Đại diện Ban quản lý dự án di tích Cố đô Huế (Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế) cho biết dự án tu bổ, phục hồi thích nghi điện Thoại Thánh thuộc quần thể lăng vua Gia Long đã được Hội đồng nhân dân thành phố Huế phê duyệt chủ trương đầu tư từ năm 2024.
Ngày 6/4, UBND thành phố Huế đã phê duyệt dự án với tổng mức đầu tư hơn 73 tỷ đồng, thời gian thực hiện 4 năm. Hội đồng nhân dân thành phố Huế đang xem xét thông qua kế hoạch giao đầu tư công vốn ngân sách nhà nước đợt 2 năm 2026.
Điện Thoại Thánh, nơi thờ tự mẹ vua Gia Long đã xuống cấp mạnh, chỉ còn hệ thống nền móng (Ảnh: Cao Tiến).
Theo đại diện Ban quản lý dự án di tích Cố đô Huế, sau khi được bố trí vốn, chủ đầu tư sẽ lựa chọn nhà thầu để lập hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công, trình Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) thẩm định, phê duyệt. Dự kiến, dự án sẽ được khởi công vào cuối tháng 7.
Theo tư liệu lịch sử, di tích điện Thoại Thánh được xây dựng từ năm 1811, là nơi thờ tự bà Nguyễn Thị Hoàn (1736-1811), tức Hiếu Khang Hoàng hậu, mẹ vua Gia Long - vị hoàng đế đầu tiên của triều Nguyễn.
Công trình nằm trong quần thể lăng vua Gia Long, trên dãy núi Thiên Thọ, làng Định Môn (nay thuộc địa giới hành chính phường Kim Long). Điện Thoại Thánh nằm trong một vòng thành dài 108m, rộng 63m. Chính điện gần giống điện Minh Thành (nơi thờ vua Gia Long và các Hoàng hậu), kiểu nhà kép, trước sau còn có các dãy nhà phụ nằm đối xứng ở hai bên trái, phải.
Bên trong di tích mọc đầy cỏ dại (Ảnh: Cao Tiến).
Các nhà nghiên cứu đánh giá, điện Thoại Thánh là công trình kiến trúc lăng tẩm tương đối quy cách, có giá trị cao về nghệ thuật kiến trúc và trang trí. Tuy nhiên, trải qua thời gian tồn tại kéo dài và các biến thiên lịch sử, di tích đã xuống cấp, hư hỏng nặng, các công trình chính đã đổ nát, thành “phế tích”.
Chính điện, nơi đặt án thờ Hiếu Khang Hoàng hậu và các công trình phụ đã bị sập nhiều năm, chỉ còn lại nền móng, cỏ dại mọc um tùm. Hệ thống tường thành của di tích trước đây cũng bị sập nhưng đã được tu bổ, phục hồi.
Theo lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn Di tích cố đô Huế, thời gian qua đơn vị đã tổ chức khảo sát, khai quật khảo cổ, sưu tầm tư liệu, hình ảnh và đề xuất giải pháp, báo cáo hội đồng tham vấn nghiên cứu khoa học cũng như lấy ý kiến các cơ quan chuyên môn, cộng đồng nhằm tu bổ, phục hồi điện Thoại Thánh.
