Ẩn số giá phân bón trong nước

Phập phồng bước vào vụ

Theo Cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật (Bộ NN-MT), diễn biến giá leo thang này bắt đầu từ chiến sự Trung Đông, do sản xuất phân bón là ngành tiêu tốn nhiều năng lượng, phụ thuộc lớn vào khí tự nhiên làm nguyên liệu đầu vào, trong đó chi phí năng lượng có thể chiếm tới 70% tổng chi phí sản xuất. Trong khi đó, phần lớn phân bón toàn cầu được sản xuất tại Trung Đông, với khoảng 1/3 lượng giao dịch thế giới đi qua eo biển Hormuz, hiện gần như bị đóng cửa kể từ khi xung đột nổ ra. Hệ quả là các nhà máy phân bón trong khu vực Vịnh và các khu vực liên quan phải dừng sản xuất, đúng vào thời điểm nông dân tại Bắc bán cầu chuẩn bị cho vụ gieo trồng mùa xuân, khiến dư địa trì hoãn gần như không còn. Các nước sản xuất phân bón lập tức có những phản ứng phòng vệ: Trung Quốc ngừng xuất khẩu phosphate, Ấn Độ trì hoãn tổ chức đấu thầu urê...

ẢNH: Q.T

Ông Vũ Duy Hải, Tổng giám đốc Công ty Phân bón Vinacam, cho biết với sự nỗ lực của các đơn vị cung cấp, giá phân bón trong nước vẫn đang thấp hơn thế giới; tuy nhiên rất khó dự đoán được diễn biến thế nào khi hiện chưa bước vào gieo trồng. Nếu chiến sự tiếp tục kéo dài thì tình hình sẽ rất khó khăn cho nông dân, đặc biệt trong bối cảnh giá các loại nông sản đang giảm.

Giám đốc một nhà máy phân bón tại Gia Lai cũng tiết lộ đã có nhiều doanh nghiệp (DN) trong nước bị đối tác cung ứng "xù" hợp đồng, không giao hàng như giao kết. Hoàn cảnh này càng khiến nhu cầu thu mua nguyên liệu càng thêm bức thiết. Đây là lý do giá phân bón trong nước đã tăng rất cao, gần sát mức đỉnh thời kỳ dịch Covid-19 dù vẫn thấp hơn giá thế giới.

Bộ trưởng Bộ NN-MT Trần Đức Thắng đã có tâm thư đề nghị các DN linh hoạt ứng phó với biến động của môi trường kinh doanh, đồng thời chia sẻ khó khăn với người sản xuất trong thời điểm hiện nay trên tinh thần "lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ". Bộ kêu gọi các DN, đặc biệt là các đơn vị cung ứng vật tư đầu vào (phân bón, thức ăn chăn nuôi, thuốc bảo vệ thực vật (BVTV)...), DN logistics giữ ổn định hoặc giảm giá, tối đa hóa công suất để đảm bảo nguồn cung trong nước và hỗ trợ sản xuất.

Vì sao trong nước vẫn xuất khẩu phân bón?

Nhiều người đặt vấn đề trong bối cảnh giá và nguồn cung phân bón đang gặp khó, VN vẫn xuất khẩu phân bón là không hợp lý. Tại hội thảo trực tuyến mới đây do Cục Trồng trọt và BVTV tổ chức, ông Nguyễn Viết Hiến, Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình, lý giải tổng công suất sản xuất urê của các nhà máy lớn trong nước hiện đạt khoảng 2,8 triệu tấn mỗi năm, trong khi nhu cầu tiêu thụ nội địa chỉ khoảng 2,1 triệu tấn, dẫn đến dư thừa khoảng 700.000 tấn, buộc các DN phải đẩy mạnh xuất khẩu để cân đối cung - cầu.

ẢNH: DUY TÂN

Đại diện PVFCCo - Phú Mỹ cũng khẳng định với năng lực sản xuất hiện nay, các DN phân đạm trong nước không chỉ đáp ứng đầy đủ nhu cầu nội địa mà còn có khả năng tham gia xuất khẩu với sản lượng ước trên 700.000 tấn mỗi năm. Trong những giai đoạn giá phân bón quốc tế ở mức cao, việc đẩy mạnh xuất khẩu sẽ góp phần tối ưu công suất vận hành, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và gia tăng giá trị cho ngành.

Trả lời PV Thanh Niên, bà Nguyễn Thị Hiền, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Phân bón dầu khí Cà Mau (PVCFC), cho biết: từ khi chiến sự Trung Đông xảy ra đến nay, PVCFC đã hoạt động đến 120% công suất để đáp ứng nhu cầu trong nước. Đối với sản phẩm phân bón trong nước không sản xuất được như DAP, kali…, PVCFC đã cung ứng toàn bộ lượng hàng dự trữ với giá không thay đổi. Đối với phân urê, giá trong nước đang thấp hơn giá thế giới 2.000 - 4.000 đồng/kg. "Đến khoảng giữa tháng 4 thì mùa vụ sản xuất ở VN mới bước vào cao điểm. Do đó trong thời gian này chúng tôi vẫn đang thực hiện các hợp đồng xuất khẩu để tối ưu hóa lợi nhuận", bà Hiền nói.

Ông Vũ Duy Hải cũng trấn an hiện trong nước chưa vào vụ, còn giá thế giới tăng cao, việc các DN cân đối và xuất khẩu để thu lợi nhuận tốt hơn là điều phù hợp. Còn để hỗ trợ nông dân và sản xuất nông nghiệp, cần nghiên cứu giảm thuế, phí nhằm kéo giảm chi phí giá thành nguyên liệu đầu vào.

Theo các DN, một trong những thách thức lớn nhất của ngành phân bón là sự phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu. Đối với phân DAP, khoảng 80% chi phí sản xuất phụ thuộc các nguyên liệu như lưu huỳnh, amoniac và quặng apatit. Trong khi quặng apatit mới chỉ đáp ứng khoảng 17% nhu cầu, phần còn lại phải nhập khẩu. Do đó, các DN kiến nghị Chính phủ xem xét tăng hạn mức khai thác nguồn tài nguyên trong nước, đặc biệt là quặng apatit, nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và nâng cao tính tự chủ của ngành.

Bộ trưởng Bộ NN-MT Trần Đức Thắng cho rằng thách thức từ xung đột Trung Đông là khó khăn chung, nhưng cũng là phép thử cho bản lĩnh và sức sáng tạo của ngành nông nghiệp và môi trường VN.