đinh lăng thường được dùng ngâm rượu hoặc sắc nước.
Tuy nhiên, bác sĩ lưu ý không nên lạm dụng, đặc biệt là rễ đinh lăng do chứa hàm lượng saponin tương đối cao. Việc dùng quá nhiều có thể gây cảm giác mệt, khó chịu hoặc ảnh hưởng tiêu hóa.
“Đinh lăng là dược liệu hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, không phải thần dược chữa bách bệnh. Quan trọng nhất vẫn là sử dụng đúng liều lượng, phù hợp thể trạng và kết hợp lối sống lành mạnh”, BS Quân nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, người dân nên lựa chọn nguồn dược liệu sạch, rõ nguồn gốc để tránh nguy cơ tồn dư hóa chất hoặc nấm mốc ảnh hưởng tới sức khỏe.
